Boekverslag John Michael Coetzee

Geschreven door:	anoniem [meer]
Datum ingestuurd:	7 januari 2003
Niveau:	6 vwo
Taal:
Woorden:	2644
Opvragingen:	3040 (25 deze maand)
Waardering:	Currently 3.65/5 1 2 3 4 5 3.6/5 (17 stemmen)

Titel:	Age of iron
Auteur:	Coetzee, John Michael
Jaar van uitgave:	1990

Auteur:	Coetzee, John Michael
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Engels
Populaire titels:	1999Disgrace / In ongenade (5) 1980Waiting for the Barbarians (2) 1990Age of iron (1) 2002Youth (1) 1983Life and times of Michael K. (1)

Download dit verslag in PDF-formaat

Primaire gegevens
Auteur: J.M. Coetzee
Titel: Age of iron
Ondertitel: -
Verschenen in: 1990
Aantal blz.: 181
Leestijd: 14 uur
Uitgelezen op: 6-1-2002

Verantwoording van de keuze
Ik ben dit boek op aanraden van mijn voormalig Engels leraar gaan lezen en toen heb ik er ook een boekverslag van gemaakt. Mijn leraar zei destijds tegen mij dat hij dat boek nou echt bij mij vond passen, en toen kon ik het natuurlijk niet laten om het te gaan lezen om er achter te komen wat mijn leraar van mij dacht.

Verwachtingen vooraf
Ik had voordat ik begon met lezen eigenlijk geen idee wat voor boek dit zou zijn, dit was mijn eerste boek van deze schrijver. Wel wist ik dat hij al twee keer de ‘Booker Prize’ gewonnen heeft en dat zijn werk ook vaak in het Nederlands verscheen, dus moest het toch wel de moeite waard zijn om te gaan lezen.

Eerste reactie achteraf
Ik vind dit werk:
spannend een beetje
meeslepend een beetje
ontroerend erg
grappig niet
realistisch erg
fantasierijk niet
interessant een beetje
origineel niet
goed te begrijpen een beetje

Dit werk heeft mij aan het denken gezet.
Ik heb iets aan dit werk gehad.
Dit werk spreekt mij aan, omdat het erg realistisch en ontroerend is, er wordt een scherp beeld gegeven van de situatie in Zuid-Afrika en daar worden geen doekjes om gewonden.

Korte samenvatting
Elizabeth Curren, een al oude vrouw, heeft te horen gekregen dat ze kanker heeft. Wanneer ze thuis komt van de dokter, ziet ze dat een zwerver zich in het steegje naast haar huis heeft gevestigd. In eerste instantie vraagt ze hem te vertrekken, maar bij nader inzien laat ze hem toch maar blijven: verder is ze immers helemaal alleen thuis. Ze krijgt steeds meer met de zwerver te doen en ze leert hem kennen als Mr. Vercueil. Ze brengt hem koffie, ze laat hem klusjes doen in de tuin voor geld en, als ze plotseling een aanval van pijn krijgt in de garage, brengt hij haar terug naar binnen, naar bed. Vanaf dat moment gaat hij ook mee met haar naar de stad in de auto (hij kan duwen als de motor niet start) en mag hij soms binnen slapen.
Na een paar dagen komt Florence, de werkster, weer thuis met de kinderen. De scholen in Guguletu, waar de kinderen wonen, zijn gesloten vanwege de oorlog en de kinderen komen nu met Florence mee. Zij wil de zwerver eerst wegsturen, maar Elizabeth grijpt in. Florence neemt de huishoudelijke klusjes weer over en het leven gaat weer verder. Bheki (de zoon van Florence) en zijn vriendje John slapen op een nacht in de auto van Elizabeth en die vindt dat niet goed, maar de jongens luisteren niet naar haar en gaan gewoon buiten spelen.
Als ze buiten aan het fietsen zijn, komt er een politiebusje achter hen aangereden. De jongens maken dat ze wegkomen, maar rijden frontaal tegen een andere bus aan. Elizabeth ziet alles gebeuren en snelt erop af. Bheki kan nog opstaan en gaat naar het huis van Elizabeth. Zijn vriendje is echter ernstig gewond. Hij heeft een hersenschudding en moet naar het ziekenhuis. Elizabeth probeert het bloed te stelpen tot er een ambulance komt. Zij nemen hem mee naar het Woodstock Hospital.
Als Elizabeth met Florence John in het ziekenhuis komt bezoeken, blijkt hij daar niet te liggen. Ze zoeken overal en ook in het andere ziekenhuis in de stad en uiteindelijk vinden ze hem naast een gestoorde oude man. Als Elizabeth een aanklacht in wil dienen tegen het ambulancepersoneel, mag ze dat niet.
Als Bheki weer op de been is, vertrekt hij naar Guguletu: daar wordt gevochten. Een paar dagen later wil Florence hem gaan ophalen en Elizabeth gaat mee. Als ze daar aankomen worden ze eerst door een politieblokkade tegengehouden. Uiteindelijk mogen ze erdoor. Ze gaan naar de broer van Florence die hen een stukje de weg wijst. Dan komt een jongetje in regenjas de weg wijzen. Het laatste stukje moeten ze lopen. Wat Elizabeth dan ziet, raakt haar diep. Op de duin staan allemaal mensen te kijken hoe mannen in de duinpan hun huizen vernielen en in de brand steken. Ze wil weer weg. De broer van Florence gaat mee. Bij de ruïne van een school blijven ze staan. Daar staat Florence bij het lijk van haar zoon, dat naast vier andere lijken ligt. Hij is doodgeschoten. Elizabeth gaat in haar eentje zo snel mogelijk weg.
Met Mr. Vercueil gaat ze een tijdje later op een avond een stuk rijden in de auto, iets wat hij voorstelde. Onderweg blijft Elizabeth maar zeggen dat ze haar leven liever zou beëindigen. Bij een tankstation biedt Mr. Vercueil haar een doosje lucifers aan, om haarzelf in de brand te steken, maar ze weigert. Vercueil koopt een fles brandewijn en Elizabeth raakt aangeschoten. Uiteindelijk rijdt Vercueil haar terug naar huis.
Op een nacht hoort ze iemand beneden in haar huis. Als ze gaat kijken blijkt het John te zijn. Hij is ontsnapt uit het ziekenhuis, maar nog niet helemaal hersteld. Elizabeth heeft met hem te doen en begint hem steeds meer te mogen. Ze laat hem bij haar thuis aansterken, maar een paar dagen later staan er politieagenten voor de deur: ze zijn op zoek naar John, want hij heeft wapens. Er komt nog meer politie en Elizabeth mag niet in de buurt komen. Er volgt een explosie en dan komt de ambulance aangereden. Ze ziet dat John onder de deken wordt weggereden en beseft dat hij dood is. Ze wil mee met de ambulance, maar dat mag niet. Dan probeert ze achter de ambulance aan te rennen, maar die raakt ze kwijt en ze gaat in een steegje zitten rusten. Ze valt in slaap.
Als ze weer wakker wordt, proberen zwerfkinderen haar gouden tanden te stelen. Dan komt Vercueil en neemt haar mee naar huis. Thuis komt er nog een politieagent langs om haar een aantal vragen te stellen, maar na een paar antwoorden wordt Elizabeth boos en stuurt hem weg.
Het gaat steeds slechter met haar. Ze krijgt sterkere pijnstillers en kan steeds minder zelf. Vercueil helpt haar waar hij kan en hij mag in het huis slapen. Elizabeth krijgt zijn levensverhaal te horen en overlegt met Vercueil wat zij nu moet doen. Uiteindelijk, als het moment daar is, omhelst hij haar met zo veel kracht, dat ze stikt. Vercueil zal de brief (het boek) op de post doen en naar haar dochter sturen.

Tijd en ruimte
Het verhaal speelt zich af in Zuid-Afrika, in de woonplaats van Elizabeth, Kaapstad en daarnaast ook in Guguletu, waar ze naar toe is gereden. De tijd waarin het verhaal speelt, staat onderaan de brief (het boek is geschreven als een brief aan haar dochter) vermeld: van 1986 tot 1989.

Wijze van vertellen
Het verhaal is in de ik-vorm geschreven; het wordt dus verteld door de ik-verteller. De ik-persoon is Elizabeth Curren. Het verhaal is geschreven als een brief van Elizabeth (vandaar de ik-vorm) aan haar dochter in Amerika, die in de brief dus ‘you’ wordt genoemd. Als lezer krijg je dus de indruk dat je de dochter van Elizabeth bent.
In het verhaal zitten veel flashbacks, waarin je een indruk van het leven van Elizabeth krijgt.

Thema en motieven
Het thema van het boek is de stervensweg van Elizabeth Curren. Het hele boek draait om de laatste drie jaar voor haar dood, vanaf het moment dat zij te horen heeft gekregen dat ze kanker heeft. Het gaat naarmate het verhaal vordert steeds slechter met haar en uiteindelijk gaat ze dood, maar daar gaat het niet alleen om: er wordt uitvoerig beschreven wat zij in de tijd voor zij doodgaat doet en hoe de wetenschap dat zij dood zal gaan invloed heeft op haar gedachten en haar handelingen. Daarbij zijn een aantal motieven die in het hele verhaal terug komen:

De Dood
De dood is eigenlijk wat Elizabeth en de lezer het hele verhaal lang bezig houdt. De gedachte aan dat ze zelf straks dood zal gaan, maar ook de dood om haar heen. De doden die in de oorlog tegen de apartheid vallen. Elizabeth probeert die doden tegen elkaar af te wegen, maar dat blijkt niet te kunnen. Doordat ze weet dat ze dood zal gaan, wordt ze nonchalanter met haar leven. Ze doet dingen die ze anders nooit zou doen, omdat ze ander toch wel dood zou gaan. Elizabeth wil zelfs zelfmoord plegen, ook dat overweegt ze, maar dat doet ze toch maar niet uiteindelijk.

Kanker
Kanker is de oorzaak van dat Elizabeth dood zal gaan. Ze is ziek en heeft kanker aan haar hart. De gedachte hieraan houdt haar ook constant bezig. Ze vergelijkt het met een heleboel dingen, maar uiteindelijk ziet ze het toch als een soort krab in haar die knaagt aan haar van binnenuit.

Mr. Vercueil
Hij is degene die zij vindt net nadat ze de diagnose te horen heeft gekregen van de dokter. Ze weet dat ze dood gaat en dan ziet ze hem. Ze denkt dat hij een soort van Engel des Doods is voor haar en dat hij haar moet begeleiden naar of tot de dood. Ze helpt hem, verzorgt hem, opdat hij dat later ook voor haar kan doen, opdat hij haar ook kan verzorgen. Hij vindt het helemaal niet zo’n gek idee dat Elizabeth zelfmoord wil plegen en biedt ook aan haar hierbij te helpen.

Apartheid
In de tijd dat het verhaal speelt woedt in Zuid-Afrika de strijd tegen de apartheid. Dat is tevens iets dat Elizabeth dan pas echt in de gaten kreeg. Toen er doden vielen, besefte ze pas wat er gaande was in Zuid-Afrika. Daarvoor stond ze daar heel naïef tegenover. Deze apartheid is ook de schuld van de doden die er in het boek vallen.

Personages

Elizabeth Curren
Een al wat oudere vrouw, geboren rond 1920. Ze heeft 1 dochter, die in Amerika woont en haar man is al overleden. Ze
is in Zuid-Afrika geboren en woont er nu nog steeds, op Schoonder Street, nu de zwarten oorlog voeren tegen de
blanken, omdat ze gelijk behandeld willen worden. Ze heeft onlangs te horen gekregen dat ze kanker heeft aan haar hart
en dat ze niet lang meer te leven heeft. Ze krijgt wel medicijnen die de pijn stillen, maar op een gegeven moment helpen
die ook niet meer. Ze heeft een werkster, Florence, die voor haar de meeste huishoudelijke klusjes doet. Op de dag dat
ze te horen heeft gekregen dat ze kanker heeft, vond ze naast haar huis een zwerver, die ze beschouwd als haar Engel
des Doods, die haar moet begeleiden naar of tot de dood. Elizabeth is nogal naïef over de samenleving. Ze denkt dat de
politie bijvoorbeeld helemaal niet corrupt is en ook dat de zwarten niet zo erg onderdrukt werden.

Mr. Vercueil
Hij is de zwerver die naast het huis van Elizabeth is gaan zitten op de dag dat zij te horen heeft gekregen dat ze kanker heeft, omdat zij geen hond had en omdat hij dacht dat zij wel niet zo’n probleem van hem zou maken; althans zo noemt hij zichzelf. Hij wordt door Elizabeth geholpen en wordt ook steeds brutaler, maar overschrijdt zijn grens nooit. Omdat Elizabeth hem ook geholpen heeft, helpt hij haar ook vaak bij dingen die ze zelf niet meer zo goed kan. Drie van zijn vingers aan een hand zijn verlamd, als gevolg van een ongeluk op zee toen het schip waar hij op zat zonk.

Florence Mkubukeli
Zij is de werkster van Elizabeth en doet veel huishoudelijke klusjes voor haar. Ze heeft drie kinderen, een zoon en twee dochters. Zij is niet zo gelukkig met de zwerver in de tuin. Haar familie woont eigenlijk in Guguletu, maar daar wordt gevochten. Als haar zoon daar toch naartoe gaat, vindt ze hem doodt terug tussen de puinhopen van wat eens een school was.

Hope Mkubukeli
De oudste dochter van Florence. Ze is een jaar of 5. Haar echte naam is niet Hope, maar die wil Florence niet aan Elizabeth zeggen.

Beauty Mkubukeli
De jongste dochter van Florence. Ze is een jaar of 2. Haar echte naam is ook niet Beauty, maar die wil Florence weer niet zeggen.

Bheki Mkubukeli
De enige zoon van Florence. Hij is 15 jaar oud en wil graag meevechten in de strijd tegen apartheid. De politie zit hem echter op de hielen en hij krijgt een ongeluk. Hij mankeert weinig en gaat alsnog meevechten, maar wordt al snel gedood.

Mr. Thabane
De broer van Florence. Hij is vroeger leraar geweest en staat achter de strijd. Hij is degene die Elizabeth de weg wijst in Guguletu.

John
Hij is het vriendje van Bheki. Hij is ongeveer net zo oud als hij, maar bij het ongeluk dat beiden krijgen, loopt hij een hersenschudding op. In eerste instantie heeft Elizabeth een beetje een hekel aan hem, maar als hij later terugkomt om zijn wapens te halen en te gaan vechten, probeert ze hem uit alle macht tegen te houden. Als dan de politie komt, neemt ze het weer voor hem op, maar tevergeefs: hij wordt ook in het gevecht gedood.

Dr. Syfred
Hij is de dokter van Elizabeth. Hij is het er niet mee eens dat Elizabeth zich niet laat behandelen, maar hij geeft haar wel de pijnstillers die ze wil.

Titel, ondertitel en motto
De titel van dit boek is ‘Age of iron’. Deze titel slaat op de nieuwe generatie mensen, die wel van ijzer lijken te zijn gemaakt. Dat slaat natuurlijk ook op de strijd tegen de apartheid, waarin de kinderen (de nieuwe generatie) als vanzelfsprekend meevechten in de strijd en daarbij niet geraakt lijken te worden door de doden en gewonden die rondom hen heen vallen. Ze hebben een hart van ijzer (ipv van steen).
Citaat uit het boek: ‘Children of iron, I thought. Florence herself, too, not unlike iron. The age of iron. After which comes the age of bronze. How long, how long, before the softer ages return in their cycle, the age of clay, the age of earth? A Spartan matron, iron-hearted, bearing warrior-sons for the nation. We are proud of them. We. Come home either with your shield or on your shield.’ (pagina 46)
Dit boek heeft geen ondertitel.
Dit boek heeft geen motto.

Eigen mening
In vond het erg leuk om over dit onderwerp te lezen. Het verhaal zelf was erg goed. Ik vond het vooral interessant om dat nu door de ogen van een oude, blanke vrouw, die zelf op het punt staat te sterven, te zien hoe de strijd daar gaat tussen blank en zwart.
Die strijd wordt overigens erg helder omschreven: er wordt duidelijk gezegd dat het aan de ene kant bij de blanken voor geen meter deugde, terwijl de zwarten ook meedogenloos hun kinderen in de strijd inzetten. De strijd wordt in het boek net zo gruwelijk en wreed omschreven als hij in werkelijkheid was. Wat dat betreft vond ik het erg leuk om te lezen.
Aan de andere kant werd er wel heel lang om de hete brij heen gedraaid in het boek, had ik het gevoel, voordat gezegd werd, waar het werkelijk om ging. De schrijver wijkt soms heel ver uit van de verhaallijn en begint bijna een nieuw verhaal, en komt dan pas weer terug op de rode draad in het boek. Dit komt onder andere doordat hij de hoofdpersoon zich de stomste dingen laat afvragen. Bij alles wat er gezegd wordt, vraagt Elizabeth zich van alles af: wie ben ik, wat is dat eigenlijk, waarom zus, waarom zo? Sommige vragen hebben wel enig nut. Als je daar over nadenkt, krijg je het gevoel dat het wel een nuttige vraag is, maar andere vragen vond ik tamelijk overbodig. De schrijver knoopt daar echter weer een lang verhaal aan vast, voordat hij weer terug komt waar hij gebleven was.
Ik vond het leuk om af en toe zinnen, of namen in het Afrikaans te zien staan. Dat lijkt erg op het Nederlands en dan is het net of er stukken Nederlands in een Engelse tekst zitten. Dat was erg grappig om te zien.
Het taalgebruik in het boek vond ik niet zo moeilijk. Over het algemeen begreep ik heel goed wat er stond. Een enkele keer heb ik een woord opgezocht, maar daar bleef het ook bij.
Al met al een goed verhaal, dat ik heel leuk vond om te lezen, maar een beetje omwonden verteld dus.