Boekverslag Hella S. Haasse
Transit
Heb je zin om een korte enquête in te vullen over jouw ergernissen op school? Meedoen kost een paar minuutjes van je tijd.
Geschreven door: | |
Datum ingestuurd: | 29 oktober 2002 |
Taal: |  |
Woorden: | 2596 |
Opvragingen: | 13468 (26 deze maand) |
Waardering: |
Titel: | Transit |
Auteur: | |
Jaar van uitgave: | 1994 |
Aantal pagina's: | 92 |
Moeilijkheidsgraad: |
|
Thema: |
Auteur: | |
Geslacht: | vrouw |
Nationaliteit: | Nederlands |
Geboren: | 2 februari 1918 |
Informatie: | http://www.hellahaasse.nl/boekboek/show/id=89942 http://nl.wikipedia.org/wiki/Hella_S._Haasse |
Populaire titels: |
|
1. Primaire gegevens
Auteur Hella Haasse
Titel Transit
Ondertitel niet
Verschenen in 1994 (boekenweekgeschenk)
Uitgeverij Querido¹s Uitgeverij B.V.
Aantal blz. 92
Leestijd 5 uur
Uitgelezen op 4 -2-2000
2. Samenvatting van de inhoud
Beginsituatie
De hoofdpersoon, Xenia of Iks, is in haar geboortestad en ziet haar oude vriend Daan. Deze is echter aan de drugs verslaafd geraakt en wil niets meer van haar weten.
Dieptepunt
Het moment dat Daan van Arnold de deur uit moet en vervolgens sterft.
Eindsituatie
Xenia is weer op doorreis, aan het liften. Op zoek naar haar vriendin Alma in Antwerpen.
Iks heeft na vier jaar havo anderhalf jaar gezworven door Europa en komt nu terug in Amsterdam, waar ze haar middelbare schooltijd heeft doorgebracht. Meteen al op het stationsplein herkent ze in een zwerver haar vriend Daan; met hem en haar vriendin Alma had ze eigenlijk de reis willen maken.
Ze kan hem niet echt bereiken en als ze de naam van Alma noemt, vlucht hij weg. Ze gaat op zoek naar Alma, die verhuisd blijkt.
Niemand weet waar ze nu woont en wat ze precies doet. Ze zijn destijds op Iks' initiatief van school afgegaan, hebben baantjes gezocht en woonden met zijn drieën op een kleine etage. Dat alles om voor hun wereldreis te sparen en te oefenen in samen dingen doen. Ze wilden het echte leven meemaken. Door de verliefdheid tussen Alma en Daan en vooral door de slaafse houding van Daan ten opzichte van Alma, is hun driemanschap stuk gegaan. Iks kon het niet langer aanzien en is alleen weggegaan. Tijdens haar reis is ze er achter gekomen dat de andere twee niet laf waren geweest, maar hadden beseft dat ze nog niet toe waren aan zo'n onderneming.
Als ze Daans moeder opzoekt, geeft die haar de schuld van zijn mislukte leven. Ze denkt dat hij verslaafd is aan drugs. Dit kan Iks niet geloven. Wanneer ze weet dat dit inderdaad nooit het geval is geweest, is ze zo moedig dat nog een keer te gaan vertellen. Daan is dan al gestorven.
Door een toevallige ontmoeting op een bankje in het park vindt ze een bosje sleutels met adreslabel. Ze besluit die eerlijk terug te brengen. Wanneer er niemand open doet, gaat ze naar binnen. Daar ontdekt ze boven, achter een Anne Frankhuisachtige boekenkast, een oude man die zich voor de wereld heeft verstopt: Arnold Cluysman. Ze neemt zijn aanbod aan en blijft voorlopig voor hem zorgen en zijn verscheurde notities uitzoeken. Door het bij elkaar zoeken van de puzzelstukjes met nogal zware tekst, die ze vervolgens in hun verband voorleest aan de oude man, en door de gesprekken met hem over hoe ze leeft, dringen er nieuwe gedachten bij haar door.
Ze neemt een baantje als huisvuilophaler en blijft haar vrienden zoeken. Van een bekende taxichauffeur krijgt ze een aanwijzing over Alma, die bij een escortservice zou werken.
Cluysmans afgezonderde leven wordt danig in de war geschopt door Iks aanwezigheid, maar hij vindt dat eigenlijk ook fijn. Ze herinnert hem aan vroeger toen hij, al van middelbare leeftijd, in Parijs een tijdje met drie jongelui heeft opgetrokken die later bijna zeker bij een moord betrokken bleken te zijn. Nu voelt hij zich schuldig en medeplichtig door zijn gemakkelijke, afzijdige houding. Iks laat hem een totaal andere houding zien.
Op haar zoektocht naar Daan en Alma komt Iks erachter dat Alma inderdaad in de prostitutie beland is en waarschijnlijk ook in de drugscene. Via een onguur type, dat van haar de sleutels van Cluysmans huis wil hebben, krijgt ze een tip. Ze verweert zich dapper, maar wordt steeds verder door hem in het nauw gebracht.
Daan komt ze op een avond tegen en ze neemt hem mee naar huis. Als Cluysman dit ontdekt en ertegen protesteert, loopt Daan weg. De volgende morgen wordt hij doodgevroren in het park gevonden. Dit is voor Iks het breekpunt met Cluysman. Ze verwijt hem egoïsme en lafheid. Wanneer ze van een heroïnehoer hoort, dat Alma met een man mee naar Antwerpen is gegaan, besluit ze haar daar te zoeken en te helpen.
Ze laat Cluysman achter, die haar vraagt terug te komen en op zijn kosten haar studie af te maken. Ze zegt hierop geen ja en geen nee (waarmee ze vroeger al door haar naam gepest werd: 'k zei nie ja, 'k zei nie nee).
De man die haar de sleutels wil ontfutselen geeft ze het nakijken en ze lift richting Antwerpen. Maar ze voelt dat deze week bij Cluysman iets in haar denken heeft veranderd.
3.De verdieping
3.1.Tijd en ruimte
Het verhaal speelt zich af in het heden, in de jaren 90. Het verloopt in zeven dagen, gedurende een week. Vanaf zondag, de dag dat Xenia aankomt, tot aan zondag, de dag dat Xenia weer vertrekt.
Het verhaal wordt chronologisch verteld, maar bevat ook een paar terugblikken uit de tijd dat Iks, Daan en Alma nog samen waren voor dat Iks de wijde wereld in trok. Met tussen door stukken uit het dagboek van Cluysman.
Het verhaal speelt zich af in het huis van Cluysman en in de straten van Amsterdam. (Er zijn nog een paar andere ruimtes waar het verhaal zich even heeft af gespeeld, maar deze zijn niet van belang.)
3.2 De wijze van vertellen
Het verhaal wordt verteld door de ogen van de hoofdpersoon (Iks). Je weet wat ze denkt en voelt. De gedachten van de andere personen in het boek kom je niet te weten.Toch word het boek in de zij -vorm verteld, af en toe komen er stukjes van Cluysmans dagboek in het boek voor (de schuin gedrukte tekst). Deze zijn in de ik-vorm verteld.
3.3 Thema en motieven
³Motieven:De motieven zijn reizen en eenzaamheid ³
³Thema:Het thema is onafhankelijk en vrij zijn van anderen en de maatschappij.²
(Secundaire literatuur van internet.)
3.4.Personages
Beschrijving hoofdpersonen:
Het boek draait voornamelijk om Xenia ,wat vreemdeling betekent. Ze is een weesmeisje van 19 jaar, al anderhalf jaar aan het reizen door heel Europa. Ze is op "transit", wat doorreis betekent. Ze noemde zich voor haar kennismaking met Arnold Cluysman Iks.
Ze is een flat-character. Ze begint in het boek met reizen en ze wil duidelijkheid over deze wereld.
Maar aan het einde is er voor haar nog steeds niks duidelijk, ze is niets veranderd.
Xenia heeft kort donker haar en is niet lelijk maar ook niet knap, ze draagt donkere alternatieve kleding. Ze is een dominant meisje met haar eigen principes en meningen. Maar toch tegelijkertijd lief en zorgzaam, al wil ze het niet laten merken.
Arnold Cluysman, wat kluizenaar betekent, speelt ook een grote rol. Hij is een een man van 75, die zich uit de maatschappij heeft teruggetrokken en eenzaam op de zolder van zijn oude huis woont (een soort kluizenaar). Hij houdt contact met de buitenwereld door zijn "boodschappers" : de bedienden die hem van levensmiddelen voorzien. In het begin komt hij erg vreemd over, maar als je zijn dagboeken leest is het allemaal wel te begrijpen. Cluysman ziet er goed verzorgd uit, hij is een beetje verstrooid, hij is al 20 jaar niet buiten zijn huis geweest en heeft al die tijd doorgebracht met boeken. Hij is afhankelijk van iemand die hem verzorgt. Het idee dat hij afhankelijk is verandert als Xenia hem na twintig jaar weer mee naar buiten neemt.
Beschrijving achtergrond figuren:
Daan is een ook een flat-character, hij is en blijft een junk en een zwerver. Daan is niet uitvoerig beschreven.
Daan en Alma zijn voor de grote reis van Iks hele goede vrienden .
Iks was met ze op wereldreis gegaan, twee schoolvrienden. Alma en Daan wilden niet verder reizen en gingen terug naar Nederland. Iks reisde verder en raakte Alma en Daan uit het oog
3.5.Titel, ondertitel en motto
Titelverklaring: ³Transit² betekent in dit boek doorreis. Iks heeft haar vaste leven opgegeven en is gaan zwerven door de wereld. Ze is de hele tijd in transit.
Ondertitel-verklaring: n.v.t.
Motto-verklaring: n.v.t.
(Boek is opgedragen aan kleindochter Roosje Polak.)
3.6.Relatie tussen tekst en auteur
Biografie:
Hella S. Haasse (de S staat voor Serafia) is in Batavia in NederlandsIndie geboren op 2 februari 1981. Haar moeder was pianiste en haar vader Inspecteur van financieën bij het Gouvernement. Helle Haasse beleefde haar jeugd in het land dat nu Indonesie heet. Ze bezocht er het gymnasium. Tussen 1924 en 1828 woonde zij bij familie in Nederland omdat haar moeder in Europa een kuur in Davos moest doormaken vanwege tuberculose.
Na haar terugkomst in Indië lag haar belangstelling bij lezen en toneelspelen. Ze las historische romans van Hugo, Scott en van Lennep. Zelf schrijft ze als elfjarige een roman over religieuze problematieken. De school leerde haar zich te interesseren voor mythen, sagen en de Nederlandse literatuur.
In 1938 ging Helle Haasse definitief naar Nederland. In haar studie specialiseerde zij zich in Scandinavische en Germaanse heldensagen. Toen ze merkte dat de Duitsers die verhalen gebruikte voor hun eigen doeleinden, brak ze de studie af. Politiek actief werd ze niet; ze nam ook geen deel aan verzetsgroepen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wel schreef zij gedichten die in 1945 gebundeld werden in 'Stroomversnelling'.
In 1943 deed zij examen aan de toneelschool, maar in verband met de verplichte inschrijving als lid van de Kulturkammer was haar toneelloopbaan snel voorbij.
Vanaf dat moment in 1944 hield zij zich met schrijven bezig. Het boekje Oeroeg, dat in 1948 werd uitgereikt als boekenweekgeschenk, betekende een doorbraak. Vanaf dat moment werd zij veel gelezen en ontving zij veel literaire prijzen.
Relatie tussen tekst en auteur:
Volgens mij is in de tekst weinig tot niets terug te vinden over de opvattingen of het leven van de auteur.
5 De persoonlijke beoordeling
Het onderwerp
Het onderwerp van een meisje dat wegloopt van school en gaat rondreizen vond ik op zich wel interessant, omdat het over een meisje van mijn leeftijd gaat waarvan het leven er heel anders uit ziet dan dat van mij. Ik kan me het dus goed voorstellen, maar het is niet herkenbaar.
Ik ben niet aan het denken gezet. Maar over rondreizen en van school gaan fantaseer ik wel eens.
Ik vind dat het onderwerp wel meer duidelijker gemaakt had mogen worden, met wat meer ³gevoel²...Ik had ook meer willen horen over het verleden met Daan en Alma (voor de duidelijkheid) en ik had die dagboekstukken van Cluysman begrijpelijker geschreven.
De gebeurtenissen
De gebeurtenissen waren in dit boek belangrijker dan de gevoelens en gedachten. Er kwamen redelijk veel gebeurtenissen in voor, allemaal wel geloofwaardig, maar het boek op zich vond ik toch best saai. Het meest treffende gedeelte was dat Iks te horen kreeg dat Daan was overleden en dat zij dat had kunnen voorkomen als hij die nacht daarvoor bij haar was gebleven.De af loop vond ik een beetje makkelijk gevonden.
De personen
Dit werk spreekt me wel aan, omdat het over een meisje gaat dat niet veel ouder is dan ik. Daardoor kon ik me goed in haar inleven.
De hoofdpersoon kwam dus levensecht over. Ik herken me zelf niet echt in haar (behalve dat ze van mijn leeftijd is). Ik zou bv. niet zomaar zo¹n huis ingaan en dan bij zo¹n man blijven, denk ik. Ik ben niet door haar of andere personen beïnvloed.
Wat ik erg positief vond, is dat ze na de dood van Daan naar zijn moeder ging om haar te vertellen dat Daan nooit drugs gebruikt had en dat hij daar ook niet aan dood was gegaan. Ik had geen dagboek gebruikt om Cluysman beter te leren kennen.
De opbouw
Het verhaal is opgebouwd uit zeven dagen, elk hoofdstuk is een dag met ertussen door stukjes uit het dagboek van Cluysman. Dus het is heel duidelijk en was ook goed te lezen, maar de dagboek stukken van Cluysman uit zijn Parijse tijd vond ik niet erg interessant en duidelijk moeilijker, maar ik heb ze wel gelezen . De afloop vond ik erg typerend voor het boek, want Iks is altijd onderweg, maar wel erg makkelijk gevonden.
Het boek is goed te begrijpen en behoorlijk realistisch , maar niet erg spannend, grappig of ontroerend.
Het taalgebruik.
Ik vond de woordkeus en zinsbouw makkelijk, alleen de stukken van Cluysman waren af en toe wel lastig. De gebeurtenissen werden helder beschreven, zodat je je een goede voorstelling kon maken. Er kwamen vrij weinig dialogen in voor, het meeste werd verteld.
6 Literaire vormen
Het boek zou ik indelen onder het genre Œepiek¹.
Omdat het verhalend is, een roman met welliswaar een dramatisch verhaal, maar wat niet voor toneel geschreven is.
7. Twee extra verwerkingsopdrachten
opdracht 13: Gedeelte van het verhaal in andervertelperspectief.
(Het stukje dat ze Daan de laatste keer ziet, vlak voor dat hij dood gaat.
Van een hij/zij perspectief naar ik perspectief.)
Voetje voor voetje leidde ik hem de kamer uit. Ik deed de deuren tussen de gang en de hal open en zag volstrekt onverwacht Arnold Cluisman boven aan de trap staan. Ik bleef stokstijf staan.
Hij riep: ³Wat moet dat? Wie heb je daar binnen gehaald? Ik wil dat niet hebben² en hij sloeg met zijn stok tegen de trapleuning. ³Luister nou² probeerde ik, maar hij liet me niet aan het woord.
³Geen gajes van de straat in mijn huis! Eruit meteen!² ³Hij is een vriend² riep ik.
Ik zag dat de tochtdeur tussen mij en Daan dicht viel. ³Hij heeft hulp nodig, ik zweer je, hij is geen junk. Ik ken hem al heel lang, we zijn samen naar school geweest.²
Cluysman riep: ³Xenia zorg er voor dat hij verdwijnt en draai de kraan dichtvoor dat de boel hier onderloopt.²
³Doe het zelf!² riep ik, razend om zijn houding, die toon en dat plotselinge opduiken. Ineens schoot er een gedachte door mij heen: Hoeveel huichelarij school er in zijn hulpbehoevendheid?
Ik hoorde het tikken van zijn stok op de parket vloer van zijn boekenkamer, hij was al weg. Ik rende naar boven en sloot de watertoevoer af. Hij kon barsten, ik zou Daan een bad geven en hem ergens te slapen leggen. Maar ik vond Daan niet meer. Ik zag de voordeur openstaan en de straat was leeg.
opdracht 31: brieven van hoofdpersonen naar elkaar.
(naar aan leiding van de dood van Daan)
Best Clysman,
Daan is dood!!!
Omdat hij van jou niet binnen mocht blijven! Het is jouw schuld! Ik had hem kunnen redden!
Hij was er vandoor gegaan toen wij stonden te ruziën. Vanmorgen hebben ze hem gevonden in het park, hij is in slaap gevallen toen het vroor vannacht.
Als hij hier had mogen blijven van jou, was hij er nu nog!
Toen ik van mijn werk terugkwam zag ik de oploop van mensen bij het park. Ik ben er heen gegaan en heb gewacht tot de politie kwam.
Daan is dood, verdomme! Denk daar maar eens over na. Hij was een schoolvriend van me verdomme!
Ik ga Alma zoeken, en haar zal ik redden uit de prostitutie!
Xenia
Lieve Xenia ,
Ik snap dat je je vreselijk moet voelen, maar jij kon hem niet redden. Hij had ook zelf naar een instantie kunnen gaan die zwervers opvangen, hij had niet hoeven weg lopen toen wij stonden te ruziën.
Ik denk dat hij helemaal niet geholpen wilde worden. Anders had hij het nooit zo ver hoeven laten komen.
Ik snap heel goed dat je mij de schuld wil geven, maar je bent gewoon kwaad en verdrietig.
Denk eens na, heb jij hier ook geen schuld in?
Jij vind je zelf verantwoordelijk? Ik snap dan ook niet dat je van school kunt weglopen voor je eind- examen, een fatale stap, en nog twee vrienden er in mee nemen ook. Misschien was Daan anders wel geen zwerver geworden, en had hij nu nog geleefd en was hij veel gelukkiger geweest.
Ik weet dat je je schuldig voelt... en terecht. Jullie waren een stel kinderen.
Ik maak me ongerust over je, je bent met iets bezig dat je te boven gaat . Probeer de vloedgolf toch niet tegen te houden, dat lukt je toch niet .
In veel opzichte ben je erg wereldwijs ,wereldwijzer dan ik, dan mijn hele generatie.
Maar heb je werkelijk begrip van de omvang van het kwaad?
Denk eens na over het feit dat Goed en Kwaad met elkaar versmolten zijn!
Ik hoop dat je me begrijpt en naar me wil luisteren...
het beste, Arnold Cluysman
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons dan weten.
a d v e r t e n t i e
Ik wil alles weten over…
• het eerste jaar
• boeken
• colleges
• de stad Leiden
• docenten
• studentenleven
• nog veel meer
Op de Open Dagen van de Universiteit Leiden kun je alles te weten komen over studeren in Leiden. Kom op 20/21 november naar de opleiding van jouw interesse.
www.opendageninleiden.nl
Gelukkig heeft Scholieren.com nu elke vrijdagmiddag film.
© Scholieren.com 2009