Geschreven door:	Anne Schoonen
Datum ingestuurd:	13 maart 2003
Niveau:	5 vwo
Taal:
Woorden:	2498
Opvragingen:	2463 (1 deze maand)
Waardering:	Currently 3.49/5 1 2 3 4 5 3.5/5 (35 stemmen)

Sinds 27 november draait de film Oorlogswinter in de bioscoop. Wij hebben 3 maal het boek van de film en 3 knijpkatten om weg te geven.

Het geheim van de kaarten van Jostein Gaarder

Complete titelbeschrijving:

J. Gaarder, Het geheim van de kaarten, Antwerpen 1996 (tweede druk), vertaald uit het Noors

Motivatie boekkeuze:

Ik had het boek een keer eerder gelezen en vond het een erg leuk boek en heb hem daarom op mijn leeslijst gezet.

De korte weergave van de korte inhoud.

Het boek gaat over het jongetje Hans Thomas die nu 12 jaar oud is. Zijn moeder, die model is, heeft hem en zijn vader verlaten toen hij drie jaar oud was. Hans Thomas’s oma had in de oorlog een relatie met een Duitser, waar Hans Thomas’s vader het resultaat van is. Zijn opa heeft Hans Thomas dan ook nooit gekend. Nadat zijn oma in Athene een blad had gekocht waar zijn moeder opstond ging hij met zijn vader naar haar op zoek. Ze kwamen op een gegeven moment langs een benzinestation waar een dwerg werkte. Deze dwerg gaf Hans Thomas een loep en vertelde vader dat hij het best langs Dorf, een klein dorpje in de alpen, kon rijden. Pas in de nacht kwamen ze aan en gingen slapen. De volgende ochtend bleek dat de dwerg hun om had laten rijden. Dorf lag namelijk net zo ver van Athene af als het benzine station. In Dorf ontmoette Hans Thomas de bakker die hem wat limonade gaf en tegen hem zei dat hij ooit limonade zou proeven die wel duizend maal zo lekker is. Ook gaf de man hem vier broodjes mee en zij hem dat hij het grootste broodje op moest eten als hij alleen was.

In het grootste broodje van Hans Thomas een heel klein boekje met hele kleine letterjes die hij kan lezen met de loep van de dwerg. In het boekje staat een wonderlijk verhaal over een heleboel bakkers uit Dorf en een magisch eiland waar kaarten tot leven kwamen. Al die kaarten op het eiland waren tot leven gekomen door Frode, een zeeman die een tijd geleden op het eiland aangespoelt is. Op de een of andere manier komt het verhaal in het boekje telkens overeen met de reis van Hans Thomas. Leest hij in het boekje over de ruiten die glasblazen gaat hij de volgende dag naar een glasblazerij. De meest duidelijke overeenkomst is wel Harten aas en Hans Thomas zijn moeder. Ze zijn beide iets kwijt en zijn dat aan het zoeken. Ook komt de vader overeen met de joker uit het kaartspel. Het verschil is dat de vader zichzelf ook als een joker ziet. Hij ziet zichzelf als een onruststoker die eigenlijk nergens bij hoort. Hij is geen klaver, geen harten, geen boer, geen heer, geen tien. Na een tijdje ga je zelfs de kaarten op het eiland vergelijken met de mensen op de aarde. De vraag waar we vandaan komen stellen we eigenlijk nooit meer. We leven en ons hele leven is normaal voor ons.

Op het eiland heeft elke kaart zijn eigen jaar (52 jaar) en elke kaart zijn eigen week van het jaar (52 weken) en elke maand was heer, vrouw, tien, enzovoort (13 maanden van 28 dagen). Maar zo blijft er een dag over, elke vier jaar zelfs twee dagen, dit waren de jokerdagen. Het wonderbaarlijke is dat alles volgens deze kalender bleef lopen. Er zat 52 jaar tussen dat Frode aanspoelde en dat Hans aanspoelde. Er zat 52 jaar tussen dat Hans aanspoelde en Albert’s moeder overleed. Er zat 52 jaar tussen Albert’s moeder overleed en Ludwig in Dorf aankwam.

Aangezien Hans Thomas’s vader filosoof is worden tijdens de reis veel boeiende verhalen en bedenksels vertelt. Zo vertelt hij over Oedipus en het orakel van Delphi. Op het eind vinden Hans Thomas en zijn vader Hans Thomas’s moeder en krijgen haar zover mee terug te gaan naar Noorwegen. Hans Thomas verteld zijn ouders over het broodboekje en heeft ineens door dat de oude bakker in Dorf zijn opa is. Zijn ouders geloven er niets van maar zijn wel bereid om nog langs Dorf te rijden. Daar vinden ze oma die verteld dat de oude bakker gestorven is.

Eerste persoonlijke reactie

Een wonderbaarlijk boek, ongelofelijk dat je zoiets kunt bedenken. Ik vind het vooral een goed boek omdat het je aan het denken zet. Het laat je weer als een kind verwonderen over dingen. Voor een moment is je leven niet meer zo vanzelf sprekend. Je gaat na denken hoe je op deze aarde terecht bent gekomen en wat je hier nou eigenlijk doet. Het voorbeeld met je voorouders vond ik al hele maal indruk wekkend. Ga er maar eens vanuit dat je voorouders kinderen krijgen als ze 25 zijn, dan zou je 250 jaar geleden 1024 voor ouders hebben gehad. Al deze voorouders hebben oorlogen, wereldrampen en ziektes overleeft. Dit moet wel omdat je anders niet zou bestaan.



De uitgewerkte persoonlijke reactie

Onderwerp:

Volgens mij is het onderwerp van het boek het leven zelf. Dit onderwerp dat in ieders belevings wereld, en dus ook die van mij ligt, wordt door de schijver erg goed uitgewerkt. Elk verhaaldeel helpt weer mee aan de grote puzzel van het leven. De schrijver vindt duidelijk dat wij, als mensheid, niet genoeg nadenken of ons niet genoeg verwonderen over het feit dat we leven. Alles wat we doen en zien is voor ons normaal. Je hele leven is eigenlijk een grote gewenning. Veel dingen kunnen dan door wetenschappers, bijvoorbeeld natuurkundigen, verklaard worden. Maar eigenlijk zijn dat ook alleen maar gissingen, alleen maar modellen die toevallig gelden voor een bepaald deel van ons oneindig grote universum. We hebben eigenlijk voor ons zelf een wereld, een bepaalde realiteit en regels geschapen waarin wij ons prettig voelen.

Voor het grootste deel ben ik het met de schrijver eens dat men zich wel wat meer mag afvragen waar men vandaan komt. Maar als je je al realiseerd dat alles wat om je heen gebeurd eigenlijk een groot mirakel is vind ik dat ook genoeg. Want volgens mij heeft het geen zin om je levenswerk te maken waar je vandaan komt en ik denk al helemaal niet dat het nuttig is dat iedereen dat gaat doen.

Gebeurtenissen:

De gebeurtenissen spelen absoluut de belangrijkste rol in dit boek. Ik zou zo niet kunnen zeggen welke gebeurtenis het belangrijkst is omdat de gebeurtenissen samen een geheel vormen. Natuurlijk dat Frode op het eiland aanspoelde is erg belangrijk en dat de kaarten tot leven kwamen ook, omdat er anders veel minder verhaal zou zijn. Maar ook alles wat de kaarten doen is erg belangrijk, hierdoor ga je ze maar een aantal domme schepsels vinden. Wat nodig is om in te zien dat de mensheid eigenlijk net zo dom en blind is.

De enige belangrijke gevoelens is het verdriet van alle bakkers in Dorf. Dit geeft aan dat er een vloek rust op dat geslacht en dus ook op Hans Thomas en zijn vader. Dat er weinig gevoelens in voorkomen en veel gebeurtenissen vind ik erg prettig. Zoals Hans Thomas die zijn moeder mist. Dat verteld word dat hij haar mist vind ik prima maar het moet niet een belangrijke rol spelen in het boek, want daar vind ik het niet interessant genoeg voor. Bovendien als je veel gebeurtenissen meemaakt met die mensen maak je er zelf wel een voorstelling van hoe ze zich voelen. Dan is het voor mij ook realistischer. Want voor mijn gevoel ben ik een ontzettend verbitterd persoon die al snel zo iets heeft van, stel je niet aan. In een boek kan het dan behoorlijk irritant zijn als constant over de, voor mijn gevoel overdreven, gevoelens van iemand doorgaan.

De gebeurtenissen in het boek zijn grotendeels niet echt geloofwaardig. Dat een geheimzinnig eiland bestaat dat niet op de kaart staat maar wel oneindig groot is of dat kaarten tot leven komen is niet echt geloofwaardig. Hierdoor vormden de gebeurtenissen een soort sprookje en blijven boeiend en interessant tot het eind. Dit is voor mijn gevoel ook de bedoeling omdat je het leven dan gaat vergelijken met een soort sprookje met al zijn eigenaardig heden.

Pesonages

De belangrijkste persoon is Hans Thomas, die op weg naar zijn moeder het broodboekje leest. Voor mijn gevoel is hij geen held. Hij is gewoon een persoon die op een wonderbaarlijke manier een avontuur beleeft. Behalve dat Hans Thomas de filosofische trekken van zijn vader heeft leer je niet echt veel van zijn karakter. Je leeft gewoon een tijdje met hem meer waarin hij bepaalde dingen uithaalt. Zo is het bijvoorbeeld iemand die niet makkelijk opgeeft, moeilijk geheimen kan bewaren en erg nieuwschierig is. Dit wordt echter niet verteld door de schrijver in de vorm van: "Hans Thomas was een nieuwschierig jongetje dat moeilijk geheimen kon bewaren en zich niet gemakkelijk gewonnen gaf." Nee doordat je het boek leest en leest wat Hans Thomas allemaal doet kom je hier achter.

De andere belangrijke personages zijn: Vader, die als moffenjong opgroeide in Arendal en later als scheepjongen naar zee ging, Moeder, die in de modewereld de weg is kwijtgeraakt, Line, de Oma van Hans Thomas, Opa, die naa het oostfront werd gestuurd en zich na de oorlog vestigde in dorf en de dwerg, die Hans Thomas een loep geeft en hun de rest van hun reis volgt. In het broodboekje komen de volgende belangrijke personen voor: Ludwig, de opa van Hans Thomas, Albert, de bakker die Ludwig opving en zelf als verschoppeling opgroede nadat zijn moeder was gestorven, Bakker Hans die op weg van Rotterdam naar New york schipbreuk leed en zich later als bakker in Dorf vestigde, Frode, die schipbreuk leed toenhij met een grote lading zilver op weg was van Mexico naar Spanje en Joker die te diep en te veel ziet.

Als deze personen hebben hun eigen leven waar over verteld word. Niet allen krijgen een duidelijk karakter. Zoals Albert die de bakker is tussen Hans en Ludwig, is eigenlijk niet meer dan een schakel tussen die twee, maar toch zou het verhaal niet zonder hem gekund hebben. Geen enkel personage is echt onsympathiek. Elk personage is heeft een eigen persoonlijkheid. Maar eigenlijk alle personages worden niet begrepen en/ of buitengesloten door de rest van de wereld. Elk personage is ook goed begrijpbaar en op zich realistisch. Ondanks dat er nooit een joker zou kunnen bestaan is het feit dat hij rond zou huppelen en zou proberen het geheim levend te houden heel logisch. Dus ondanks dat de personages op zich nooit zouden kunnen bestaan maken ze normale en logische beslissingen. Verder worden er niet veel belangrijke beslissingen gemaakt door de verschillende personages. Ze belanden zelf in een avontuur dat een ander voor hun regelt. Beslisingen worden voor de personen genomen, door joker. Ze leven alleen maar het verhaal dat jaren geleden al voorspeld is. Dit vind ik erg leuk omdat je de gebeurtenissen met de personen beleeft, je weet niet meer niet minder.

De personages hebben me samen met de gebeurtenissen zeker aan het denken gezet. Ze helpen je herinneren dat het leven niet zo normaal en van zelfsprekend is al je wel denkt. Dat het niet zo normaal is dat je leeft, dat het eigenlijk een wonder is dat je bestaat. Dat heel vaak een van je voorouders ter nauwernood aan de dood is ontsnapt. Ik vind het heel goed dat dit boek je op deze manier wakker schud. Want er zijn echt een heleboel mensen die er niet over nadenken wat een wonder het is dat ze op deze aarde rondlopen. Ze zijn aan alles gewend en zijn een soort zombie’s geworden die geleeft worden door hun eigen leven.

Opbouw

De opbouw van het verhaal is opzich chronologisch en daardoor makkelijk te volgen. Het enige probleem is het verhaal in het broodboekje. Meerdere keren heb ik moeten terug bladeren om te kijken over welke bakker het ging en wie wat zij. Want het verhaal over het magische eiland is een verhaal in een verhaal in een verhaal in het broodboekje in het werkelijke verhaal over Hans Thomas. Dit was voor mij af en toe verwarrend maar niet onbegrijpelijk.

Je beleeft het verhaal samen met Hans Thomas hij verteld het verhaal en je ziet alles door zijn ogen. Maar omdat Hans Thomas het broodboekje leest, zie je op een gegeven moment ook het verhaal door de ogen van Hans.

Het einde is gesloten. De voorspellingen uit het jokerspel zijn uitgekomen, mama is gevonden en gered uit het mode avontuur en opa is gevonden. De laatste tijd maakt het mij niet echt uit of een einde gesloten is of niet, zolang het verhaal zelf maar interesant en boeiend is.

Taalgebruik

Het taalgebruik in dit boek was heel alledaags en normaal, hierdoor was het ook goed te volgen. Dat het taalgebruik niet moeilijk is, is logisch aangezien het door een jongen van twaalf geschreven is. De dialogen met zijn vader en het broodboekje willen dus wel eens wat moeilijker taalgebruik bevattten. Er komen veel dialogen in voor en dit vind ik erg prettig. Van mij hoeft niet alles letterlijk beschreven te worden alleen wat relevant is voor het verhaal vind ik interessant. Aangezien het verhaal gaat een stuk uit het leven van Hans Thomas verteld vind ik dialogen meer van toepassing dan beschrijvingen. In het boek zaten geen duistere verwijzingen. Wel was er veel samenloop tussen het verhaal in het broodboekje en de reis van Hans Thomas. Hierdoor waren er veel overeenkomsten die je als verwijzingen zou kunnen opvatten. Een aantal hiervan zijn Hans Thomas’s moeder en harten aas, Joker en Hans Thomas en zijn vader en de glasblazerij die Hans Thomas bezogt en de glasblazerij van de Ruiten op het eiland. Er waren ook een paar verwijzingen naar de tweede wereld oorlog, waarin Ludwig een Duitse soldaat was.



Eindoordeel

Ik vond het een heel mooi en wonderbaarlijk boek. Ook vind ik het goed dat er zulke boeken geschreven worden. Het spoort kinderen en volwassenen aan om niet te stoppen met vragen te stellen. Om niet aan het leven te wennen en je niet meer te verbazen over sommige dingen. Vooral de speelse manier waarop hij je er over na laat denken vind ik erg goed. Want de vader die deze ideeen verkondigt word toch of en toe, door zijn zoon, als gek beschouwt. Hierdoor dringt de schrijver niet aan, je hoeft niet te vinden dat de mensen een stom zooitje is omdat ze zich nooit af vragen waar ze vandaan komen. Hij spoort je er alleen toe aan om er eens over nat te denken. Hij geeft je een probleem/ een discussie punt en nou moet je er zelf over na gaan denken en een menig vormen.

Wat ik verder erg goed aan het boek vind zijn de kaarten. Vooral de kalender vond ik erg indruk wekkend. Zelf had ik er nooit over na gedacht dat je een kalender van kaarten zou kunnen maken. Zo zijn er volgens mij nog veel meer dingen in de wereld waar nog nooit iemand over na gedacht heeft. Dat is wat mij zo aansprak in dit boek, ik hoop dat nog meer mensen dit boek zullen lezen. Want volgens mij is het belangrijk om niet dat kinderlijke te verliezen waardoor alles wonderbaarlijk is. Zo hou je volgens mij veel meer lol in het leven.