Gratis punt

Ook vmbo'ers krijgen voor hun examen Engels een punt cadeau, namelijk voor vraag 11. Die vraag ging over de sterkste gadgets: gadgets die het na bijvoorbeeld een rondje in de wasmachine nog steeds goed deden. Alle gadgets deden het na de test nog, dus de vraag was nogal lastig te beantwoorden. Welke gadget was nou 't sterkst?

Wat blijkt: de examenmakers wilden dat je opschreef of gadgets van Sony sterker waren dan anderen. Ze hadden het alleen niet zo handig neergezet. Vandaar dus 1 punt, helemaal gratisch.

Verwarring over Duits
Een paar vragen van vwo-examen Duits zorgden voor veel verwarring onder scholieren. Bij de ene vraag moest je juist/onjuist invullen, bij de andere vraag juist wel/niet. Sommige leerlingen hebben dit door elkaar gehaald en waren bang dat ze daardoor veel punten misten. Het LAKS kreeg veel klachten binnen over deze vragen en heeft overlegd met het College voor Examens. Goed nieuws, want beide variaties zijn goed. Zolang je antwoord maar goed is, natuurlijk!

Minimum aantal woorden

Er was ook nogal veel onduidelijkheid over vraag 44 bij het examen maatschappijleer vmbo GL/TL. De examenkandidaten moesten hun mening geven over drankgebruik onder jongeren. Het antwoord moest bestaan uit minimaal 25 woorden, maar daar hoorden de woorden die al gegeven waren niet bij. Beetje verwarrend, vonden heel veel scholieren. Veel van hen hebben de woorden juist wel meegerekend. Gelukkig zijn de examenmakers erop teruggekomen en mag je ze nu optellen bij je aantal woorden.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

De vriendschappen die je net hebt opgebouwd, zijn nog fragiel en van die goedbedoelde adviezen van je ouders word je na een maand of vijf op de middelbare school ook wel moe.

Toetsen kwijtraken

Natuurlijk zie je na een jaar of twee het licht. Docenten zijn slechts 'mensen' die je zeggen wat je moet doen en waar je geacht wordt soms naar te luisteren – maar vooral als je het zelf wilt. Immers, je supercoole vrienden, de pauzes en de nabijgelegen supermarkt zijn veel interessanter dan docenten die constant je toetsen kwijtraken of niet uitgepraat raken over stof die je mateloos verveelt.

In het laatste jaar lijkt de relatie tussen jou en je docent weer te devalueren naar de relatie zoals die was in de eerste klas. Hij of zij is immers jouw rotsblok dat je Deo Volente door dat rotexamen gaat slepen. Hij of zij is de kluisbewaarder: je leraar weet wat je wel en niet moet leren en afhankelijk van jullie relatie is hij of zij degene die jou alles gaat uitleggen.

E-mails met vraagtekens

Het toppunt in jullie relatie speelt zich af in de laatste twee weken voor de examens en belangrijker nog: de drie weken na de examens. Opeens stuur je e-mails met heel veel vraagtekens naar je docenten (moeten we hoofdstuk 3 ook kennen??? Kun je me dat uitleggen???) en als je desbetreffende docent ook nog eens optreedt als surveillant bij jouw eindexamen, behandel je ze met meer respect dan je je eigen ouders of grootouders behandelt. Jouw lot ligt in hun handen.

Als de eindexamenvoorschriften niet zo streng waren, zou je overwegen om een rode loper in de eindexamenzaal voor ze uit te leggen en ze kaviaar te serveren vlak voordat het eindexamen begint.

Feodaal systeem

In de weken na het eindexamen kom je ze (regelmatig) tegen en blijf je tevergeefs hun reactie peilen. Ze willen je niet vertellen hoe je het hebt gemaakt, "je moet maar even geduld hebben". Ergens diep vanbinnen wens je terug te gaan naar het feodale systeem zodat je ze op hun wenken kunt bedienen in ruil voor bescherming: de triviale vraag of je nou geslaagd bent of niet, de vraag waar zij als eerste het antwoord op hebben.

Als je eenmaal geslaagd bent, vind je het nog steeds aardige mensen hoor, maar ga je in versneld tempo weer terug naar de relatie die je met ze had in de derde of vierde klas: zolang ze jouw papiertje ondertekenen, is alles goed. Op het eindexamengala doe je aardig – je bedankt ze voor hun eeuwige hulp en geduld – maar stiekem wens je gewoon dat ze verdwijnen. Je hebt ze immers toch helemaal nooit meer nodig.

Steengoeie films waar je stiekem iets van opsteekt. In deze filmrubriek maandelijks een lijst die je avonden lang - met de gordijnen dicht en de laptop open - de pan uit entertaint. Eerder al oorlogsfilms, Franse films., films die KCV logisch maken, en films die je Duits aktualisieren of Nederlandse boekverfilmingen zijn.

1. 2001: A Space Odyssey (1968) [IMDB-rating: 8,4]

De filosofische Hollywood-film bij uitstek is de klassieker 2001: A Space Odyssey. Een film over evolutie, machines die het overnemen van mensen en ruimtevaart. Deze film was zijn tijd ver vooruit. Sommige special effects zijn nog mooier dan die van de kaskrakers van tegenwoordig. Wel een waarschuwing: als je een fan bent van actiefilms, is deze science fiction-klassieker niets voor jou.

2. The Matrix (1999) [IMDB-rating: 8,7]

Als je het over filosofie hebt in films, kan je niet ontsnappen aan The Matrix. In de 17de eeuw vroeg de filosoof Descartes zich al af hoe je je zeker kon zijn van de dingen die je ziet. Alles kan toch een droom zijn? Geen droom, zegt 'The Matrix'. Een gigantisch computernetwerk waar de hele mensheid aan is vastgeplugd! Hoofdpersoon Neo ontdekt dit en gaat op zoek naar de waarheid.

De special-effects in deze film waren absoluut mind-blowing voor die tijd. Rondvliegende camera's in een slow motion-wereld, springen van gebouw tot gebouw: niets is te gek!

3. Magnolia (1999) [IMDB-rating: 8,0]

Een epische en meeslepende film over een stel mensen die in dezelfde stad wonen, wiens levens losjes aan elkaar verbonden zijn. Hoe beïnvloeden ze elkaars levens? Hoe gaan ze met elkaar om? Tom Cruise is hilarisch als een vrouwenhatende rokkenjager. Magnolia is een zware film, en een absolute aanrader!

4. Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004) [IMDB-rating: 8,4]

De slimste romantische komedie die je ooit in je leven zal zien! Eternal Sunshine gaat over een man en een vrouw die weer bij elkaar komen nadat ze hun herinneringen hebben laten wissen. Maar zou je dat wel willen? Zijn herinneringen niet deel van wie we zijn? Eternal Sunshine of the Spotless verwarmt je hard en breekt je brein. Bovendien is Jim Carrey geweldig!

5. Fight Club (1999) [IMDB-rating: 8,9]

Als je een film verwacht waarin Brad Pitt anderhalf uur de mooiboy uithangt, heb je het aan het verkeerde eind. Fight Club is hard, rauw en geweldig. Als we gek worden, wat kunnen we dan nog geloven? Deze cultklassieker was een flop toen hij uitkwam, maar wordt nu aanbeden door fans. Als je de film kijkt, begrijp je waarom. Nadat je hem ziet, zul je er nog dagen over nadenken!

6. The Truman Show (1998) [IMDB-rating: 8,0]

Jim Carrey steelt weer de show! The Truman Show gaat over de normale man Truman, die woont in een nepdorp dat bewoont wordt door acteurs. Iedereen die hij kent of tegenkomt, is een acteur. Overal hangen camera's en zijn leven wordt uitgezonden op tv. Als hij ontdekt dat dit zo is, barst de hel los. Deze film werd gemaakt voordat reality-tv überhaupt bestond en is nog steeds relevant. Is er een morele grens aan de dingen die we doen voor goede televisie?

Officieel heeft zo'n diploma echter geen enkele waarde, meldt de Onderwijsinspectie.

In het democratische onderwijs wordt het onderwijs ingericht door de 'studenten' (4-18 jaar) zelf, in overleg met medeleerlingen, begeleiders en docenten. Leerlingen kiezen zelf wat ze willen leren en wanneer. De Ruimte in Soest, een schooltje met 110 scholieren, is een van de weinige democratische scholen in Nederland die aan de eisen van de leerplicht voldoet.

Staatsexamen of alleen thesis

Leerlingen mogen zelf beslissen hoe ze hun schooltijd af willen sluiten. Sommigen doen staatsexamen en hebben de mogelijkheid om die toetsen over enkele jaren te verspreiden. "Momenteel zijn er een stuk of zeven leerlingen vanaf 15 jaar die alvast in allerlei vakken staatsexamen doen, zonder hun schoolperiode al af te ronden", meldt staflid Margo Bruins.

Andere leerlingen kiezen ervoor om helemaal geen landelijke examens te maken. Zij sluiten hun schooltijd alleen af met een thesis-presentatie die voor elke schoolverlater verplicht is. "Dit jaar is er, van de pakweg vier of vijf leerlingen die vertrekken, volgens mij slechts één leerling die nu staatsexamens maakt."

Staatsexamen

Valentijn (18) is een leerling op De Ruimte. Hij heeft er bewust voor gekozen om geen staatsexamen te doen, want op de examens moet hij antwoorden geven op vragen waar hij het moreel niet mee eens is. "Deze school heeft me voorbereid op de wereld hierbuiten. Ik kan autonoom beslissingen nemen en ben daardoor geen marionet van deze maatschappij. Op dit moment heb ik geen ambitie om een vervolgopleiding te gaan doen en daarom vind ik een staatsexamen ook niet nodig", verklaart Valentijn. In plaats daarvan zal hij zijn eigen ICT-bedrijfje verder uit gaan breiden.

Bruins merkt dat ouders soms angstig zijn als ze begrijpen dat hun kind geen officieel diploma zal halen. "Het hele systeem zoals het nu is, dat je door moet leren op een school, is ooit bedacht. Maar deze wereld verandert, er is steeds meer vraag naar mensen die zelf inventief zijn en niet alles voorgekauwd hebben gekregen. Daar is de democratische school een mooi voorbeeld van."

Thesis

Het alternatief voor de staatsexamens, de thesis, is voor iedereen verschillend. "Dat is een eindpresentatie die allerlei vormen aan kan nemen. Zo organiseerde een meisje ooit het eindejaarsfestival van de school. De presentatie wordt beoordeeld door de schoolkring, een groep studenten en begeleiders die hiervoor zijn uitgenodigd. Aan die schoolkring kunnen bijvoorbeeld ook leerlingen van vier jaar oud deelnemen," aldus Bruins.

De beoordeling bestaat van de thesis bestaat uit een vraag die aan iedereen in de kring wordt gesteld, namelijk of deze leerling klaar is voor de volgende stap die hij wil nemen in de maatschappij. "Ook de kinderen van vier jaar beantwoorden deze vraag en je zult versteld staan van de antwoorden die zij soms geven."

Bruins merkt wel dat leerlingen die graag door willen stromen naar het hoger onderwijs soms problemen ondervinden. "Zonder staatsexamen is het heel lastig om bij een hogeschool toegelaten te worden. Puur op motivatie word je niet snel aangenomen bij het reguliere onderwijs", aldus Bruins.

Geen vervolgonderwijs

De Inspectie van Onderwijs benadrukt dat een diploma of getuigschrift dat een democratische school zelf uitgeeft officieel geen waarde heeft. "De schoolinspectie eist van democratische scholen dat het mogelijk moet zijn voor leerlingen om zich voor te bereiden op vervolgonderwijs. Vaak gebeurt dat door middel van een staatsexamen. Als leerlingen er voor kiezen dat niet te volgen, heeft het diploma dat de school zelf uitgeeft officieel geen waarde", meldt een woordvoerder.

Momenteel bestaan er circa 13 democratische scholen in Nederland en deze zijn vaak erg klein. "Deze vorm van onderwijs betreft dus maar heel weinig leerlingen", aldus de zegsman.

Vanaf nu is de meest relevante vraag naar welk examenfeestje ik vanavond weer eens zal gaan, in plaats van de vraag of ik toch niet méér had kunnen leren. Tenminste, dat dacht ik...

De hele examenperiode lang leefde ik namelijk in de waan dat de wereld na mijn laatste examen aan mijn voeten zou liggen. Tja, dat had ik dus even mis. Na mijn laatste examen deze week zat er nog maar één ding in mijn hoofd: het telefoontje van 13 juni. Nou ja, misschien nog wel belangrijker: welke boodschap dat telefoontje met zich mee  zal brengen.

Overspannen hersenen

Het kan immers nog alle kanten op. En wat mijn overspannen hersenen dan gaan doen, is het opstellen van een zogenaamde reeks 'wat als'-en. Het werkt simpel. Ik begin altijd met: ‘wat als...’. En daarna maak ik die zin af met elk mogelijk scenario dat maar past. Een paar voorbeelden:

• Wat als ik niet slaag?
• Wat als wiskunde toch niet zo goed ging als ik dacht?
• En wat als de normering heel laag is?
• Wat nou als ik bij Duits een woord verkeerd geïnterpreteerd heb en daardoor een hele opdracht verprutst heb?

Paniek. Púre paniek. Van innerlijke rust is nergens sprake. Ik word om de minuut belaagd door een vloed van angst. Angst voor het zakken, het falen. Angst voor de examenuitreiking, waar jij heel leuk als zakker in je spijkerbroek en shirt aankomt terwijl de geslaagden Jip en Janneke-champagne drinken in hun gloednieuwe jurkjes. Och jee, de vernedering.

Blikken van sympathie

Misschien nog wel erger: de blikken van sympathie met de daarbij horende ongemakkelijke geruststellingen zoals: 'ooit gebeurt dit ook wel voor jou hoor, geloof me.' Misselijk word ik ervan.

Ik overdrijf ook wel een beetje, dat weet ik heel goed. En op dit soort momenten probeer ik dan altijd de optimist in me te vinden. Dat raad ik tevens elke examenkandidaat aan. Er is namelijk maar één ding groter dan angst, en dat is hoop. En het is maar beter dat we ons daar nog een paar weken aan vastklampen. Nu het nog kan.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze Eindexamenpagina!

"Ik kan maar moeilijk inschatten hoe ik het examen gemaakt heb. Sommige vragen waren makkelijk, bij andere had ik echt geen idee", vertelt scholier Caspar Jacobs.

"De reacties van de leerlingen in mijn klas waren erg wisselend", zegt ook docente scheikunde Lovina Hofmeijer. "Toch denk ik dat het examen wel te doen was. De opdrachten waren helder."

Oefenexamens

Een aantal scholieren vindt het scheikunde-examen van dit jaar verschillen van de oefenexamens die van tevoren gemaakt zijn. "Ik vond dit examen lastiger dan de examens van voorgaande jaren, waarmee ik geoefend heb", aldus scholier Lotte Gerrits.

Leerling Koen Baak beaamt dat. "Het examen was anders dan dat van vorig jaar." Docent Hofmeijer is het daar niet helemaal mee eens. "Ik vond het examen best lijken op dat van 2012."

Tekstueel

Het viel Hofmeijer vooral op dat het examen erg 'tekstueel' was. "Sommige leerlingen raakten in de war van de grote lappen tekst in het examen. Toch wordt het voor scheikunde in de toekomst steeds belangrijker om de juiste informatie uit een flink stuk tekst te kunnen filteren." Hofmeijer was naar eigen zeggen wel blij dat er weinig 'zwamvragen' in het examen zaten. "Er werd niet vaak gevraagd naar een uitleg of beschrijving van processen."

Hoewel het aantal 'zwamvragen' meeviel, waren er toch enkele vragen die moeilijkheden met zich meebrachten. "De rekenopdrachten met buffers vond ik erg lastig", zegt Lotte. Scholier Franca Sloos had moeite met andere berekeningen. "De opgaven over legeringen en evenwicht lagen mij niet". Koen klaagde nog over het drukke examenprogramma van vrijdag voor de gymnasiasten. "Grieks en scheikunde op één dag is wel erg veel."

Moeilijk en lang

De Eindexamenklachtenlijn van het LAKS telde aan het begin van de avond1003 ontvangen klachten over vwo scheikunde. Ongeveer een kwart van de klagers gaf aan dat het examen te lang was. Verder werd er veel geklaagd over de algemene moeilijkheidsgraad van het examen, of de vraagstelling te moeilijk of onduidelijk zou zijn.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Examenkandidaat Rutger de Quay is erg positief over zijn examen Engels. ''Ik heb sowieso een voldoende. Ik vond het ook echt een leuk examen met leuke vragen en leuke teksten. Zo schreef een Amerikaanse columnist bijvoorbeeld over welvaart, maar dan op een spottende manier. Er kwamen ook veel woordgrappen en woordspelingen in voor, daar moesten we ook echt iets mee doen."

Dat het leuk was, zegt niet dat het per se makkelijk was, benadrukt Rutger. "Je moest de vragen wel echt goed lezen voor je ze ging beantwoorden.''

Tomatenketchup

Ook scholier Yvo Linssen vond het examen heel goed te doen. ''De teksten spraken me wel aan, vooral de tekst waarin werd verteld over honden vond ik leuk om te lezen. Ik kwam ook vrij gemakkelijk door de tekst over tomatenketchup van Heinz heen." Desondanks had Yvo de volledige 2,5 uur nodig om het examen te maken.

Havist Elke de Jong heeft het examen ook goed gemaakt. ''Iedereen vond het examen wel makkelijk. Bij mij ging het ook wel goed, dus ik denk dat ik een voldoende heb. In totaal waren het tien teksten en ze waren gelukkig niet zo heel erg lang. Vooral de laatste twee waren heel erg kort. Bij de oefening waar je woorden moest invullen, heb ik wel alle woorden vertaald met het woordenboek. ''

Lastige woorden

Jeanine de Bot is ook tevreden. ''Ik vond het examen niet zo moeilijk. De teksten waren best interessant en er was genoeg afwisseling tussen korte en lange teksten. Er stonden wel een paar lastige woorden in, maar er was tijd zat om die op te zoeken in het woordenboek.''

Docent Femmy Gerritzen is enthousiast over het examen. ''Het was zelfs aan de makkelijke kant. Veel leerlingen waren al vroeg klaar, sommigen zelfs al na drie kwartier. Het examen bestond uit leuke teksten en er zat ook veel humor in. De leerlingen die ik heb gesproken, waren ook allemaal positief. Ze vonden het 'een eitje'.''

De teller van de Eindexamenklachtenlijn van het LAKS staat aan het begin van de avond op 438 klachten over havo Engels. Een kwart daarvan richt zich op een specifieke vraag in het examen en 24 leerlingen meldden geluidsoverlast. ''Tot nu toe valt het dus wel mee," concludeert klachtencoördinator Sadjia Safdari van het LAKS.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze eindexamenpagina!

Examenkandidaat Camiel van Es vond het examen ongelooflijk makkelijk. "Ik stond een 9 voor mijn schoolexamens en na het bestuderen van het correctiemodel blijk ik tussen de 9 en 9,5 te hebben gehaald. Alles wat we ooit hebben besproken in de lessen kwam in het examen voor. De vraagstelling vond ik erg goed te doen."

Ook vmbo'er Annelijn Rüsing is ontzettend positief over het examen. "We hadden ontzettend veel geoefend in de lessen en precies dezelfde onderwerpen kwamen terug in het examen. Ik vond dit examen zelfs makkelijker dan de schoolexamens. Ik heb helemaal niks negatiefs over deze toets te zeggen."

Ook voor scholier Maaike Jobse bevatte het examen weinig verrassingen. "Precies de stof die we hadden geoefend, kwam aan bod. Daarom vond ik het examen niet erg moeilijk. Er waren slechts één of twee vragen die ik helemaal niet begreep."

Leerling Leon Hoogland vond het examen wel redelijk gaan. "De ene vraag vond ik moeilijk, maar andere ook weer helemaal niet. Maar ik heb wel een voldoende. Ik denk dat ik een 6 of een 7 heb voor dit examen."

Tevreden docent

Ook natuurkundedocent Mark de Ruijter was erg tevreden over het examen. "Het was een heldere toets, ik denk dat de leerlingen het erg goed gemaakt hebben. Sommige zaken werden wel weggegeven. Zo werd er in een bepaalde opgave al aangegeven wat de verhouding was tussen liter en deciliter. Ik vind dat leerlingen dat zelf moesten weten en uitrekenen."

Vrijdagmiddag hebben bijna 300 vmbo'ers een klacht ingediend bij het LAKS. Leerlingen meldden voornamelijk dat ze het examen te lang vonden.

"Als je naar behoren had geleerd, was het examen zeker te doen", aldus docent Grieks Risto van Peursen.

"Het was niet overdreven moeilijk en de eerste tekst in het examen was meteen degene die ik het beste kende", zegt scholier Nick van de Wetering. Ook vwo'er Lotte Gerrits had niet veel moeite met het examen Grieks. "Het tekstverklaren ging prima. Ik vind het moeilijker om in te schatten hoe ik de vertaling gemaakt heb." 

Op de vlakte

Scholier Koen Baak merkt op dat het examen wat op de vlakte bleef. "Ik had wel wat 'diepere' vragen verwacht. De vragen bleven heel dicht bij de tekst, er werd niet naar achtergronden gevraagd." Lotte voegt toe: "ook het aandeel vragen over grammatica en stijlfiguren was gering".

Van Peursen nuanceert dat. "Bij het tekstverklaren kwamen misschien weinig grammaticale vragen voor, maar leerlingen moeten hun grammaticale kennis vooral laten zien in de vertaling."

Net genoeg tijd

Hoewel de vertaling vaak flink wat tijd in beslag neemt, waren veel gymnasiasten op tijd klaar met het examen Grieks. "Precies toen de tijd voorbij was, schreef ik mijn laatste woorden op", zegt Nick. Lotte verdeelde haar tijd netjes. "Ik besteedde 1,5 uur aan het tekstverklaren en 1,5 uur aan de vertaling. Zo was ik net op tijd klaar".

Van Peursen hoopt maar dat de leerlingen zorgvuldig te werk zijn gegaan. "Vertalen bij Grieks luistert altijd heel nauw." 

In tegenstelling tot de moderne talen wordt er over de klassieke talen relatief weinig geklaagd. Bij de Eindexamenklachtenlijn van het LAKS zijn vrijdagmiddag 46 klachten binnengekomen over het examen Grieks. 

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Ruim 2000 andere vmbo-kb'ers doen dat op een ander tijdstip op de computer.

Eindexamenkandidaat Sharon Eijlers denkt Duits goed te hebben gemaakt. "Het ging een stuk beter dan ik had verwacht. In het begin moest ik er even inkomen, maar daarna had ik het wel te pakken."

Makkelijker dan verwacht

Ook Sana Butt begint tevreden aan haar weekend. "Ik was bang voor het examen, voelde zenuwen. Maar het viel enorm mee. Het was een stuk makkelijker dan verwacht", zegt ze.

Dalindcy Koolhoven was net zo zenuwachtig voor het examen. "Duits is mijn slechtste vak, maar het ging wel goed. Ik had veel examens van de voorgaande jaren geoefend. Maar ik vond deze toets wel moeilijker dan de oefenexamens."

Vmbo'er Hilde Jansen vond het examen 'niet te moeilijk, maar ook niet te makkelijk'. "Bij sommige vragen moest je echt heel goed lezen wat er stond. Maar uiteindelijk kreeg je na iets op te zoeken wel het juiste antwoord. Ik stond een acht voor Duits, maar ik vraag me af of mijn cijfer zo hoog blijft." Van een voldoende op het centrale examen is ze in elk geval overtuigd.

Niet cadeau

Volgens docent Duits Koos Nederhoed van het Luzac College in Zwolle kregen de vmbo'ers het examen 'zeker niet cadeau'. "De leerlingen moesten heel erg veel lezen en vooral góed kunnen lezen, wat voor sommigen als moeilijk kan worden ervaren. De laatste jaren waren de Duitse examens voor het vmbo rampzalig. Ze waren veel te moeilijk. Sinds vorig jaar zijn ze wat makkelijker, maar het zijn nog steeds ontzettend pittige examens."

Vrijdagmiddag hebben bijna 500 vmbo'ers een klacht ingediend bij het LAKS. 1 op de 6 van hen vond het examen te lang, de rest klaagde vooral over de moeilijkheidsgraad.

Examenkandidaat Rutger de Quay kan niet zo goed beoordelen hoe het ging. ''Normaal kan ik dat altijd wel inschatten, maar nu vind ik het lastig. Het wordt sowieso een voldoende, maar ik weet niet hoe hoog die zal zijn."

Hij vindt dat de toets goed overeen kwam met de opgegeven leerstof, maar had bij één vraag het idee dat er een bijlage miste. "Je kon vraag 27, over de beroepsbevolking van Bali, Irian Jaya en Papua, namelijk niet maken zonder extra toelichting. Daar ga ik de Eindexamenklachtenlijn over bellen.''

Logisch nadenken

Leerling Nicolette de Boer kan ook niet inschatten wat voor cijfer ze heeft gehaald. ''Aardrijkskunde is niet mijn sterkste vak en ik weet niet zo goed hoe het ging. Ik hoop op een zesje, maar dat is nog maar afwachten. Bij sommige vragen kreeg je niet veel aanwijzingen over de plek waar je het antwoord moest zoeken. Uiteindelijk was ik net op tijd klaar.''

Havist Tineke Eeuwema vond het examen wel goed te doen. ''Sommige vragen waren wat lastiger, maar dat kan ook komen doordat een bepaald onderwerp je niet zo goed ligt. Als je logisch nadenkt, kom je al een heel eind. Zeker als je goed les hebt gehad, was het echt te doen.''

Zeker een voldoende

Aardrijkskundedocent Ilja Biersteker vond dat het examen 'wel te doen was' voor de leerlingen. ''Er zaten een paar lastige vragen in, waar ik als docent goed over moest nadenken. Dat komt ook door het feit dat ik als docent natuurlijk anders naar de vragen kijk. Er werd veel naar onderwerpen gevraagd die we in de les behandeld hebben. Als leerlingen goed hebben opgelet tijdens de lessen en goed geoefend hebben, kunnen ze zeker een voldoende halen.''

Aan het begin van de middag zijn er al 230 klachten ingediend bij de Eindexamenklachtenlijn van het LAKS. 59 leerlingen klaagden over een specifieke vraag, zoals Rutger. "Er zijn wel meer leerlingen die klagen over 'Rutgers' vraag 27, maar dat is nog geen stortvloed", meldt het LAKS. De scholierenvakbond belooft de vraag te gaan onderzoeken.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Alle examens worden bovendien op Bonaire afgenomen, omdat Curaçao geen officiële Nederlandse gemeente meer is. De examens moeten op Nederlands grondgebied worden gemaakt.

Leerlingen van het Vespucci College op Curaçao maken in het eerste tijdvak wel gewoon de 'middagexamens' die in Nederland om half 2 's middags en op de Antillen om half 8 's ochtends beginnen.

Onderwijsmanager Ger Thewissen van het Vespucci College in Julianadorp spreekt van een 'behoorlijke operatie' in de examenperiode.  "De leerlingen vliegen elke zondagavond in hun examenperiode naar Bonaire en blijven daar meestal de hele week. Op vrijdag gaan ze naar huis en zondags komen ze weer terug. Gemiddeld vliegen de meesten dus 3 tot 4 keer op en neer."

Geen zeurende ouders 

Leerling Isabelle Rave vindt het wel gezellig om de examenperiode in een hotel op Bonaire door te brengen. "Ondertussen voelt het hier als een tweede thuis." Ze verhuist in september naar Nederland om in Utrecht te gaan studeren. 

"Ik vind het een groot pluspunt dat je hier op Bonaire geen zeurende ouders hebt die je op de huid zitten. Ik vind het akelig als mijn ouders telkens zeggen dat ik moet gaan leren en me de hele dag confronteren met het feit dat ik examens heb. Ik weet zeker dat ik thuis meer stress zou hebben dan hier."

Veel meer structuur

Ook Torsten Pietersz heeft het naar zijn zin op Bonaire. "In het begin was het wennen, maar nu vind ik het hier heel chill. Je hebt veel meer structuur dan thuis. Je leeft echt om de examens heen. Je gaat naar bed op een bepaald tijdstip en moet een aantal uur per dag verplicht leren, wat op zich wel fijn is."

In voorgaande jaren werden alle examens in het eerste tijdvak gemaakt, maar werd rekening gehouden met het tijdverschil. Antilliaanse leerlingen mochten de ochtendexamens een paar uur later maken, mits ze de tussenliggende uren in quarantaine doorbrachten. Zo werd voorkomen dat ze vroegtijdig de vragen en/of antwoorden zouden horen. Nu zijn de regels verscherpt: alle examen móeten op een officieel examentijdstip worden afgelegd.

Afgezonderd 

"Maar we zijn hier ook compleet afgezonderd van de buitenwereld. Niet per se omdat we geen contact mogen hebben met mensen van buiten, maar omdat de internetverbinding hier heel slecht is. We zitten hier toch op een eiland", zegt leerling Rashiq Asgarali.

Torsten: "Als een examen slecht ging, wil je dat natuurlijk aan je ouders vertellen, maar zij reageren toch paniekeriger dan je klasgenoten. Als je hier baalt omdat een examen niet goed ging, zeggen wij klasgenoten tegen elkaar dat het wel goed komt en dat we natuurlijk altijd nog recht op een herexamen in het derde tijdvak hebben. Iedereen is hier een stuk relaxter dan thuis." 

Uitslag later

Toch hebben de leerlingen ook enkele klachten. "Soms is het wel irritant dat we geen internet hebben. Met vakken als geschiedenis zou ik graag historische filmpjes willen bekijken op internet. Dat kan nu niet. Hier moet je echt vertrouwen op elkaars kennis en maar hopen dat de docenten je de stof zo kunnen uitleggen dat je het begrijpt," zegt Isabelle.

Ook weten de Antilliaanse leerlingen pas later dan Nederlandse kandidaten of ze geslaagd zijn. In Nederland kan voor de meeste leerlingen half juni de vlag al uit. "Wij beginnen dan net met de examens in het tweede tijdvak en moeten wachten op 'het belletje' tot 5 juli", aldus Isabelle.

Erik van der Boom (15) heeft op zijn dertiende eindexamen gedaan. Bijzonder, want 'normale' gymnasiasten halen hun diploma op hun achttiende of zelfs op hun negentiende. "Ik was een klein beetje zenuwachtig voor mijn eindexamens, maar niet bijzonder erg. Ik kon gewoon goed slapen en trilde niet als een rietje als een examen bijna begon," steekt Erik van wal.

Erik heeft groep 3 overgeslagen en op het Stedelijk Gymnasium in Schiedam heeft hij alle vakken van de eerste vier jaar in één schooljaar weten te halen. Na zijn examens ging Erik natuurkunde studeren aan de TU Delft, maar daar is hij al snel mee gestopt. Studeren kan immers altijd nog, dacht-'ie. Op dit moment studeert hij niet, maar houdt hij zich bezig met het produceren van muziek onder de naam Erik Arbores. In 2012 tekende hij een contract bij Spinnin' Records en Universal Music Publishing.

Media-aandacht

"Twee weken vóór de examens schrok ik me een hoedje. Ik dacht dat ik nog alle tijd had om te leren, maar de tijd ging een stuk sneller dan dat ik in eerste instantie dacht. Ik was namelijk helemaal niet bezig met leren in de tijd dat ik vrij had. Ik had het me wel voorgenomen hoor, maar ik raakte een beetje afgeleid door alle media-aandacht."

Eric was in 2010 (en is nog steeds) namelijk een van de jongste examenkandidaten ooit. Onder dat mom bracht hij bijvoorbeeld een bezoekje aan De Wereld Draait Door. "Maar uiteindelijk heb ik mijn diploma toch in één keer gehaald, dus zo erg was het nou ook weer niet dat ik in zo'n korte tijd moest leren.''

Erik: "Voor mijn eerste examen had ik mijn De Wereld Draait Door-trui aangetrokken, die ik bij het programma had gekregen. Niet per se omdat ik dacht dat-'ie mij geluk zou brengen hoor, meer omdat ik het leuk vond dat om dat te doen," zegt hij lachend.

Wiskunde het makkelijkste

Ondanks dat Erik een tijdje natuurkunde heeft gestudeerd en in zijn profielwerkstuk de vloer aanveegde met beweringen van Albert Einstein(!) vond hij het natuurkunde-examen het lastigst.  "Natuur- en scheikunde vond ik de lastigste examens, maar wiskunde ging me daarentegen weer het beste af."

Wat zijn nou de beste tips die deze knappe kop de examenkandidaten van dit jaar kan geven? "Ik denk eigenlijk dat je vooral niet teveel moet stressen, goed moet slapen en genoeg moet eten. Gewoon de clichétips eigenlijk. En je best doen, dat is ook belangrijk." 

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Maar mijn geschiedenisboek vergeet iemand. Iemand die -in mijn ogen- minstens net zo belangrijk is als al die bebaarde luitjes. Roald Dahl.

Pieppiep, even bijpraten: Roald Dahl is de schrijver van Sjakie en de Chocoladefabriek, Matilda, De Heksen, De GVR en nog veel meer. Daar heb je wel iets van gelezen, toch? En kan je je nog herinneren wat dat lezen met je deed? Begon je huid te tintelen en ontploften er kleine confettikanonnen in je hersenpan?

Ik heb dat wel. Vanaf het moment dat ik op school letters leerde omzetten in woorden, heb ik Dahls boeken niet meer neergelegd. Ik verslind ze. Als een groot, hongerig boekenmonster met een lintwormkolonie in zijn maag.

Wat zijn boeken zo heerlijk maakt, is dat er werkelijk alles in mogelijk is. Zijn boeken zijn zo buitensporig fantasierijk. Neem bijvoorbeeld De Reuzenperzik. De ouders van hoofdpersoon James kwamen om toen een ontsnapte neushoorn ze opat. Hij leeft een soort Assepoesterleven bij twee rottantes, totdat hij van ze wegvliegt in een megaperzik. Samen met lifesize gezellige insectenvriendjes. Mm. Aha. Klinkt als iets wat zelfs als LSD-hallucinatie nog te vreemd voor woorden zou zijn.

Als ik uit alle levende en dode mensen ooit één persoon mocht kiezen om eens een kop thee mee te drinken, zou dat Roald Dahl zijn. Puur om te ontdekken wat er omgaat in zijn briljante hoofd. Hij is alleen al 23 jaar dood. Helaas. Dus moest ik wat anders verzinnen.

Ik besloot mijn rugzak te pakken en in mijn eentje naar Engeland te vliegen, om daar stage te lopen in het Roald Dahl Museum and Storycentre. Dat heerlijke, superkleurrijke museum staat in Great Missenden, waar Dahl gewoond heeft en al zijn boeken heeft geschreven.

Die twee weken waren geweldig. Ik heb allerlei handgeschreven brieven van Dahl gelezen en de eerste versies van zijn boeken (waar bijvoorbeeld lieve Matilda een onuitstaanbaar kutkind is en mevrouw Bulstronk een schat). Ik heb schattige fanmail gelezen. Lucy van zes schrijft kriebelig: 'Please write some more!!!!'. Ik heb de verfilmingen van zijn boeken gezien en Matilda the Musical op West End.

Aan het einde van een woelige week zit ik in het gras voor zijn graf. Het ligt bezaaid met bloemen en brieven. Eén ding is me wel duidelijk. Je hoeft geen Vader des Vaderlands te zijn of op de zee piraten af te schieten om een held te zijn. Als jij verhalen verzint waar kinderen (en volwassenen!) wereldwijd zó ontzettend van genieten, heb je net zoveel positieve invloed op onze levens als Willem en Michiel. Dan ben je ook een held. En verdien je een heel hoofdstuk in mijn geschiedenisboek.

Zo vlakbij zijn graf voel ik me heel blij. Dichter bij de meesterschrijver kan ik niet komen. Zou hij me kunnen horen? Vast wel. Vanuit de grond, of indirect met een onzichtbaar lijntje naar het hiernamaals. "Bedankt," zeg ik zacht. "Bedankt dat je bestond."

Misschien zou ik deze kans moeten aangrijpen om heel goed te leren, maar het is een examen Frans met leesteksten waar je niet voor kunt leren. Je kan hoogstens oude examens oefenen. Daar kreeg ik echter na twee oefenexamens vol Frans gebazel wel genoeg van. Tijd voor iets anders, maar wat?

Vakantie boeken

Loesoe gaan in Chersonissos was nog nooit zo dichtbij, in mijn eentje dan. Mijn medeleerlingen buigen zich nog over de andere examens en komen dan een weekje later. Tegen die tijd zou ik alweer terug moeten om dat examen Frans maar eens te maken. 

Een goed alternatief lijkt werken in het animatieteam van een zonovergoten Franse camping, of een andere mooie vakantiebaan. Maar een vacature voor een vakantiebaantje van één week heb ik nog niet gevonden.

Hoelarokje

Daarom probeer ik maar wat zonnestraaltjes in de tuin mee te pakken, terwijl ik rondhuppel in een hoelarokje met een cocktail in mijn hand. Regen is geen probleem, dan ga ik binnen onder een parasol liggen met de verwarming op een tropische stand.

Dat scheelt trouwens ook een heleboel risico's. Fietsen, uitgaan en reizen is heel leuk, totdat ik door pure pech zo zwaargewond raak dat ik nèt het laatste examen mis. Dan blijf ik liever voor de zekerheid nog een paar dagen thuis onder de parasol chillen.

Langste vakantie ooit

Ooit moet ik weer overschakelen van vakantiestand met hoelarokje naar werkstand met examenbundel en joggingbroek. Het zal zwaar worden, maar het is het waard. Tussen mijn langste weekend en mijn langste vakantie ooit zit alleen nog tweeënhalf uur Frans.

Goeie blogs zijn er om gedeeld te worden, vinden wij. Elke week plaatsen we daarom onze beste column door in 7Days, dé weekkrant voor jongeren die iets willen bereiken. Deze week was bovenstaand verhaal van Joca aan de beurt. En we werken wel vaker met 7Days samen: klik.

Slechts 2805 examenkandidaten maken deze ochtend het examen Grieks. De animo voor de andere klassieke taal op het gymnasium is echter een stuk groter. 7284 scholieren maakten vorige week het examen Latijn. ''Dat ligt vooral aan 'de naam' van het vak'', denkt docent Risto van Peursen van het Christelijk College de Populier in Den Haag. Hij geeft les in Grieks én Latijn. Laatstgenoemde is volgens hem een iets bekendere klassieke taal.

Eerder Latijn

''Bovendien beginnen onderbouwleerlingen vaak eerder met het vak Latijn dan met Grieks. Het is dan zonde om een taal als Latijn te laten vallen, terwijl je er al meerdere lesjaren op hebt zitten. Bovendien heeft Grieks een ander alfabet. Voor sommige leerlingen is dat een extra uitdaging, voor anderen juist een reden om het vak niet te kiezen.''

Naast het feit dat Grieks een ander alfabet heeft, is er een verschil in de inhoud van de teksten, zegt Van Peursen. ''Griekse teksten spreken soms meer tot de verbeelding. Denk bijvoorbeeld aan de verhalen in het epos van Homerus, of aan tragedieteksten, een ander belangrijk genre in de Griekse literatuur. Latijnse teksten zijn soms meer doordacht ‘gecomponeerd’ en zijn soms wat zwaarder van karakter, bij voorbeeld retorisch of filosofisch proza. Dat wil niet zeggen dat ze per se moeilijker zijn dan Griekse teksten, maar soms wel minder speels.''

Uitdaging

Maar waarom zouden leerlingen een oude taal als Latijn of (oud-)Grieks kiezen als dat tegenwoordig nergens meer gesproken wordt? ''Je kunt er heel veel aan hebben. Sowieso is het voor veel leerlingen een extra uitdaging. Dat komt voort uit een interesse in de oudheid."

Van Peursen vindt het daarnaast goed voor de algemene ontwikkeling. "Dat houdt in: je krijgt extra inzicht, een betere taalbeheersing, meer cultuurbesef en je leert analytisch denken. Zowel qua literaire als beeldende kunst was de klassieke cultuur een inspiratie."

Intensief lezen

Tot slot leren leerlingen intensief lezen door Grieks of Latijn, aldus de docent. "Voor het examen Nederlands lees je boeken, voor het examen Grieks en Latijn lees je regels. Je leert echt zorgvuldig te kijken naar wat ergens staat. Als je dat weet, leer je het uit te drukken in het Nederlands. Je uitdrukkingsvermogen wordt er dus ook beter van.''

Na de ochtendsessie Grieks gaan vwo'ers vanmiddag aan de slag met het examen scheikunde. Vmbo'ers buigen zich vanmorgen over Duits. 25.527 scholieren maken dat examen op papier, zo'n 2873 kandidaten gaan op een ander tijdstip met de digitale versie aan de slag.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Examenkandidaat Lisa Ruigrok vond het examen best moeilijk. ''Het was echt een verschrikkelijke toets. Het was veel te lang en ik moest heel erg veel schrijven. Bovendien kwamen er heel erg veel dingen in voor waar ik nog nooit van had gehoord."

Als voorbeeld geeft Lisa een vraag over een afhankelijke en onafhankelijke variabele in de tekst. "Ik kan me niet herinneren dat dat in de stof stond. Dat ga ik dus nog even controleren voordat ik een klacht indien bij het LAKS. Ik heb geen idee wat mijn cijfer zal worden, dat moet ik maar afwachten.''

Vreemde vraag

Ook vwo'er Aniek Derkx is niet erg tevreden. ''Het ging niet zo heel erg goed. Je moest drie boeken leren, maar die heb ik al zo vaak geleerd dat ik op een gegeven moment dacht: 'ik ken het wel'. Het was ook mijn laatste examen, dus ik had het helemaal gehad met leren. Gelukkig heb ik een goede buffer: ik sta een acht voor maatschappijwetenschappen.''

Kandidaat Marjolein Zinkhann deelt de mening van Lisa en Aniek niet. ''Ik denk dat ik het examen wel heel goed heb gemaakt! Ik was ook ruim op tijd klaar. We hebben een goede leraar dus we zijn ook goed voorbereid. Alle onderwerpen sloten goed aan bij de leerstof. Alleen vraag 25 was een beetje vreemd, die kon je op meerdere manieren interpreteren. Ik had daar zelf geen last van, maar hoorde het van verschillende klasgenoten.''

Voldoende tijd

Docent Daniël Fluitsma vond dat het examen goed overeen kwam met de opgegeven leerstof. ''De delen 'politieke besluitvorming' en 'massamedia' waren goed te doen. Het onderdeel 'criminaliteit en rechtsstaat' was wat lastiger. Leerlingen moesten dat onderdeel vanuit een sociaalwetenschappelijk onderzoekskader benaderen, dat vinden ze meestal wat moeilijker. Al met al was het goed te maken en leerlingen hadden ook voldoende tijd.''

Bij het LAKS zijn in de eerste uren na het examen 240 klachten binnengekomen, waarvan meer dan de helft over een specifieke vraag in het examen ging. De rest van de klagers was ontevreden over de lengte of de moeilijkheidsgraad van het examen als geheel.

Voorafgaand aan het examen kregen de leerlingen ook bericht dat vraag 12 is vervallen. Ze hoefden de bijbehorende tekst niet te lezen en de vraag niet te beantwoorden.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Docent Milou Schoonemann mag dan pas 25 zijn, ze staat al ruim vijf jaar voor de klas. Op haar blog Lvnslssn verzamelt ze de leukste opmerkingen en anekdotes van haar - supergrappige - leerlingen. Haar beste blogs worden doorgeplaatst op Scholieren.com: zie hier het complete archief.

Een andere collega loopt op dat moment langs het lokaal en steekt vijf vingers op. Dit om te vragen of ik vijfentwintig geworden ben. Ik knik 'ja' en een leerling ziet dat gebeuren. Hij ziet op dit moment geen andere conclusie dan de volgende: "Mevrouw, bent u vijftig geworden? Gaat u nu met pensioen?"

Docent over het hoofd zien

Mijn leeftijd wordt zo vaak verkeerd ingeschat door leerlingen dat ik het (bijna) gewend ben, maar als ik het aan anderen vertel geloven ze mij vaak niet. Ik ben jong, maar ik zie er misschien nog wel jonger uit dan ik ben. Het gebeurt ook regelmatig dat collega's mij 'over het hoofd zien'. Al ben ik een persoon die meestal wel van zich laat horen, toch gebeurt het. Hoe kan dit dan toch?

Ze zijn mij even kwijt. Bij sommige docenten ziet elke les er hetzelfde uit en deze docenten verplaatsen zich maar zeer zelden. Hun positie: achter het bureau en eventueel voor het bord. Een groot gedeelte van mijn tijd besteed ik ook op deze plekken van het lokaal, maar zo nu en dan loop ik rond, pak ik een stoel en schuif ik bij een leerling aan of ga ik ergens achter in de klas op een tafel zitten.

Compliment

Gevolg: een collega komt het lokaal binnen om te checken of alles goed gaat en waar onze docent eigenlijk gebleven is. Op dit moment sta ik op en beseft de collega in kwestie de fout en stijgt het schaamrood naar de kaken.

Na afloop krijg ik excuses en geef ik mijn standaardreactie dat ik het maar als een compliment opvat, als ze dit maar de rest van mijn carrière blijven doen. Ik ben dus niet alleen jong, ik lijk jong, ben ook niet zo lang en kan dus makkelijk zoek raken in een groep leerlingen.

Als docent moet je een beetje autoriteit (proberen) uit te stralen. Maar lengte, of vooral gebrek daaraan, kan daarbij soms wel tegenwerken. Het gebeurt gelukkig niet vaak, maar door heftige emoties in de puberteit ontstaat er wel eens een fikse onenigheid tussen leerlingen. Als ik dan in de buurt ben, doe ik niet moeilijk en hups ik er tussen. Uit elkaar houden die gasten!

Drie koppen groter

Soms stel ik mij wel eens voor hoe dit eruit moet zien: twee opgeschoten pubers die elkaar te lijf willen gaan, mini-juf die ertussen staat te springen zodat ze zien dat dit eigenlijk niet de bedoeling is. Maakt haar niet uit dat ze drie koppen groter zijn. In de realiteit valt het vast mee, met misschien maar één á twee koppen verschil, en luisteren doen ze altijd. Toch valt het de leerlingen in die situatie ook wel eens op: "Wow! U lijkt voor de klas veel groter!"

Op mijn to-do-lijst staat vanaf nu: een trappetje kopen en krachttraining doen. Kan ik er in ieder geval voor zorgen dat leerlingen en docenten me zien en kan ik ze van elkaar afduwen. Dan moet het lukken. Go juf!

Het nieuws kwam natuurlijk hard aan bij de jaarlaag. "Het is heel individueel, de één is er natuurlijk dichter bij betrokken dan de ander, maar dit raakt iedereen", licht directeur Ruud Engelse toe. "Het is echter lastig in te schatten wat de effecten hiervan zijn op de examens."

De digitale examens van donderdag zijn uitgesteld naar vrijdag. Omdat scholen bij digitale examens zelf de afnamedatum mogen bepalen, kon dat relatief gemakkelijk verplaatst worden. "In overleg met de Onderwijsinspectie onderzoeken we nu wat de mogelijkheden voor de resterende examens zijn. Dat contact loopt."

Altaar

Op de Prinsentuin is een lokaal ingericht ter nagedachtenis aan de leerling. "Daar staat een soort altaartje met een foto en een condoleanceregister. Leerling hebben de mogelijkheid om met collega's, maatschappelijk werk en elkaar te praten."

Engelse beschrijft de vmbo-kaderleerling als een 'hele open, hardwerkende jongen die voor iedereen klaar stond'. De jongen deed examen in de vmbo-kaderrichting 'groen' en wilde graag de hovenierbranche in.

Rekening houden

Het schriftelijke examen Engels van donderdagmiddag, wat wel landelijk op hetzelfde moment wordt afgenomen, gaat in eerste instantie door voor de leerlingen vmbo-gl en -tl. Samen met de inspectie bekijkt Engelse of het daarbij mogelijk is om extra rekening te houden met de situatie. In soortgelijke eerdere situaties kregen leerlingen bijvoorbeeld een extra herkansing. "Maar daar durf ik nu nog geen uitspraken over te doen", aldus de directeur.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Havist Rianne Rotgans is positiever over het eindexamen. "Het ging erg goed. Er was één opgave die ik niet goed begreep, maar verder ging het prima."

Jeanine de Bot vond het examen ook geen ramp. "Ik vond het heel erg meevallen. De teksten waren duidelijk. Gelukkig maar, want we moesten veel antwoorden uit de teksten halen."

Erratum

Van tevoren maakte het College voor Examens al een erratum bekend, een aanpassing op het examen. Bij vraag 16 moet in de vijfde regel van de tekst het woord 'gearceerde' geschrapt worden. Dat betekent echter niet dat de hele vraag komt te vervallen.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Examenkandidaat Lydia Sloot vond het examen goed gaan. "Ik heb vooral een goed gevoel over het eerste deel van het examen. De moeilijkste vragen kwamen na de pauze die in het examen zat. Ik vond het vooral moeilijk worden toen we een muziekfragment te horen kregen en vervolgens op een notenbalk aan moesten geven wat de melodie van dat fragment was."

Ook Iris van Dorst is positief gestemd. "Mijn examen ging wel goed, maar soms vond ik dat we iets te weinig tijd hadden om na te denken over een antwoord. Maar de vraagstelling was goed te doen. Al met al denk ik dat ik wel een voldoende heb."

Te weinig les

Joy Gorree dacht daar anders over. "Ik vond het examen verschrikkelijk. 'Schiet mij maar lek', dacht ik tijdens de toets. Ik heb heel weinig en slechte muziekles gehad, dus ik denk dat dat de reden is waarom het zo slecht ging."

Ook Chiara Massaro was niet blij met het examen. "Op een gegeven moment schoten leerlingen bij ons in de zaal in de lach omdat we helemaal niks begrepen van het examen. Ik vond dat we te weinig tijd tussen de vragen door hadden om een antwoord te bedenken."

Goed te doen

Muziekdocent Kees Zonneveld vond het een goed examen. ''Het bevatte een goede afwisseling van vragen. De meeste examenkandidaten vertelden me dat ze hun examen goed hadden gemaakt. Het examen had een goede en makkelijke start. Het tweede deel was echter wat lastiger, de leerlingen moesten veel lezen en sommige vragen konden op verschillende manieren geïnterpreteerd worden."

Donderdagavond waren er slechts 112 klachten ingediend bij het LAKS. 1436 Havisten deden eindexamen muziek. 

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Alex Panhuizen is heel erg tevreden over het examen. "Het was eenvoudig. Net als de helft van de andere examenkandidaten was ik al binnen een uur klaar. Ik begon me langzamerhand af te vragen waar de andere helft van de vragen gebleven was, maar dit bleek het hele examen al te zijn", aldus Alex.

Gratis punt

Hij vond vraag 11 een beetje dubieus. "De vraag was wat de sterkste gadget was, maar in het correctievoorschrift stond dat ze allemaal even sterk waren. Daar heb ik een klacht over ingediend bij het LAKS."

Het College voor Examens heeft vrijdag bevestigd dat die vraag niet klopte. Alle leerlingen krijgen daarom een punt voor dat antwoord, ongeacht wat ze hebben ingevuld. Zelfs bij deelnemers die niets hebben opgeschreven, is dat het geval.

Scholier Camiel van Es was ook vroegtijdig klaar. "Het examen ging heel erg goed, er zaten enkele eenvoudige vragen in. Maar toen ik in een alinea een synoniem van een woord moest zoeken, was ik tien minuten bezig en daarna heb ik alsnog iets gegokt. Verder ben ik erg tevreden."

Babbelen
Charlotte Velthuijsen vond het redelijk gaan. "Het schrijven van de brief vond ik lastig. Maar dat wist ik van tevoren, want Engels is niet een van mijn beste vakken. Toch had ik niet veel geleerd, want het zijn vooral dingen die je moet kunnen, dus dan heb je aan blokken niet meer zo veel."

"Bij de eerste paar vragen dacht ik 'hmm, als dit maar goed gaat!' Het was echt moeilijker dan de oefenexamens die ik gemaakt heb", vertelt Marcella Salopek. "Ik kan best Engels babbelen, maar begrijpend lezen en schrijven is toch altijd een stuk moeilijker. Maar toen ik het correctievoorschrift bekeek, bleek dat ik het toch heel goed gemaakt heb. Ik had 30 van de 42 punten!"

Behapbaar
Docent Bart Ongering heeft het examen tijdens het surveilleren al kunnen inzien. "De briefopdracht leek me heel erg duidelijk en de teksten behapbaar. Ik heb veel leerlingen tevreden bij hun tafeltje weg zien lopen. Ik ben erg benieuwd naar hun resultaten", aldus Ongering.

Bij het LAKS zijn aan het einde van de middag al 1598 klachten binnengekomen over Engels. 438 daarvan gingen over een bepaalde vraag, de rest vooral over het examen als geheel. Sadjia Safdari van de Eindexamenklachtenlijn laat weten dat een groot deel hiervan ging over vraag 11, waar Alex ook al over klaagde. In totaal heeft ongeveer 3 procent van de leerlingen al een klacht ingediend.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Ook het aantal teksten is verminderd. Dit jaar bestond het examen uit slechts 11 teksten, in plaats van 14.

Examenkandidaat Margot Slootweg is dan ook erg tevreden. ''Het examen ging wel goed. Ik denk dat ik een voldoende heb gehaald. De toets was wel te doen en ik had precies genoeg tijd. De teksten waren soms een beetje saai, maar niet te lastig. Er zaten veel meerkeuzevragen bij.''

Woordenboek

Lisa Ruigrok is het met haar eens. ''Het examen ging best goed! De teksten waren erg duidelijk. Een aantal vragen was wel lastig, maar over het algemeen viel het me heel erg mee. Ik zag wel dat mijn klasgenoten constant het woordenboek erbij moesten pakken, omdat er veel pittige woorden in de tekst stonden. Ik moest ook wel veel opzoeken, maar al met al denk ik dat wel een zesje heb gehaald!''

Jasper Klomp vond het examen ook alles meevallen. ''Ik hoorde dat het examen in 2012 veel moeilijker was. Dit keer waren de teksten goed te begrijpen. Ook mijn klasgenoten waren redelijk positief. Eén ding was een beetje onduidelijk. Een paar vragen met vier stellingen moest je soms beantwoorden met wel of niet, maar soms ook met juist of onjuist. Een paar van mijn klasgenoten hebben dat verkeerd gedaan, maar volgens onze docent maakt dat niet uit.''

Geen tijdnood

Docent Koos Nederhoed van het Luzac College in Zwolle vindt dat zijn leerlingen niets te klagen hebben. ''Wat natuurlijk meteen opvalt, is het feit dat er dit jaar maar veertig vragen waren, in plaats van vijftig. Daarnaast is het aantal teksten verminderd. Leerlingen kunnen dus niet in tijdnood zijn gekomen.''

De onderwerpen waren volgens Nederhoed 'erg voorspelbaar'. ''Zo gingen teksten over sport, over een maatschappelijk probleem en over een wetenschappelijk onderzoek. Ook de vraagstelling was niet erg verrassend qua opzet."

Docent Vincent van Steenis is het met hem eens. "Het aantal lange teksten was duidelijk minder dan vorig jaar, en er waren meer luchtige teksten bij."

Toch te lang

Vooralsnog zijn er niet bijzonder veel klachten ingediend bij het LAKS. Van de 20.979 leerlingen die het examen maakten, hebben nu 587 leerlingen geklaagd. Een groot deel van de klachten gaat over het correctiemodel (151) of over een bepaalde vraag in het examen (174). De rest gaat over het examen als geheel, leerlingen vinden de toets te moeilijk of toch nog te lang.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

"We wisten niet dat we dit aantal al zo snel zouden behalen, met nog ruim vier examendagen te gaan", aldus klachtencoördinator Sadjia Safdari. Volgens haar zal de verwachting van 125.000 klachten in totaal naar boven bijgesteld moeten worden.

Naast veel meldingen over geluidsoverlast, moeilijke vragen en te lange examens kwamen er de afgelopen elf dagen ook een aantal hoogst opmerkelijke klachten binnen. De zeven meest opvallende klachten volgens Safdari:

Tuinstoel als examenstoel

Op het Montessori College Nijmegen zouden tuinstoelen zijn ingezet als examenstoel. Vier leerlingen klaagden over rugpijn en nekpijn. Een woordvoerder van de school laat echter weten dat het speciale examenstoelen zijn. "Het zijn klapstoelen die door de inspectie zijn goedgekeurd, absoluut geen tuinstoelen."

Kinderliedjes

Een Luzac College dat het schoolgebouw met pabostudenten deelt, had de pech dat laatstgenoemden vorige week tijdens een examensessie kinderliedjes gingen oefenen. Safdari: "De pabo-afdeling zat recht boven de examenzaal en de studenten hadden die dag zangles. Toen de directeur naar boven ging, werd het gelukkig snel opgelost. Iedereen kon er wel om lachen."

Gestraft met minder examentijd

Een vavoleerling die een paar minuten te laat bij de examenzaal arriveerde, zou door zijn school zijn gestraft met in totaal een kwartier minder examentijd. Het LAKS reageerde furieus en heeft inmiddels contact opgenomen met de school.

"De docent liet iedereen die te laat kwam eerst buiten wachten. Pas een kwartier na aanvang mochten alle telaatkomers gezamenlijk naar binnen." Ook het ministerie van Onderwijs en de onderwijsinspectie vinden de straf 'niet kunnen', hebben ze laten weten. 

Willem II een jaar ouder

Op het vwo-examen geschiedenis is Willem II per ongeluk een jaar ouder geworden, een foutje van de examenmakers. Hij stierf niet in 1651, maar in 1650. Willem II is dus 24 jaar geworden, geen 25.

Volgens Sadfari heeft dit geen gevolgen voor de examens. "Een foutje van het College voor Examens."

Surveillant met verrekijker
"Op het Gymnasium Beekvliet in Sint-Michielsgestel zat een surveillant een uur lang de leerlingen te 'bespieden' met een verrekijker om te controleren of ze niet spiekten". Het LAKS vond het echter niet nodig om verhaal te halen bij de school. "We vonden het vooral een geniale grap. De jongen die deze klacht heeft ingediend, vond het ook hilarisch. Hij klaagde vooral omdat hij vond dat het LAKS en de rest van de wereld het moesten weten."

Verboden kipcorn
Hoewel leerlingen eten en drinken mogen meenemen naar de examenzaal, keek een examenkandidaat beteuterd op toen zijn kipcorns werden afgepakt. "Ze werden in beslag genomen door zijn school omdat ze tot overlast zouden leiden. Het eten van zo'n snack maakt lawaai, kan voor geroezemoes zorgen en een kipcorn heeft ook een sterke geur."

Bloedende vinger
Een vwo-leerling had wel erg veel last van zenuwen tijdens zijn examen economie. Hij zat tot bloedens toe op zijn nagels te bijten, maar kon naar eigen zeggen niet op assistentie van de surveillerende leraren rekenen. "Hij klaagde bij ons over het feit dat geen enkele surveillant zijn opgestoken vinger zag toen hij een pleister wilde vragen", aldus Safdari.

De jongen verwoordde zijn klacht op opmerkelijke wijze: hij was het niet eens met de 'facilitaire zaken omtrent zijn examen'. Volgens hem leek het 'alsof Al-Qaida een brief had geschreven', zo bloederig en moeilijk leesbaar was het examenpapier geworden. "Sorry corrector, maar hoeveel vingers moeten eraf voordat ik een pleister krijg?", zo schreef hij.

Safdari: "Nadat die jongen digitaal zijn klacht had ingediend, hebben we hem gebeld om te vragen of nog goed was gekomen. Maar op een gegeven moment had hij gewoon een pleister gekregen van een surveillant".

Stoom afblazen

Safdari erkent dat sommige leerlingen de klachtenlijn ook zien als een manier om stoom af te blazen. "Soms hangen ze heel erg lang met ons aan de lijn, om het gesprek te eindigen met: 'ik moest even mijn verhaal kwijt'."

Bij serieuze of onopgeloste praktische klachten belt het LAKS naar de school om uit te zoeken wat er precies aan de hand was. Zeker bij zaken als geluidsoverlast of te laat uitgedeelde examens drukt de scholierenvakbond zo'n school op het hart herhaling te voorkomen.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Dat betekent bij sommige vragen dat iedereen 'gratis' punten krijgt, bij andere wordt een ander antwoord dan in het oude voorschrift staat, ook goedgerekend. Kassa!

Op de havo is een vraag aangepast in de antwoordmodellen van de examens Duits, wiskunde A en management en organisatie. Op het vwo zijn maar liefst twee antwoorden bij natuurkunde en één antwoord van een pilotexamenvraag gewijzigd en eentje in het pilotexamen economie. Ook bij het examen natuur- en scheikunde 2 (nask 2) van vmbo-gl en -tl zijn de antwoorden op twee vragen aangepast.

Wat er mis ging

Bij sommige vragen gaat het om iets kleins, zoals een andere reactievergelijking die ook goed geteld wordt bij vraag 8 van nask 2 op het vmbo. Maar in datzelfde examen staat ook een vraag (12) waarbij iedereen 'zomaar' twee punten krijgt, zelfs al heb je niks opgeschreven. Dit komt omdat er niet duidelijk in het examen stond dat je ook een berekening moest geven. Mooi meegenomen voor wie moeite met die vraag had!.

Voor havisten met m&o geldt hetzelfde: door een fout in een gegeven formule op het formuleblad worden bij vraag 26 twee gratis punten uitgedeeld. Dat is toch maar mooi, ehm 3% van je examen!

Juist of onjuist?

Bij wiskunde A op de havo wordt de tabel bij vraag 7 over kansberekening iets aangepast en bij Duits op hetzelfde niveau wordt bewering 3 in vraag 10 (in de tekst over YouTube) altijd goedgerekend, of je nou 'juist' of 'onjuist' hebt ingevuld.

Verder krijgen deelnemers van het vwo pilotexamen natuurkunde bij vraag 23 ook alle punten als ze de berekening niet helemaal goed hebben maar het antwoord wel (eerst kreeg je daar namelijk aftrek voor). Hetzelfde geldt voor vraag 7 bij het 'gewone' natuurkunde-examen op het vwo. Bij dat laatste examen wordt in het correctievoorschrift bij vraag 13 het woord 'consequente conclusie' vervangen door 'completeren van de bepaling', wat je ook zomaar een extra puntje zou kunnen opleveren.

En dan nog goed nieuws voor vwo'ers die het pilotexamen economie gemaakt hebben. Zij krijgen niet één of twee, maar vier gratis punten! In dit examen wordt vraag 12 voor iedereen namelijk goedgerekend.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

19.762 vmbo'ers bogen zich donderdagmorgen over aardrijkskunde. Nog eens 943 kandidaten maken het examen op een ander tijdstip op de computer.

Moeilijker dan schoolexamens

Vmbo'er Alex Panhuizen vond het een lastig examen: ''Het examen ging redelijk, het was wel moeilijker dan de schoolexamens. Er waren veel inzichtvragen en heel weinig kennisvragen. Ik denk dat ik wel een voldoende heb, maar het zal geen ruime voldoende zijn. Ook mijn klasgenoten vonden het examen moeilijk, de meningen kwamen overeen.''

Ook Wilma van der Burgt vond het examen lastig. ''Ik ben best wel goed in aardrijkskunde, maar het examen viel me echt tegen. Er werden totaal geen kennisvragen gesteld over bijvoorbeeld topografie. Je moest heel veel uitleggen en redenen geven. Daarnaast moest je tijdens het examen een geodriehoek en een rekenmachine gebruiken, maar wij hebben van tevoren helemaal niet gehoord dat je die mee moest nemen."

Bij gebrek aan die hulpmiddelen moesten Wilma en haar klasgenoten de gevraagde afstanden op een los A4'tje berekenen. "Mijn klasgenoten en ik hebben meteen een klacht ingediend bij het LAKS."

Afwisselend

Examenkandidaat Dalindcy Koolhoven vond het examen juist 'wel te doen'. ''Ik vond het examen minder lastig dan verwacht. Je moest bijna alleen maar gebruik maken van bronnen,  vooral veel grafieken en dergelijke. Ik heb wel vrij lang over het examen gedaan, bijna de volle twee uur. Dat kwam vooral omdat je bij veel antwoorden je argumenten moest onderbouwen en dan heb je natuurlijk zo vier kantjes volgeschreven.''

Aardrijkskundedocent Bram Kluiters is erg tevreden over het examen. ''Volgens mij was het goed te doen. Er werd erg veel naar bronnen gevraagd, maar voor de rest kwam alle behandelde stof er wel in voor. Het was een mooi, afwisselend examen. Goed te doen voor de leerlingen, als je het mij vraagt.''

Tot nu toe ligt de klachtenteller niet erg hoog: slechts 370 leerlingen hebben geklaagd, waarvan 301 leerlingen over het examen in het geheel.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Nu, na precies een jaar zonder school, neem ik de proef op de som: hoeveel is er nog over van mijn ooit zo indrukwekkende wiskundekennis-imperium?

Het eindexamen wiskunde B was in 2012 'een lastige', vond ook mijn toenmalige docent. Maar ik had jarenlang mijn best gedaan op de schoolexamens waardoor ik een 7.4 gemiddeld stond. Zelfverzekerd liep ik de sporthal in. Terwijl ik dat examen maakte, lag mijn examenbundel thuis met afkickverschijnselen: de weken ervoor had ik heel wat oefensommetjes gemaakt.

Het had allemaal effect: ik scoorde 54 van de 78 punten die gezamenlijk een 7.7 waard waren.

Een stille dood

Maar na die beruchte dag ging mijn examenbundel nooit meer open. De wiskundeboeken moest ik weer inleveren en ook mijn grafische rekenmachine stierf een stille dood in het vergeten laatje onder mijn bureau.

We zijn nu precies een jaar verder. Het wordt hoog tijd dat ik mijn wiskundekennis aan een test 2.0 ga onderwerpen, want door mijn tussenjaar heb ik twaalf maanden niets anders gelezen dan de Donald Duck. Ik heb mijn rekenmachine uit de la gevist en ga het wiskunde B-examen van 2013 maken.

Dramatisch begin

De vertrouwde lay-out van het examen bezorgt me een verhoogde ademhaling, zwetende handjes en snel knipperende ogen. Bij de eerste vraag schiet ik in de stress, juist omdat ik weet dat dit een eenvoudige beginvraag zou moeten zijn. Na tien minuten puzzelen ervaar ik dan toch een eureka-moment: vraag 1 is opgelost. Ik heb er schandalig lang over gedaan, maar mijn antwoord is gelukkig goed. 

De eerste vier vragen, die allemaal gaan over een dampdruk die ik niet begrijp van een stofje dat ik niet ken met een formule die ik me maar vaag herinner, vallen vies tegen. Op de tweede en derde vraag scoor ik zelfs helemaal geen punten. Dit heeft een duidelijke reden: ik snap wat ik moet doen, maar ik weet de regeltjes die je nodig hebt om het uit te voeren niet meer. Wiskunde B is dus niet alleen maar inzicht, je moet ook de theorie geleerd hebben.

De wiskundeflow

De meetkundige bewijzen gaan gelukkig een stuk beter. Die waren ook supermakkelijk, bleek woensdag. Het eerste bewijs zie ik zelfs in één oogopslag, het tweede bewijs heb ik na twee minuten gefascineerd naar driehoeken staren ook gevonden. Dat zijn negen punten, binnen vijf minuten verdiend. Fantastisch! Door die succesvolle bewijzen voel ik 'm weer: de wiskundeflow. Die kreeg ik vorig jaar ook als het goed ging.

Het hele examen lang weet ik ongeveer welke stapjes ik moet maken, maar doordat ik bijvoorbeeld niet meer weet met welke rekenregels je een logaritme differentieert, weet ik nu al dat ik bij bijna geen enkele vraag alle punten krijg. Maar desondanks zal het resultaat toch wel meevallen?

Onvoldoende

Ik scoor dit jaar uiteindelijk 34 punten in plaats van 54, terwijl het te behalen puntentotaal bijna gelijk is. Waar mijn cijfer vorig jaar nog een schitterende 7.7 was, moet ik het nu doen met een magere onvoldoende. Afhankelijk van de N-term zou ik dit jaar tussen de 4.3 en 5.3 halen.

Toch valt het me niet tegen. Ik heb geen boek opengeslagen, er stonden geen formules in mijn rekenmachine en ik heb geen rekenregels uit mijn hoofd geleerd. Vorig jaar oefende ik weken met oude eindexamens, dit jaar deed ik helemaal niks. Blijkbaar is een deel van die oh-zo-belangrijke wiskundekennis toch in mijn hoofd blijven zitten. Zo slecht is een jaar alleen maar Donald Duck lezen toch niet...

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Ik zou deze column het liefst willen schrijven zonder arrogant of onsympathiek over te komen, maar volgens mij heeft iedereen een hekel aan mensen met hoge cijfers. Dus ik zal het maar houden bij simpele feiten.

Luieren of niet?

Mijn SE-gemiddelde is een 8,8. Ik ben aangenomen aan de Universiteit van Oxford, op voorwaarde dat ik op mijn diploma een 8 sta voor natuurkunde en wiskunde. Om dat te doen, moet ik voor het centraal examen natuurkunde een 6,1 halen, en voor wiskunde een 5,4. Zelfs zonder te leren zou er een redelijke kans zijn dat dat me lukt. Mijn grote dilemma voor het eindexamen is dan ook niet hoe ik die voldoende voor Engels kan halen, laat staan of ik überhaupt wel slaag. De vraag waar ik me elke dag mee bezig houd, is de volgende: mag ik luieren, of moet ik mijn best doen?

Verschil tussen acht en negen

Al van jongs af aan leren we van onze ouders en leraren dat hoge cijfers belangrijk zijn. Met hoge cijfers ga je over, kan je studeren en krijg je een goede baan. Daarom is het eindexamen ook zo belangrijk. Je wil toch wel dat het diploma laat zien waar je toe in staat bent? Over het algemeen is dat waar, maar er ligt een grens.

Op een gegeven moment wordt je als 'slim' bestempeld en dan wordt er weinig onderscheid gemaakt tussen achten, negens of zelfs tienen. En als je naar Oxford gaat, zijn de meeste mensen niet eens meer geïnteresseerd in je cijfers! Hoe meer ik erover nadenk, hoe logischer het klinkt. Waarom zou ik eigenlijk wél moeite doen voor een negen als examengemiddelde, als ik ook een acht kan halen? De tijd die ik over heb, kan ik besteden aan werken en geld verdienen of boeken lezen, iets wat er door school nog wel eens bij in schiet.

Voor de zekerheid

Natuurlijk zitten er ook haken en ogen aan deze levensfilosofie. Ouders en leraren verwachten bepaalde resultaten, die wil ik niet teleurstellen. Bovendien zorgt niet-leren voor een sociaal isolement op het moment dat al mijn klasgenoten wél aan het leren zijn! Iemand opbellen en samen naar de film gaan zit er niet in. Sterker nog, als ik dat doe word ik met de nek aangekeken.

Daarnaast ben ik ook wel 'n beetje bang dat het tóch niet zo gemakkelijk gaat als ik nu denk. Om die reden sla ik stiekem, als niemand kijkt, toch nog maar eens wiskunde- of natuurkundeboek open. Niet omdat ik geloof dat mijn toekomst afhangt van die paar uurtjes leren, maar gewoon, voor de zekerheid. En voor die tien voor economie, natuurlijk.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

's Ochtends buigen in totaal 20.979 vwo'ers zich over Duitse leesteksten, terwijl een vergelijkbaar aantal vmbo'ers (20.242) van de drie hoogste niveaus met het examen aardrijkskunde aan de slag gaat. Nagenoeg alle leerlingen van de basisberoepsgerichte leerweg (het laagste niveau) maken ondertussen Engels.

2,5 procent leerlingen

Verreweg de meeste havisten hebben donderdag een rustige ochtend. Slechts 1436 havoleerlingen moeten naar school voor het theorie-examen muziek. De animo voor het vak is gering: slechts 2,5 procent van de havisten heeft het in het eindexamenjaar nog in het vakkenpakket. Op het vwo is dat 2,75 procent. Beide cijfers zijn grotendeels te verklaren door het feit dat lang niet elke school het vak aanbiedt: op slechts 176 van de circa 700 middelbare scholen kunnen leerlingen het vak blijven volgen tot en met het examenjaar.

Het muziekexamen van donderdag spitst zich toe op de drie subdomeinen 'waarnemen en weten', 'analyseren en interpreteren' en 'muziek en cultuur'. Kandidaten moeten muziek kunnen noteren en onderscheiden, geluidsfragmenten analyseren, muziekprocessen interpreteren en de ontwikkeling van verschillende muziekstijlen door de jaren heen kennen.

Eindexamenconcert

Het schoolexamencijfer (het gemiddelde van de eerdere toetsen) is veelal het resultaat van de praktijklessen muziek: veel scholen laten hun muziekleerlingen een afsluitend 'eindexamenconcert' geven of laten leerlingen een cd opnemen. Hoewel de scholen veel vrijheid hebben in de organisatie daarvan, zijn de niveaueisen landelijk bepaald. Elke leerling moet een gevarieerd repertoire kunnen uitvoeren van één- en meerstemmige vocale en/of instrumentale muziek en ook onvoorbereid een melodie of muziekstuk kunnen componeren en spelen.

Donderdagmiddag staat voor zowel de havo als op het vmbo-bb het examen biologie op de agenda. De vmbo'ers die 's ochtends nog geen Engels hebben gemaakt, doen dat 's middags. Iets minder dan een op de tien vwo'ers (3791 leerlingen) maakt het examen maatschappijwetenschappen.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Heb je jezelf wel eens afgevraagd of je op een dag eigenlijk nog iets zelf maakt? Of consumeer je eigenlijk alleen nog maar dingen die door anderen bedacht zijn? Misschien kan een beetje minder aanklikken en wat meer zelf creëren geen kwaad.

con·su·me·ren (werkwoord; consumeerde, heeft geconsumeerd) 1 nuttigen, gebruiken, verbruiken

'Heel even maar'

Hoe veel tijd per dag breng je eigenlijk door op Facebook of Twitter? Hoeveel tv kijk je nog, on- of offline? Hoeveel tijd per dag leun je achterover en kijk je naar een scherm? En is dat dan meer of minder dan vroeger? Volgens mij gebruiken we steeds meer en maken we steeds minder.

Hoe vaak maak jij nog random even een tekening of speel je - nooit gedacht dat ik dit zou zeggen - een instrument? Waarschijnlijk begint en eindigt je dag met een computer: een telefoonscherm bij het opstaan en een telefoonscherm voor het slapengaan. Hoeveel drang is er nog om zelf iets te maken als alles al voor je klaarligt om te consumeren?

Maken is moeilijk

Gebruiken, 'consumeren', is makkelijk. Je hoeft je er niet bijzonder voor in te spannen, geen bergen werk te verzetten. Achter de Xbox kruipen om even wat Japanners neer te knallen in Call of Duty is geen kunst, dat kan iedereen. Misschien niet op wereldniveau, maar het kan wel. 

Iets maken, iets eigenhandig in elkaar zetten, tekenen of opschrijven wordt al snel een gevalletje 'bloed, zweet en tranen'. En dan volgt al snel de "ik kan niet tekenen", "neeeheee, niet weer schrijven, dat kan ik niet" of de "ROT OP MET JE MUZIEK DAT IS KUT." Om zelf iets te maken moet je jezelf inspannen en dat is niet altijd leuk. 9GAG en WhatsApp zijn dan een stuk makkelijker, maar hoeveel voldoening geeft dat?

Schuld van internet

Volgens mij is het de schuld van internet. Internet maakt een eindeloze zee aan dingen beschikbaar die hapklaar zijn. Eigenlijk roepen al die filmpjes: gebruik me, bekijk me, consumeer me!

Ik vind het zelf ook lastig om stop te zeggen tegen die eindeloze stroom aan leuke facebookposts, twitterberichten en 9GAG-filmpjes. Hoe moeilijk is het om vandaag helemaal door te brengen op het internet? Niet, er zijn geen blokkades. Mensen zouden je uitlachen als je - zoals een klasgenoot van mij vroeger - niet langer dan twee uur per dag op internet kan.

Doe niet zo mal man!

Misschien zit je nu boos achter je scherm: "Vroeger waren er toch boeken?! Dat is ook 100% consumeren!" Ja, klopt. Een boek lezen is ook passief en je maakt er ook niks zelf mee. 

Maar in een boek zit tenminste nog een begin, middenstuk en slot en je hebt een concentratiespanne van meer dan tien minuten nodig om het te lezen. Ik heb nog nooit een boek gezien dat je binnen vijf minuten uit hebt en ook nog nooit een serieus filmpje gezien dat korter dan 4 minuten duurt. 

Voldoening

En hoeveel voldoening krijg je nou van zo'n dag lang 'gebruiken'? Ik eindig zo'n dag met een redelijk leeg gevoel: niks gedaan vandaag, misschien de tijd succesvol gevuld. Geen pen aangeraakt, geen muzieknoot gespeeld: niks gemaakt. Het bloed, zweet en de tranen bij een maakproces leiden tenminste ergens toe: tot voldoening en trots. Je hebt weer iets gepresteerd vandaag, bent weer een stapje dichterbij één of ander doel gekomen.

Ik wil niet zeggen dat het internet slecht is, maar iets meer initiatief en iets meer zelf proberen en op je bek gaan is niet slecht. Probeer het anders eens? Het is niet moeilijk. Je pakt een pen en papier en legt het naast je computer. Volgende keer na 9GAG? Verplicht een tekeningetje maken. Volgende keer dat je meer dan uur op Facebook bent? Even Photoshoppen aan dat projectje.

Maken is niet moeilijk, je moet het wel doen. Anders eindigen we allemaal aartslui met onze poten omhoog op de bank terwijl we roepen: "IK. MOET. GEBRUIKEN!"

Marliz van Til, die het wiskunde A-examen maakte, is minder tevreden dan ze vooraf had gehoopt. "Logisch nadenken wordt steeds moeilijker als de klok tikt en er nog veel opdrachten gemaakt moeten worden. Ik hoop wel dat ik er een voldoende uit heb weten te slepen. Vooraf meer oefenen had trouwens weinig uitgemaakt, het examen was gewoon iets te lang."

Een onvoldoende permitteren

Ook Stijn van Venrooij maakte het wiskunde A-examen. Hoewel ook zij in tijdnood kwam, is ze best tevreden. "Ik had niet zo veel voorbereid. Omdat ik een goed schoolexamencijfer heb, kan ik best een onvoldoende voor dit examen halen."

Natuurlijk hoopt Stijn dat ze gewoon een voldoende scoort. "Zelfs de hypothesetoets, een van de lastige onderdelen van het examen, is gelukt. Al weet ik nu eigenlijk nog steeds niet precies hoe het nou eigenlijk moest, haha." Bij de hypothesetoets moest Stijn aan de hand van verzamelde cijfers aantonen of een stelling wel of niet klopte. 

Vrij lang

Wiskundedocent Emiel Penners beoordeelt het examen als 'best lastig'. "Het examen was vrij lang en dat is al gauw een struikelblok voor leerlingen. Het risico bestaat dat ze het examen gaan afraffelen. Dat gebeurde ook: sommige leerlingen hadden vragen overgeslagen en hadden vervolgens geen tijd meer om ze later alsnog te maken. Daarnaast bevatten sommige opgaven behoorlijke lappen tekst, dat maakt een examen ook pittig", aldus Penners.

Ook wiskunde C, het vak dat wordt gezien als de makkelijkere variant van wiskunde A, werd vandaag afgenomen. Kandidaat Lisa Ruigrok vond dat het best goed ging. “Ik heb heel veel oude examens geoefend omdat ik wiskunde een lastig vak vind, dat heeft me wel geholpen. De opdracht over logaritmes was wel pittig!"

Wiskundedocente Ariëtte Wilting heeft het wiskunde C-examen al deels ingezien. "Het oogde niet als een heel moeilijk examen, al waren bijna alle leerlingen wel tot het einde bezig. Er zaten een aantal leuke vragen in waar je goed voor moest puzzelen en ook de behandelde onderwerpen kwamen goed naar voren. Ik vond het een goed examen", concludeert Wilting.

Bij het LAKS stromen de klachten woensdag binnen. Aan het begin van de avond hebben bijna 2000 van de ruim 20.000 wiskunde A- en C-leerlingen geklaagd. Ruim tweederde daarvan vond dat het examen te lang was.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips en trucs voor extra punten en meer op onze gloednieuwe eindexamenpagina! 

Docente Swannet van den Akker heeft al zeker één nagekeken examen met een 10 kunnen beoordelen.

''Ik was al snel klaar met het examen en ik heb dan ook maar één klasgenootje gesproken. Die vond het examen ook makkelijk'', vertelt Marlous. ''Ik vond het wel vervelend dat we op onze school samen met de vmbo'ers in de examenzaal zaten. Die maakten een wiskunde-examen en het getik op hun rekenmachines leidde mij best wel af.''

'Te academisch'

Havist Rutger de Quay is ook tevreden over hoe zijn examen gegaan is. ''Ik heb net mijn cijfer berekend en ik heb waarschijnlijk tussen de 6.8 en 7.8 gehaald. Wel vonden mijn klasgenoten en ik de examenvragen te 'academisch', te ingewikkeld gesteld." Rutger heeft daar een klacht over ingediend bij het LAKS.

"Bovendien was er een vraag waarvan ik het antwoord niet in de tekst kon vinden, terwijl het er wel in zou moeten staan. Daar heb ik ook over geklaagd."

Lerares Swannet van den Akker is het niet helemaal met Rutger eens. ''De vragen waren absoluut niet te academisch gesteld, er werd vocabulaire gebruikt dat een havoleerling gewoon hoort te beheersen. Soms werd er wel gebruik gemaakt van stevig Frans, maar alle antwoorden waren gewoon in de teksten te vinden.''

Lang maar makkelijk

''Er waren wel veel lange teksten en ik denk ook dat daar veel over geklaagd zal worden'', voorspelt Van den Akker. ''Maar dat zijn juist de makkelijkste teksten, daar moeten leerlingen blij mee zijn. De gatenteksten waren ook weggevertjes. Wel waren er veel goed/fout-vragen in behoorlijk lastig Frans opgesteld. Toch vond ik het een echt havo-examen. Ik heb net een aantal examens nagekeken en ik heb er zelfs al eentje met een tien binnen!''

Haviste Saskia Lintzen vond het examen Frans best moeilijk, maar heeft volgens haar berekeningen toch tussen de 7.5 en 8.5 gehaald. ''Daar ben ik ook echt heel erg blij mee. Ik vond het examen erg lang en de vragen werden ook op een moeilijke manier gesteld. Maar achteraf gezien viel het dus best mee.''

Kwart heeft geklaagd

In de eerste vijf uur na het examen heeft al een kwart van de leerlingen een klacht ingediend over het examen. Klachtencoördinator Sadjia Safdari van het LAKS had ook niet anders verwacht. ''Bij de talen wordt altijd veel geklaagd.''

Morgen gaan de havisten aan de slag met de examens biologie en muziek.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips en trucs voor extra punten en meer op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Examenkandidaat Arjan van Tilburg deelt die mening. "Het examen was pittig, met veel teksten, maar de antwoorden waren wel goed uit die teksten te halen." Ook scholier Roger Kaemingk had het examen moeilijker verwacht. "Ik verwachtte dat er veel meer theorie in het examen terug zou komen. Maar ook als je niet alles geleerd had, was het examen op basis van je eigen inzicht goed te doen."

Hoewel deze twee havisten en hun medekandidaat Nicolette de Boer vooraf vreesden voor te veel schrijfwerk en te weinig tijd, viel ook dat reuze mee. "Ik was mooi op tijd klaar, net als veel van mijn klasgenoten", zegt Nicolette. De vragen waar Nicolette en Roger wel wat problemen mee hadden, gingen over politiek. "De vraag over de tabel met opiniepeilingen vond ik best lastig," aldus Nicolette.

Aansprekend en actueel

Brandsma laat weten dat er aansprekende teksten in het examen zaten. "De eerste tekst ging over hooligans en de tweede over Goede Tijden, Slechte Tijden. Dus voor zowel jongens als meisjes wat wils." Scholier Arjan was hier ook erg over te spreken. "De tekst over hooligans was echt actueel, die was vorig jaar gepubliceerd. Dat maakte het examen best 'leuk' om te maken."

Bij het LAKS zijn woensdagavond nog niet opvallend veel klachten binnengekomen over maatschappijwetenschappen. Iets na 7 uur 's avonds staat de teller op 864 klachten, op een totaal van 6246 deelnemende havisten.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Jasper Klomp is erg tevreden over zijn gemaakte werk. "Ik ben bij slechts één vraag helemaal vastgelopen, verder denk ik dat ik alleen een paar schoonheidsfoutjes heb gemaakt. En dat is best uitzonderlijk bij dit vak. Ook al vind ik wiskunde sowieso niet lastig en had ik goede cijfers voor de schoolexamens gehaald, ik ben toch erg gelukkig met hoe het vanmiddag ging."

Tot het einde

Ook scholier Joca van der Horst is meer dan tevreden over het examen. "De meetkunde stelde niet veel voor. Ik heb alle vragen van het examen helemaal kunnen doorgronden, dat is heel erg fijn. Iedereen bleef wel tot het einde van de tijd zitten, maar dat is 'traditie' bij wiskunde."

Wiskundedocent Emiel Penners heeft de examens al bestudeerd. "Ik vond het examen goed te doen en van leerlingen hoorde ik hetzelfde. Eén vraag over de lengte van een lijnstuk zorgde wel voor wat verwarring. De meetkundige opdrachten waren in dit examen duidelijk eenvoudiger dan voorgaande jaren", aldus Penners.

Moeizaam

Scholier Alexandra Bremers, een van de vwo-leerlingen die eerder vandaag ook al het examen filosofie maakte, heeft meer twijfels. "Ik heb me niet heel goed voorbereid. Misschien is dat de reden waarom het omrekenen van de sinus en cosinus behoorlijk moeizaam ging. Ik vond het examen wel iets te lang, maar ik denk desondanks dat het wel een voldoende zal worden."

Bij het LAKS zijn aan het begin van de avond al 582 klachten binnengekomen over het examen. Klachtencoördinator Sadjia Safdari laat weten verbaasd te zijn over dat aantal. "Ik vind het erg veel, vooral omdat uit reacties van leerlingen blijkt dat het examen goed te doen was."

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips en trucs voor extra punten en meer op onze gloednieuwe Eindexamenpagina! 

Hun angst bleek terecht: volgens examenkandidaten was de toets 'lastig' en 'lang'. Wiskundedocent Charlie ter Horst en het LAKS onderschrijven dat.

Vmbo'er Sana Butt begreep 'helemaal niets' van het examen. "Ik heb maar gewoon wat geluld." En zij was niet de enige: "zelfs de beste leerling van de klas begreep er helemaal niets van."

Tijdnood

Ook Anouk Geertsma maakte vanmorgen wiskunde. "Het was erg lastig en veel. Iedereen raakte in tijdnood." De laatste vragen leverden daardoor problemen op. "Die heb ik moeten afraffelen." Anouk overweegt daar een klacht over in te dienen bij het LAKS.

Isabella Pouw vond het examen 'ontzettend moeilijk'. "Er zaten een paar sommen bij die ik snapte, maar ook een aantal hele moeilijke. Vooral de opgave waarbij je de oppervlakte van een zwembadoverkapping moest berekenen, begreep ik totaal niet. Ik denk ook dat ik een klacht ga indienen."

Sharon Eijlers had wel een goed gevoel over het examen, totdat ze het correctievoorschrift ging bestuderen. "Toen ik de antwoorden zag, werd ik wel een beetje onzeker. Ik had op het examen een paar antwoorden veranderd, die achteraf gewoon goed bleken te zijn."

Context ingewikkeld

Wiskundedocent Charlie ter Horst bevestigt dat het examen erg lastig was. Vooral de context was ingewikkeld, zegt hij. "Eigenlijk werden er slechts twee vragen op een normale manier gesteld. Er werden dingen gevraagd die leerlingen op zich wel wisten, maar de bijbehorende uitleg was dan erg ingewikkeld."

Hij geeft de eerste vraag als voorbeeld. "Daar zat wel een half A4'tje uitleg bij." Ook met de grote getallen zouden de leerlingen moeite hebben. "Ik denk dat de vmbo'ers erg verrast zijn door deze manier van vragen."

Ruim 2000 klachten

De eerste uren na het wiskunde-examen kwamen er bij het LAKS bijna 3000 klachten binnen. Verreweg de meeste daarvan gingen over 'het examen als geheel'. Dat houdt meestal in dat het gehele examen als te lang of te moeilijk wordt ervaren.

Meer nieuws, achtergronden, tips en andere nuttige info voor je examen? Check onze Eindexamenpagina!

''Ik heb nog niet naar het correctievoorschrift gekeken, maar voor mijn gevoel is het examen goed gegaan'', vertelt Marcella. ''Wel vond ik vraag 3 erg lastig, daar moest je vertellen voor welke besturen je kunt stemmen. Daar heb ik maar op de regering en de gemeenteraad gegokt." Ze vergat echter het provinciebestuur.

Selectieve perceptie

Scholier Sana Butt vond het examen appeltje-eitje. ''Ik heb het hele weekend op de bank gelegen, want ik ben best wel goed in maatschappijleer. Alleen vraag 40 snapte ik niet helemaal." Daarbij moesten leerlingen uitleggen waarom de zogenaamde selectieve perceptietheorie ervoor zorgt dat een bepaalde tweet van Heineken niet per se tot overmatig drankgebruik hoeft te leiden. "Maar verder ging het examen goed", aldus Sana.

Vmbo'er Deveney Meeling is minder tevreden. ''Het ging niet supergoed. Ik vond het examen veel te langdradig en vrienden die ik sprak waren het met me eens. Best zonde, want meestal ben ik wel goed in maatschappijleer. Niet alle vragen gingen over de opgegeven leerstof en er zaten rare vragen bij die ik niet begreep. Ik ga het examen niet zelf nakijken, want daar word ik alleen maar zenuwachtig van.''

Makkelijker dan voorheen

''Ik vond het een relatief makkelijk examen, net als de leerlingen die ik gesproken heb'', vertelt maatschappijleerdocent Jelle van der Molen uit Rotterdam. ''De afgelopen jaren vond ik de examens iets te moeilijk, maar dit keer vond ik het een goede toets. Er werden nu ook minder vragen gesteld."

"Ik denk dat de landelijke N-term rond de 1 zal liggen, maar dat is altijd moeilijk te voorspellen.'' Hoe hoger de N-term (een variabel cijfer tussen 0 en 2) uitvalt, hoe lastiger het examen wordt bevonden en hoe meer rekening daar mee wordt gehouden bij de berekening van het cijfer.

Ongegronde klachten

Bij de Eindexamenklachtenlijn van het LAKS zijn er de eerste uren na het examen vooral ongegronde klachten binnengekomen over het vmbo-examen maatschappijleer, vertelt coördinator Sadjia Safdari. ''Er werd vooral geklaagd over begrippen die niet in de boeken zouden staan, maar wel in het eindexamen voorkwamen. Deze begrippen hebben we in de syllabus opgezocht, maar die bleken gewoon in de leerstof te staan.''

Morgen gaan de vmbo'ers aan de slag met Engels, biologie en aardrijkskunde.

Meer nieuws, achtergronden, tips en andere nuttige info voor je examen? Check onze Eindexamenpagina!

Caspar Jacobs vond het een boeiend examen. "De teksten waren erg interessant om te lezen, dus dat maakt de toets al een stuk leuker om te maken. Ik had goed geleerd, maar vond het ten opzichte van het examen van vorig jaar wel iets moeilijker."

Veel informatie gegeven

Gebrek aan antwoorden had hij echter niet. "Ik heb bij de eerste vraag al een heel kantje volgeschreven en in totaal tien volle kantjes ingeleverd."

Ook Alexandra Bremers was erg tevreden. "Het ging goed. Dat vond iedereen om me heen ook wel. In vergelijking met de schoolexamens werd er veel meer informatie gegeven in de opdracht, zoals de naam of een citaat van een persoon. Als je dat goed gebruikte, kwam je al een heel eind." Ook Alexandra had kramp in haar vingers na afloop: "Ik heb ruim 7.5 kantje volgeschreven!"

Enorm pak papier

Docent filosofie Alexander Kauffman is ook tevreden over het niveau van het examen. "Voor wie zorgvuldig geleerd had, was het volgens mij niet heel moeilijk. Een enkele vraag was wat pittiger en vroeg om wat meer abstract denkvermogen." 

Kauffman vond het examen wel heel erg lang. "Op een van de twee scholen waar ik werk. was er helemaal niemand voor de eindtijd klaar en ik heb een enorm pak papier voor me liggen om na te kijken. Dat wordt de komende dagen flink doorwerken!"

Meer nieuws, achtergronden, tips en andere nuttige info voor je examen? Check onze Eindexamenpagina!

Goed, examen Nederlands dus. Het eerste eindexamen dat alle leerlingen van het vmbo-g en vmbo-t gezamenlijk maken. Onze directeur heeft bedacht dat het wel leuk zou zijn om een toespraak te geven. Misschien omdat de tijd toch gevuld moet worden, want om 20 voor 9 zit iedereen al op zijn plek. Wat zijn we toch braaf.

De inhoud van de toespraak is niet schokkend, het gebruikelijke "doe-heel-erg-je-best-want-dit-is-heel-belangrijk…jullie vinden het vast heel spannend…heel veel succes." De dingen die je al het hele jaar te horen krijgt. Zachtjes wegdommelen en in slaap vallen dan maar? Nee, de stem van onze directeur maakt het gelukkig een stuk grappiger. Hij blijkt een hele hoge piepstem te hebben (een man, nota bene). Het soort stem dat je verwacht bij een kleuterjuf.

Piepende ventilator

Ik kijk naar mijn buurvrouw. We hebben moeite om niet in lachen uit te barsten. Volgens mij heeft de rest van de zaal daar ook last van, want je hoort overal gegiechel. Of is dat nou een piepende ventilator die het HELE examen aan zal blijven staan? Als je het over afleiding hebt....

Probeer maar eens te focussen op een examen als je die speech steeds weer in je hoofd hoort. Je mag niet lachen, grommen van ergernis of het van frustratie uitschreeuwen. Je kunt alleen maar op je tanden bijten, de teksten opnieuw lezen of de woorden van je samenvatting tien keer natellen (ook erg vervelend, trouwens!).

Kunstgebit

Aan de andere kant denk ik oprecht: zo'n afleidende directeur die zo grappig klinkt, maakt een examen toch leuker. Dan denk je als bejaarde terug aan je examentijd en valt je kunstgebit uit je mond omdat je zo moet lachen - die lach die je tijdens het examen Nederlands zo in moest houden. Bedankt meneer de directeur!

Aan het einde van mijn examens schrijf ik snel de laatste regels van mijn artikel en gooi ik al het papier op een stapel. Hoeveel bomen zouden er zijn gekapt voor één exam- wacht, dat is aardrijkskunde of biologie. Dat is volgende week pas.

'Gaaf haar'

Na een opmerking van een van mijn favoriete leraressen - ze vindt mijn haar er gaaf uitzien, huh? - kan ik gaan. Snel weg uit het naar zweetsokken ruikende paleis der wanhoop. Oh nee, eigenlijk is het een paleis van...van... shit, wat was het antwoord op deze vraag ook al weer?

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Deze woensdag worden op het vwo drie soorten wiskunde-examens afgenomen: wiskunde A, B en C. Havoleerlingen (die alleen tussen A en B kunnen kiezen) hebben deze al achter de rug. Wiskunde A richt zich momenteel veel op statistiek en kansberekening, wiskunde B is theoretischere wiskunde en wiskunde C is een 'uitgeklede' versie van wiskunde A.

Betere aansluiting

Volgens Henk Broer, hoogleraar wiskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen, zijn nieuwe wiskundeprogramma's 'hoognodig'. Broer is betrokken bij de commissie Toekomst Wiskunde Onderwijs, de organisatie die de ontwikkeling sinds 2004 coördineert.

"Al jaren merken we een achteruitgang in kennis van de eerstejaarsstudenten die hier binnenkomen. Ze kunnen van alles en nog wat op de grafische rekenmachine, maar hun banale wiskundekennis is soms ontoereikend. Door de jaren heen is dat steeds erger geworden", vertelt Broer, die al sinds 1991 les geeft op de universiteit.

Een klein aantal scholen loopt voorop en is in schooljaar 2009/2010 begonnen met het 'testen' van het nieuwe lesprogramma. Woensdag maken in heel Nederland 248 vwo'ers het pilotexamen van het nieuwe vak wiskunde A, gaan 186 vwo'ers met het vernieuwde wiskunde B aan de slag en buigen 37 leerlingen zich over het pilotexamen wiskunde C.

Meer statistiek en analytische meetkunde

Wiskunde A en C zullen minder kansberekening gaan bevatten en juist meer statistiek. Leerlingen moeten grote hoeveelheden data gaan analyseren, wat ook op hogescholen en universiteiten veel gedaan wordt. Wiskunde C wordt niet langer het 'eenvoudige' deel van wiskunde A, maar zal zich speciaal richten op leerlingen die het profiel Cultuur en Maatschappij hebben gekozen.

Bij wiskunde B komt meer aandacht voor analytische meetkunde. De abstracte driehoeken zullen deels verdwijnen en er komt meer rekenwerk voor in de plaats.

Verbetering

Het Carmelcollege in Emmen is een van de zestien pilotscholen. Wiskundedocent Marjan Doijer spreekt van een verbetering. "De pilotexamens hebben de reguliere examens voor onze havo- en vwo-leerlingen volledig vervangen. Al sinds de vierde klas volgen ze het vernieuwde lesprogramma", vertelt Doijer.

Doijer krijgt niet de indruk dat haar leerlingen het vak wiskunde veel moeilijker zijn gaan vinden. "Er wordt met name bij wiskunde B wel meer inzicht van de leerlingen gevraagd. De inleidende vraag is bij veel opgaven verdwenen. Dat betekent dat leerlingen zelf moeten verzinnen welke kant de opgave opgaat en dat maakt het lastiger", aldus Doijer.

Aangepaste normering

Leerlingen zullen nooit de dupe worden van eventuele kinderziektes in een pilotexamen, benadrukt Doijer. "Wij als docenten bespreken uitvoerig met het College voor Examens hoe de leerlingen hebben gepresteerd. De normering wordt zo aangepast dat de leerlingen niet de dupe zijn van het feit dat zij een pilot maken."

Overigens krijgen havisten en vwo'ers het vanaf volgend jaar al zwaarder. Dan wordt er een verplichte toets ingevoerd die onder meer moet bepalen of scholieren ook zonder rekenmachine uit de voeten kunnen. De eerste twee jaar heeft de uitkomst van deze rekentoets nog geen invloed op het resultaat van het eindexamen, maar vanaf schooljaar 2015/2016 zakken scholieren bij een onvoldoende op deze test.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips en trucs voor extra punten en meer op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Rick zit in 4-vmbo en hoort examen te doen, maar hij is iets heel anders van plan: bier drinken en feesten. Hij gaat gezellig naar een nachtclub terwijl de rest aan het blokken is. Slagen is bijna onmogelijk, hij staat zo'n zeven onvoldoendes. Of hij baalt van de hele situatie? ''Nee, slagen zit er dit jaar voor mij toch niet meer in.''

Niet interessant

Maar waar is het dan fout gegaan? Rick vertelt: "Ik kan best dingen leren en doen die ik leuk vind, maar ik vind geen enkel vak op school interessant. Waarom zou ik aardrijkskunde moeten leren, terwijl ik met mijn handen wil werken? Ik zie er het nut niet van in en dan doe ik minder mijn best."

Maar dat is niet het enige minpunt aan school volgens Rick. "De leraren houden totaal geen rekening met mij,'' zegt hij. ''Als ik eventjes praat, vinden ze me meteen niet leuk meer en dan helpen ze me dus ook niet meer. Kan ik er wat aan doen dat ik nu eenmaal veel praat? Ik kan me ook nergens op focussen als ik bij het eerste probleempje meteen de les uitgezet word.''

Meerdere waarschuwingen

Zijn coördinator is het daar niet mee eens. ''Ik heb heel hard gewerkt om Rick over te krijgen naar het examenjaar. Het is me met moeite gelukt. Hij beloofde keurig zijn best te doen dit jaar en te slagen, maar hij doet nog steeds niks. Als hij het waagt te zakken, dan zwaait er wat!''

Als hij hoort hoe Rick over de docenten denkt, voegt hij er nog wat aan toe. ''Het is niet dat wij Rick niet willen helpen, maar het ligt aan het feit dat hij het ons onmogelijk maakt hem te helpen. Als een docent uitleg probeert te geven, schreeuwt hij er gelijk doorheen. Ook na meerdere waarschuwingen houdt hij niet op. Dan hebben de docenten geen andere keuze en moeten ze hem uit de les verwijderen.''

Vavo

Is het dan maar de oplossing om nu niks meer te doen en het volgend jaar opnieuw te proberen? Bestuurslid Hugo van der Heijden van het LAKS (ook scholier) snapt het wel. ''Als je al van tevoren weet dat je gaat zakken, dan valt de keuze om niet te leren voor de examens te begrijpen.'' Wel geeft hij aan dat het niet automatisch betekent dat je het jaar erop de examens wél haalt. ''Als het jaar erop precies dezelfde stof gegeven wordt, zal de motivatie minder zijn en dat vergroot de kans op slagen waarschijnlijk niet. Er is trouwens ook nog een andere optie: je best doen voor de vakken waar je nog voor kunt slagen en dan kun je de rest gewoon opnieuw doen op de vavo.''

Daar heeft Rick helaas geen zin in. ''Ik ga hier gezellig nog een jaartje zitten. Zo makkelijk komen ze niet van me af hoor!''

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

"Het is hét gesprek van de dag in de wandelgangen," aldus leerlingen. Voor de meisjes in kwestie is het natuurlijk een regelrechte ramp. Maar wat doet het met de rest van de school?

Het is niet voor het eerst dat zoiets in Nederland gebeurt (in 2011 interviewden we al een meisje dat dacht haar borsten 'veilig' aan haar vriendje te kunnen tonen voor de webcam), maar het lijkt wel steeds vaker te gebeuren. Toen ik hoorde hoe de foto's zich via de telefoons van zo goed als alle 2200 leerlingen als een lopend vuurtje door de Limburgse school verspreidden, deed ik navraag bij leerling Sacha (13, niet een van de naakte meisjes). Zij haalde haar schouders op en zei: "Vanochtend zag ik al de vijfde foto."

Wat is er aan de hand?

Vijf?! Tijd voor een reconstructie. Het begon een maand of twee geleden met een incidentele foto van een naakt meisje. "Die foto heb ik zelf niet gezien," vertelt Sacha, "maar een jongen uit mijn klas had het erover. De rest van de school leek het toen nog niet zo in de gaten te hebben."

In de meivakantie volgde een kleine fotoreeks van twee of drie foto's van een tweede meisje, een kennis van Sacha. "Ze zit bij een vriendin van me in de klas. Ik ken haar niet heel goed, maar weet wel dat ze model is en vaak nogal veel aandacht vraagt."

Schandaal

Dit keer werd het wel een heus schandaal. "Iedereen had het erover," vertelt Sacha. "Soms voor de grap, dan zeiden leerlingen 'oh kom, laten we ook een naaktfoto maken' of 'deze rage skip ik even hoor!', maar vaak ook serieuzer. We hebben het zelfs in de biologieles met onze docent besproken: waarom iemand zoiets zou verspreiden en wat wij ervan vonden."

In de twee weken daarna verschenen nog eens drie foto's én een seksueel getint filmpje, allemaal van jonge meisjes op dezelfde school.

De foto's en het filmpje werden niet alleen via WhatsApp doorgestuurd: al gauw stonden ze ook op Twitter en soms zelfs op YouTube. "Het ging echt heel erg snel," zegt ook Tommie (15, vierde klas). "De jongens gingen de foto's natuurlijk meteen beoordelen en discussiëren of de meisjes knap waren of niet."

Medelijden of pestgedrag?

Volgens Sacha wordt er veel gewezen naar de meisjes in kwestie en wordt er achter hun rug om gepraat. "Vriendinnen van een van de slachtoffers vertelden zelfs dat ze uitgescholden werden voor slet en wilden daarom niet meer bevriend met haar zijn," zegt ze. Toch denkt ze niet dat de meisjes zelf echt veel gepest worden. "Ik zie ze ook nog vaak genoeg samen met andere leerlingen."

"De meeste scholieren om me heen denken toch 'eigen schuld'," vervolgt ze. "Het is ook wel raar, zeker als je al zoveel gevallen hebt gezien waarbij het mis ging, en dat in zo'n korte tijd. Ik snap dat echt niet. Waarom zou je zoiets doen? Maar ik vind ook niet dat de meisjes dit verdienen, de foto's staan echt overal. Toen ze eindelijk allemaal zo goed als weg waren, plaatste iemand ze weer opnieuw op Twitter."

Politie in de aula

En toen liep er ineens politie door de school. "Meteen riep iedereen dat alle mobiele telefoons gecontroleerd zouden worden en dat je straf zou krijgen als je de foto's erop had staan," zegt Sacha. Dat bleek achteraf niet zo te zijn, maar zorgde er wel voor dat (bijna) iedereen alles verwijderde. 

Waarschijnlijk krijgt de jongen die de foto's opnieuw op Twitter zette, wel een taakstraf. Maar ook dit is nog speculatie. 

De gevolgen

En de meisjes zelf? Sacha: "Sommigen waren een tijd 'ziek' of gewoon niet op school. Ik denk dat een van hen aangifte heeft gedaan en dat de politie daarom ook naar school kwam. Agenten hebben in ieder geval een tijd met haar gepraat."

Gek genoeg lijkt niemand het te hebben over degenen die de foto's zouden hebben verspreid. "Het is niet zo dat er nu bepaalde jongens zijn die niemand meer vertrouwt. Natuurlijk wordt er wel gepraat over wie het gedaan zouden kunnen hebben, maar de gesprekken gaan toch vooral over de meisjes op de foto's."

Kinderporno

De directeur van de school heeft Scholieren.com laten weten dat zeker één meisje aangifte heeft gedaan en de politie de zaak onderzoekt. "Daarnaast gaan we, ook namens de politie, de leerlingen duidelijk vertellen dat er normen en waarden zijn in dit land en dat het hier gaat om naaktfoto's van minderjarigen waar wetten over bestaan. Het hebben, verspreiden en zéker het maken daarvan is echt verboden." 

Docenten zullen met de klassen gaan praten en benadrukken dat de '10 regels voor respectvolle omgang op school' die in elk klaslokaal hangen, ook op sociale media gelden. "Daarnaast sturen we een brief aan alle ouders en komt een thema-avond voor ouders: waar kunnen zij op letten op het gebied van social media?"

Sacha: "Ik denk nu bijna: what's next? Maar hopelijk heeft de komst van de politie ervoor gezorgd dat er nu echt een einde aan komt."

In 2011 interviewden we ook al Romy, een meisje die haar borsten liet zien voor de webcam. Het printscreen daarvan ging de hele school door. Op Scholieren.com deed ze haar verhaal: klikkerdeklik.

's Ochtends maken havoscholieren bijvoorbeeld het examen maatschappijwetenschappen. Relatief weinig havisten voegen dit vak toe aan hun pakket. Ongeveer 11 procent van de havoleerlingen kiest daarvoor, ruim 6000 leerlingen.

Verklaring

Docent maatschappijwetenschappen Theo Brandsma van het Carolus Clusius College in Zwolle heeft hier wel een verklaring voor. "Maatschappijwetenschappen is een 'keuze-keuzevak'. Pas aan het einde van het keuzetraject kun je ook nog voor dit vak kiezen." Brandsma vreest ook dat maatschappijwetenschappen een beetje lijdt aan een suf imago. "Veel scholieren denken bij maatschappijwetenschappen nog steeds aan een docent van het type 'geitenwollensok'."

Geen desinteresse

Volgens Brandsma is er geen sprake van desinteresse onder jongeren. "Maar scholieren vinden de keuze voor het vak maatschappijwetenschappen lastig te verantwoorden, want waarom zou je dit vak kiezen? Wat heb je eraan? Dat is bij natuurkunde of biologie veel duidelijker. Nu zien we dat vooral scholieren die later een baan willen in het maatschappelijke veld, voor het vak maatschappijwetenschappen kiezen. De jonge journalisten en maatschappelijk werkers in spé." 

Brandsma verwacht woensdagmorgen een lastig examen maatschappijwetenschappen. "Er staan drie thema's op het programma: massamedia, criminaliteit en politieke besluitvorming. De combinatie van veel leerstof, pittige bronnen en teksten en een hoop schrijfwerk zorgen ervoor dat de meeste leerlingen de volle drie uur wel nodig zullen hebben." 

Drukke woensdag

Naast maatschappijwetenschappen staan woensdag veel andere keuzevakken op het programma. De havisten maken 's middags nog Frans.

Verder gaat 's morgens een klein deel van de vwo-scholieren aan de slag met filosofie. 's Middags hebben zij allemaal het examen wiskunde A, B, C of een pilotversie (testexamen) daarvan. Een aantal leerlingen van vmbo-gl, -tl en -kb buigt zich 's ochtends over maatschappijleer 2 en/of heeft 's middags wiskunde. Leerlingen van het vmbo-bb hebben een totaal ander programma, met 's ochtends economie en 's middags aardrijkskunde of geschiedenis.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Dertien mei 2013. De dag die het uiteindelijk tóch niet werd...

21 augustus 2007 was de dag dat ik mijn middelbare schoolcarrière mocht beginnen. Als jong brugklas-strebertje kocht ik m'n eerste agenda en in de jaarplanner van m'n ouders markeerde ik alvast de weken in mei 2013 waarin ik eindexamen zou doen. Die basisschool was immers ik zó doorgekomen, dan zou dat nu toch ook probleemloos gaan?

Tijd anders indelen

Helaas ging ik mijn huiswerk steeds minder prioriteit geven naarmate ik ouder werd. Na drie makkelijke jaren onderbouw ging ik de vierde klas bestieren én in de Jeugdraad én ik organiseerde een evenement binnen school én ik begon te ruiken aan een prille journalistieke carrière waar je nu de vruchten van ziet.

Allemaal heel erg tof en de basis van de dingen die ik nu doe. Maar helaas niet zo goed voor mijn cijfers. Waar ik aan de ene kant meehielp de school in de picture te zetten, haalde ik een jaar lang rapporten die ik het liefst wilde verstoppen voor de hele wereld. Mijn overwinnaarsroes, want ik was overall best succesvol bezig, was snel voorbij.

Zittenblijven

Eind juni 2011 stopte de wereld met draaien: ik bleef zitten! Dat paupergymnasium had niet z'n best gedaan mij te bevorderen naar de vijfde klas. K*t, heel m'n autistische levensplanning door elkaar gegooid!

Vanaf toen ging het natuurlijk helemaal mis met me. Ik ontspoorde bijna in de eerste weken met m'n nieuwe klas. Helemaal opnieuw een reputatie opbouwen was niet een van m'n prioriteiten en bovendien val je sociaal een beetje tussen wal en schip. Je hoort nog niet helemaal bij je nieuwe klas, maar van de oude raak je vervreemd. Huilen.

Zuur

Inmiddels, anderhalf jaar later, gaat het prima met me, maar - en dit zullen alle doubleurs met mij delen - het is zó ongelooflijk zuur om mijn voormalige klasgenoten met gezonde spanning hun laatste examens in te zien gaan.

Met hun ogen gericht op de vrije toekomst, wetende dat ik nóg een jaar langer moet wachten om te kunnen proeven aan die zoete vrijheid die het studentenleven biedt. Nog nooit was ik zó gemotiveerd om de rest van mijn schoolcarrière wél met prioriteit en zonder vertraging te doorlopen...

Vmbo'er Camiel van Es heeft na afloop van de zitting meteen zijn antwoorden vergeleken met het correctievoorschrift en is erg blij met zijn resultaat. "Volgens mijn eigen berekening heb ik 48 van de 60 punten gehaald, wat betekent dat ik ongeveer een acht zou hebben." Hij merkte tijdens het examen al dat het goed ging. "Alleen het moeten verklaren waarom er een ijzertekort ontstaat tijdens de menstruatie, vond ik een erg lastige vraag."

Ook Anouk Geertsma is tevreden. "Ik had van tevoren heel veel geleerd, maar uiteindelijk had je vooral globale kennis nodig om de vragen te beantwoorden. Van tevoren dacht ik dat het helemaal niet goed zou gaan, maar het viel dus reuze mee. Als je het eerste examen eenmaal gehad hebt, is de rest ineens helemaal niet meer spannend."

Weinig schrijfruimte

Ook Sharon Eijlers had verwacht dat het slechter zou gaan. "Ik heb het correctievoorschrift bekeken en heb volgens mij best wat punten gescoord. En dat terwijl ik de hele nacht wakker gelegen heb door een mug!"

De leraren van Isabella Pouw vonden dat er te weinig schrijfruimte was in de uitwerkbijlage van biologie, en gaven de leerlingen daarom een los velletje in plaats van de originele uitwerkbijlage. Isabella maakt zich nu zorgen dat dit tot problemen kan leiden. Die vraag wil ze voorleggen aan het LAKS. De scholierenvakbond laat alvast weten daar expres weinig aandacht aan te zullen besteden, omdat dit nadelig zou kunnen zijn voor de leerlingen.

Rechttoe rechtaan

Sana Butt had vandaag twee examens: geschiedenis en biologie. "Dat vond ik wel erg zwaar. Ik vond het moeilijk om op beide examens geconcentreerd te blijven. Bovendien had ik erg mijn best gedaan om alle moeilijke dingen uit mijn hoofd te leren terwijl juist de makkelijke dingetjes waar ik overheen gelezen had, getoetst werden."

Docent biologie Per-Ivar Kloen noemde het examen "rechttoe rechtaan". Hij vond de vragen erg helder. "Het enige wat ik jammer vond, was dat de vragen over de bronnen pas aan het eind van het examen kwamen. Dat kan vervelend zijn voor leerlingen aangezien hun concentratie dan al een stuk minder is. Maar al met al vond ik het een prima examen."

Bij de klachtenlijn van het LAKS was het ook erg rustig wat biologie betreft. In de eerste uren na afloop van de zitting werden er 407 klachten ingediend. Dat is maar ruim 1 procent van het totale aantal kandidaten. 

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

"Scheikunde was te doen. Niet makkelijk, maar ongeveer van hetzelfde niveau als de toetsen die we eerder gemaakt hebben", zegt Rianne. Kandidaat Nick Cornelissen deelt Riannes mening. "Ik vond het examen lang, maar het ging wel goed. Er zaten echt een paar inkoppertjes bij."

Hoekstra merkte dit ook al op. "Sommige vragen waren zo makkelijk, dat ik vreesde dat scholieren te moeilijk zouden gaan denken."

Veel rekenwerk

De deelnemers waren het met Hoekstra eens dat er veel rekenwerk in het examen zat. Nick vond dat geen probleem. "Er waren veel dezelfde soort berekeningen, bijvoorbeeld het omrekenen naar molen." Kandidaat Denise Laan kwam juist in de problemen door die vele berekeningen. "Het examen ging niet goed, ik heb één vraag niet ingevuld en veel gegokt. Vooral het omrekenen naar molen vond ik erg lastig."

Hoewel Hoekstra tevreden is over het niveau van het examen, vond hij wel dat het examen erg 'tekstueel' was. "Veel leerlingen kiezen juist bètavakken om lange teksten te ontlopen. In dit examen werd juist veel tekst gebruikt, bijvoorbeeld bij procesbeschrijvingen. Dat maakte het examen voor de typische bètaleerling minder gemakkelijk."

Vraag 13

Nick is van plan een klacht te gaan indienen over vraag 13 van het examen. "Vraag 13 over het aantal ton methanol dat een biodieselfabriek per jaar gebruikt, klopte volgens mij niet." Volgens hem zat er een fout in de vraag.

Sadjia Safdari, coördinator van de Eindexamenklachtenlijn: "Bij de 1126 klachten die inmiddels zijn binnengekomen, zaten opvallend veel klachten over vraag 13". Daar is echter niets mee aan de hand. "Onze scheikundedeskundigen zeggen dat er niets mis is met de vraag. Hij was wel vrij pittig."

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Het examen ging in op twee verschillende onderwerpen: 'Verenigde Staten en de federale overheid van 1865 tot 1965' en 'de Republiek in een tijd van vorsten van 1477 tot 1702'.

Margot: "Ik vond het examen wel te doen. Het deel over Amerika vond ik het lastigst. Ik vond dat het meest verwarrend omdat erg veel gebeurtenissen binnen een erg korte periode plaatsvonden. Bij het onderwerp 'de Republiek' vond ik het lastig dat veel belangrijke historische mensen Hendrik of Willem heetten."

Vwo'er Lisa Ruigrok: "Geschiedenis ging goed. De vragen pasten goed bij de stof en de bronnen waren heel erg duidelijk. Erg handig bij geschiedenis, aangezien bijna de helft van het examen uit bronnen bestaat. Daarnaast kon ik de bronnen ook goed uitleggen." 

Lamme hand

Joca van der Horst: "Ik heb wel vijf A4'tjes volgeschreven, mijn hand werd lam van al dat pennen. Het examen ging goed, a vond ik het ook moeilijk om al de 'Willems' uit elkaar te houden."

Leerling Aniek Derkx raakte afgeleid tijdens het geschiedenisexamen toen voor de derde keer in de examenperiode een docent door zijn stoel zakte. "Dat was wel erg grappig. Ik was als eerste klaar met het examen, maar ben er niet van verzekerd dat dat ook betekent dat ik het erg goed heb gemaakt."

Pittig

Geschiedenisdocent Menno Visser vond het vwo-examen echt een opvallend stuk pittiger dan het havo-examen, dat dezelfde onderwerpen behandelde. "Er werd dieper op de stof ingegaan en er waren aanzienlijk minder en grotere bronnen dan voor de havoleerlingen. Dit maakt het alleen maar moeilijker, omdat je dan wel exact moet begrijpen wat er met een bron wordt bedoeld."

Coördinator Sadjia Safdari van de Eindexamenklachtenlijn vertelde dat veel vwo'ers een klacht over het geschiedenisexamen hebben ingediend, maar dat veel van die klachten ongegrond zijn. "Er zijn veel klachten ingediend over vraag 4. De examenkandidaten moesten een bron interpreteren, maar veel leerlingen bleken te moeilijk te denken."

Ongegrond

Ook over vraag 12 zijn veel klachten ingediend. "In die vraag stond het woordje 'voor', maar veel leerlingen lazen over deze zin heen, waardoor de hele vraag opeens heel anders werd. Maar ook deze klacht is ongegrond, we kunnen aan beide helaas niets doen."

De eerste uren na het examen ontving de klachtenlijn 625 meldingen over vwo-geschiedenis, op een totaal van bijna 20.000 leerlingen.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Vwo'er Joca van der Horst vond het een eitje. "Ik was heel erg snel klaar met het examen, gewoon omdat ik het examen helemaal niet moeilijk vond. De laatste keer dat ik me had voorbereid op Engels was een maand geleden op school, maar het ging me heel goed af."

Medekandidaat Franca Sloos is wat minder zeker van haar zaak. "Ik vind het erg lastig te zeggen. Bij drie á vier examenteksten had het onderwerp met economie te maken. Ik heb altijd moeite met het lezen en begrijpen van zulke teksten."

Wetenschappelijke teksten

Ook Lisa Ruigrok had moeite met bepaalde teksten. Zo vond ze het vervelend dat er veel wetenschappelijke teksten in het examen zaten. "Maar ik denk wel dat ik een voldoende heb hoor, een 5,5 of een zesje moet wel lukken. Ik sta trouwens al een zeven, dus zo erg is het niet als ik dat zou halen."

Gymnasiast Caspar Jacobs vond het examen heel simpel. "Mijn examen ging heel erg goed. Ik vond het examen ontzettend makkelijk vergeleken met de examens van de voorgaande jaren die ik had geoefend."

Goed niveau

Docent Engels Mariëlle Krijger was blij met het niveau. "Het examen was zeker niet te moeilijk, maar ook zeker niet te makkelijk. Ik vond het niveau precies goed voor de vwo'ers. In de vijfde en zesde tekst zat wat moeilijke vocabulaire en ik denk dat leerlingen deze teksten daarom zwaar vonden. De vraagstelling van het examen vond ik zeer helder geformuleerd. Al met al: een prima vwo-examen."

Een collegadocent laat weten: "Het examen was inderdaad te doen, al waren de teksten soms lang en de onderwerpen niet echt interessant voor de leerlingen." Ook waren sommige meerkeuzevragen onduidelijk en/of hadden deze geen 'echt' juist antwoord. Het examen was bovendien opvallend anders dan andere jaren. "Er waren minder wel/niet-vragen, geen 'scan'-of 'zoek'-vragen en er was geen gatentekst om in te vullen. Ook bevatte het examen geen romantekst, slechts één citaat en meer open vragen. Ook de samenvatting was nieuw." 

In de eerste uren na het examen dienden de vwo'ers in totaal 700 klachten over het examen in bij scholierenvakbond LAKS. Nog opvallend weinig, aangezien het aantal leerlingen bijna zestig keer zo groot was.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Vmbo'er Hilde Jansen was van tevoren best zenuwachtig, vertelt ze. "Voor geschiedenis moet je veel stof leren, maar de toets viel me reuze mee. Over drie van de 48 vragen twijfelde ik een beetje, maar de rest ging echt goed. Vooral de vragen over staatsinrichting waren goed te doen."

Voor scholier Dalindcy Koolhoven ging het iets minder rooskleurig "Ik vond het pittig. Vooral vraag 14 vond ik een beetje vreemd, daar moest je aangeven wat jij zelf de belangrijkste gebeurtenis sinds 1848 vond. Maar aangezien daar om je eigen mening werd gevraagd, denk ik dat ik er wel een puntje gehaald heb."

Verslapen

Medekandidaat Lis Engels kreeg de schrik van haar leven toen ze vanochtend door haar school wakker gebeld werd. "Ik had me verslapen! Ik heb me dus zo snel mogelijk aangekleed en was nog nét minder dan een half uur te laat, waardoor ik het examen gewoon mocht maken."

Een paar minuten later en ze zou veroordeeld zijn tot een herexamen. Toch zorgde haar vertraging niet voor extra stress. "Ik was alsnog als een van de eersten klaar. Maar geschiedenis is ook een van mijn beste vakken, dus ik verwacht dat het qua eindcijfer wel goed komt."

Vmbo'er Alex Panhuizen is ook vol vertrouwen. "Ik sta een 9 voor geschiedenis en het examen was erg makkelijk. De vragen waren duidelijk, ik zou bijna zeggen 'overduidelijk'. Als je bijvoorbeeld niet weet wat antisemitisme inhoudt, dan had je gewoon niet geleerd." Toch hoorde hij in zijn omgeving ook andere geluiden. "Van vrienden hoorde ik wel dat ze het lastig vonden."

Goede kwaliteit

Dat laatste hoorde geschiedenisdocent Menno Visser ook veel. "Leerlingen vonden het pittig, maar de docenten waren juist erg tevreden over de kwaliteit van het examen. Ik vind trouwens dat alle geschiedenisexamens op het vmbo de afgelopen jaren erg goed zijn. De vragen zijn erg afwisselend."

Tot nu toe heeft scholierenvakbond LAKS 1.232 klachten (op 21.137 deelnemers) over het geschiedenisexamen op het vmbo-gt ontvangen. Het grote merendeel daarvan (869) ging over de inhoud van het examen in het algemeen, dus niet over bijvoorbeeld een specifieke vraag of geluidsoverlast.

Meer nieuws, achtergronden, tips en andere nuttige info voor je examens? Check onze Eindexamenpagina!

"Het examen viel me mee", zegt havist Saskia Lintzen. "Ik had het veel moeilijker verwacht." Wel zaten er volgens Saskia veel vragen in het examen die niet direct over de leerstof gingen. "Er werd veel informatie gegeven, bijvoorbeeld bronnen en teksten. Je kon niet zo veel voorbereiden."

Chronologische volgorde

Scholier Elke de Jong dacht daar iets anders over. "Als je goed geleerd had, was het examen te doen, maar ik had me beter moeten voorbereiden. Ik had vooral moeite met de vragen waarbij je gebeurtenissen in chronologische volgorde moest zetten."

Ook havokandidaat Rutger de Quay denkt dat hij het examen goed gemaakt heeft. "Ik vreesde erg voor geschiedenis en was nogal nerveus vanochtend. Gelukkig viel het examen mee."

Vooral Nederland

Geschiedenisdocent Menno Visser is het met hem eens. "Ik vond het examendeel over de Republiek goed, er werd bijna niks gevraagd over Frankrijk en Engeland. Daar hebben leerlingen geluk mee gehad, want er wordt in de lessen het meest gefocust op Nederland." Het examendeel over de geschiedenis van Amerika was wat pittiger. "Kandidaten moesten heel veel bronnen lezen."

Vissers leerlingen reageerden hetzelfde op het examen geschiedenis als bovenstaande scholieren, laat hij weten. "De meeste leerlingen die ik heb gesproken, vonden het examen wel te doen. Sommigen zeiden zelfs dat ze het examen hadden 'gevloerd'. Ik heb alleen wat leerlingen horen klagen over de lengte van de toets."

2712 klachten

Bij scholierenvakbond LAKS zijn de eerste uren na het geschiedenisexamen 2712 klachten binnengekomen op een totaal van bijna 38.000 deelnemers. Volgens klachtencoördinator Sadjia Safdari gaan de klachten vooral over het lesmateriaal. "Scholieren vonden het lastig om van tevoren goed te oefenen met de onderwerpen van dit jaar."

Meer nieuws, achtergronden, tips en andere nuttige info voor je examen? Check onze Eindexamenpagina!

"Het inzetten van ouders tijdens de eindexamens was een noodgedwongen oplossing," vertelt Grooten. "Vanwege een verbouwing van de school maken de kandidaten hun examens dit jaar op een andere locatie, waardoor het docenten niet altijd zou lukken om op tijd in de examenzaal aanwezig te zijn."

Ook bevordert het de betrokkenheid van ouders bij de school en vice versa, vindt Grooten. "En het slaat aan: we hebben een bestand van meer dan zestig vrijwillige ouders en ook oud-docenten waaruit we putten. Tot nu toe heb ik heel veel positieve reacties gehoord."

Mag gewoon

De Inspectie van het Onderwijs laat weten dat de inzet van ouders als surveillant gewoon toegestaan is. "Dat valt onder verantwoordelijkheid van de schooldirecteur. Die bepaalt zelf of er docenten of bij wijze van spreken studenten, 65+'ers of ouders ingezet worden, daar zijn geen centrale voorschriften voor," licht een woordvoerder toe. 

Bovendien zijn er ook altijd 'gewone' docenten aanwezig bij het examen. Grooten: "Het precieze aantal vrijwilligers verschilt per examen, maar meestal zijn er ongeveer vier ouders die de docenten ondersteunen." Dat komt neer op ongeveer een derde deel ouders en twee derde deel surveillanten per examensessie.

Bang voor fraude is de sectordirecteur niet. "We zorgen ervoor dat ouders niet surveilleren bij de examens van hun eigen kinderen en dat gaat prima."

Eerste keer

Het is de eerste keer dat de school op deze manier gebruik maakt van de hulp van ouders bij de eindexamens. "Voorheen zetten we wel al ouders in bij het opvangen van examenleerlingen. Ze boden de leerlingen na afloop een sapje en een snoepje aan en praatten met ze na. Dat gebeurt nog steeds, maar nu dus in combinatie met het surveilleren tijdens het examen zelf." 

Scholierenvakbond LAKS vindt het een 'creatieve oplossing', maar benadrukt wel dat een goede samenwerking tussen docenten en ouders noodzakelijk is. Klachtencoördinator Sadjia Safdari: "Het surveilleren tijdens eindexamens is natuurlijk in eerste instantie de taak van docenten. Maar het terugdringen van lesuitval voor de andere leerjaren is ook erg belangrijk en met deze oplossing lijken er geen leerlingen benadeeld te worden."

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

"Ik had een onvoldoende voor wiskunde B, maar een dikke voldoende voor wiskunde A. En ook voor de andere kernvakken, Nederlands en Engels, had ik voldoendes."

Dekker deed in 1993 vwo-examen aan het Oranje Nassau College in zijn toenmalige woonplaats Zoetermeer. Een examenperiode die hij naar eigen zeggen 'best spannend' vond. Dekker deed examen in de vakken Nederlands, Engels, Frans, wiskunde A, wiskunde B, economie 1, economie 2, natuurkunde en scheikunde.

Last-minute blokken

"Je hebt natuurlijk je schoolexamens gemaakt dus je weet wel een beetje hoe je ervoor staat. Dat was op zich wel goed. Maar toch blijft het spannend, want je wilt geen onvoldoendes halen."

Een aantal keer leerde Dekker door tot de avond vóór het examen. "Dat verschilde van vak tot vak. Voor natuurkunde, scheikunde en economie hoefde ik niet vreselijk veel te leren, maar bij bijvoorbeeld Frans ging ik de avond van tevoren toch nog ellenlange lijsten met onregelmatige werkwoorden langs. Dat scheelde enorm."

"Maar op een gegeven moment was ik het zat, dan deed ik de boeken dicht. Je kunt die zes jaar vwo toch niet in één avond inhalen, dacht ik dan. Het zit gewoon in je kop en dat moet er de volgende dag uitkomen."

'Nuchter type'

De staatssecretaris had geen geluksdubbeltje of ander bijgeloof. "Nee. Ik ben een vrij nuchter type. Wel zorgde ik ervoor dat ik niet te vroeg in de gymzaal was, want daar ging iedereen elkaar extra nerveus maken. En achteraf liet ik me ook niet al te gek maken."

Dekkers tips aan huidige kandidaten zijn vrij simpel: "fris opstaan en goed ontbijten. Zorgen dat je de hele dag niets tekort komt. En een beetje vertrouwen in jezelf hebben en in dat het wel goed komt."

'Flink geproost'

Bang om te zakken was Dekker niet. "Ik was redelijk zeker van mijn zaak. Maar ik wilde het toch wel echt weten. Werd het een acht of een negen? Of viel het toch een beetje tegen?"

De dag van het verlossende telefoontje kan hij zich nog goed herinneren. "Ik was natuurlijk thuis, want ik wilde de telefoon niet missen. Ik zat 's middags echt te wachten en te wachten en op een gegeven moment rinkelde de telefoon. Vervolgens ben ik naar school gegaan om het te vieren met mijn vrienden en om mijn cijferlijst op te halen."

Hij vervolgt: "Die avond is er toch wel even flink geproost. En we hadden ook nog een groot eindexamenfeest."

Indonesië

De lange vakantie daarna bracht Dekker door in Indonesië. "Ik ben toen echt lang weggeweest. Ik dacht: dit is het moment om het ervan te nemen." Al backpackend bezocht hij samen met zijn toenmalige vriendin verschillende eilanden. "Dat was mijn eerste verre reis."

Alle eindexamenkandidaten die nog anderhalve week zijn verwijderd van zo'n lange vakantie, wil Dekker heel erg veel succes wensen. "Als je goed je best hebt gedaan en het zit in je hoofd, dan komt het er gewoon uit op de examendagen. Op tijd naar bed, 's ochtends opstaan, goed ontbijten en zorgen dat je alles bij elkaar hebt. Als je over die kleine dingen niet meer hoeft te stressen, kun je al je aandacht in het examen stoppen."

Om de week kruipen Bram en Joca in het hoofd van een ander type docent. Onlangs al de digifanboy en de dictator. Deze keer de surveillant die tijdens het examen je concentratie totaal verstoort. Het complete archief met docententypes vind je hier.

"Het blijft mooi om die zenuwachtige kinders de gymzaal binnen te zien komen. Och, dat brengt me weer terug naar mijn eigen eindexamen. Wanneer was dat ook alweer? Ehm, ben ik toen überhaupt geslaagd? Wacht, focussen nu. Surveilleren is belangrijker. Tijd om een rondje door de zaal te lopen, denk ik.

Piepende schoenen? Ik?

Apart, iedereen kijkt mij nu aan alsof ik hier met een drilboor bezig ben. Waarom doen ze dat? Hé, een collega wijst naar mijn schoenen. Wat? Oh, ze piepen volgens mij een beetje. Dat zal toch geen probleem zijn. Na jaren die mp3-speler op maximaal volume te hebben gezet, horen die halfdove leerlingen toch geen hoge tonen meer. Anders zijn het gewoon zeurpieten trouwens.

Ik zie iets verdachts. Even kijken, mmm, misschien moet ik mijn autoriteit laten zien. Wat onhandig dat ik vandaag mijn lenzen ben vergeten in te doen. Dan maar een beetje over de schouder van die leerlingen hangen, want volgens mij is dat een spiekbriefje! Jackpot! Ze schrijft er nog iets bij ook. Oh, het is een kladje waarop staat dat mijn adem naar knoflook ruikt. Snel maar weer verder dan.

Aanpassen of zakken

Goed onthouden: de volgende keer geen shoarma als lunch op een dag als surveillant. Aan de gezichten te zien is er één jongen die zich niet stoort aan het gepiep van mijn schoenen. Dat zijn de besten, zeg ik altijd, al kan het ook aan zijn gigantische oordoppen liggen. De slimmerd, zo'n examen blijft toch een kwestie van aanpassen, of keihard zakken.

Het gaat goed zo, volgens mij. De LAKS-telefoonlijn krijgt een rustige middag. Over telefoons gesproken, staat de mijne eigenlijk wel op stil? Oh, nee. Ik voel iets trillen. Nee, nu komt die genânte ringtone. In welk vakje zit mijn telefoon? Hoe krijg ik dit rotding uit!?"

Leerlingen van de niveaus havo, vwo en vmbo-kb maken dinsdagochtend het examen geschiedenis. Op het laagste vmbo-niveau (vmbo-bb) buigen de leerlingen zich ondertussen over het examen Nederlands.

Geschiedenis verandert

Havisten en vwo'ers met geschiedenis in hun vakkenpakket focussen elk jaar op twee andere deelonderwerpen, zodat ze niet de gehele geschiedenis vanaf de prehistorie tot nu uit hun hoofd hoeven te leren. Dit schooljaar wordt op beide niveaus zowel het onderwerp 'Verenigde Staten en de federale overheid van 1865 tot 1965' als 'De Republiek in een tijd van vorsten van 1477 tot 1702' getoetst.

In 2015 wordt het systeem van deelonderwerpen echter afgeschaft. Vanaf dan zullen leerlingen wél (globaal) de hele geschiedenis moeten kennen voor het centrale eindexamen. Geschiedenisdocent Menno Visser: "Alles verandert. De examenkandidaten moeten dan de zogenaamde '49 kenmerkende aspecten' kennen. De examenstof begint bij de tijd van de jagers en verzamelaars en loopt door tot en met de Koude Oorlog."

Vanaf 2014 leren de examenkandidaten deze stof op school en in mei 2015 worden de eerste echte examens op deze manier gemaakt. Dit schooljaar maakt een aantal leerlingen al de 'pilot', een soort testexamen voordat de nieuwe examinering landelijk wordt ingevoerd. In de afgelopen 30 jaar is het geschiedenisexamen nooit zo ingrijpend veranderd als nu.

Amerika interessanter

Visser: "Ik denk dat de leerlingen het deel over Amerika een stuk interessanter vinden dan het republieksdeel. De VS beslaat namelijk modernere geschiedenis en dat spreekt hen toch meer aan."

Vmbo-leerlingen leren voor hun geschiedenisexamen de staatsinrichting van de twintigste eeuw. "Zij moeten de geschiedenis vanaf de Eerste Wereldoorlog tot en met de aanslagen op de Twin Towers kennen. Daarbij wordt vooral ingegaan op de westerse geschiedenis en de geschiedenis in Nederland", aldus Visser.

Dinsdagmiddag

Dinsdagmiddag vindt een tweede drukke examensessie plaats. Leerlingen van het vmbo-gt en vmbo-kb buigen zich dan over biologie. Vmbo-bb maakt het examen NaSk 1, natuur- en scheikunde. Daarnaast gaan alle vwo'ers aan de slag met het examen Engels en krijgt 35 procent van havisten scheikunde voorgeschoteld.

Nu ben je door een speling van het lot, gewoon toevallig, op dezelfde plek beland. Nou ja, jij staat hier, de ander honderd meter verderop. Klinkt als een best simpele situatie, maar ik vrees dat ik er niet sociaal genoeg voor ben.

Als ik mensen zie op straat die ik ken, ontstaat er bij mij altijd een soort twijfel. Je loopt op elkaar af, maar je bent er nog lang niet. Wat doe je dan? Moet je vanuit de verte al begroeten? De straat heeft nog nooit zo lang geleken als nu. Truus met haar hondje/een hippe gozer/een Belangrijk Persoon komt dichterbij met mierenstapjes.

Jij probeert overal te kijken, als het maar niet recht voor je uit is - alles om oogcontact te vermijden. Gut, wat is je telefoon toch interessant met z'n tienduizend plotsklaps ontvangen berichtjes. Wat zit er eigenlijk veel kauwgom op straat!  Wat bloeien de bomen mooi. 

Eindeloze laan

Maar ach - wat is de straat nog steeds lang. De persoon tegenover je lijkt niet dichterbij te komen. Geen stap. Nog maar even overal en nergens kijken dus. Het enige probleempje: superasociaal voelt het wel.

En komt de passant dan eindelijk dichterbij, ja, loopt hij of zij langs je, dan roep je natuurlijk een heel spontaan en enthousiast goh-ik-heb-je-totaal-niet-aan-zien-komen "HALLO!" Dag zonnestraaltje van me! (of dat laatste laat je even weg, misschien.) 

Of je hebt wel meteen gedag geschreeuwd zodra je de persoon in kwestie zag, toen-'ie nog honderd meter verderop was. Wel eerlijk. Wel sociaal. Maar dan sta je daar. Nou ja, je loopt.  Je loopt al die meters op elkaar af, met een soort ongemakkelijke blik van 'ja gut nu hebben we al hoi gezegd'. Ja. Gut. Ook niet echt ideaal. Even serieus: ik heb echt geen idee wat ik moet doen in deze situatie.

Zwaaiproblemen

Of neem deze situatie: wat als iemand vol blijdschap zwaait en je niet zeker weet of het voor jou is bedoeld? Twee opties: jippie, iemand zwaait naar je, wat leuk! Enthousiast zwaai je terug, je begint al met roepen tot - oh. De persoon stopt met zwaaien en kijkt je raar aan. Hee, misschien was het toch voor de oude man achter je bedoeld.

Wat ook kan: je kijkt achterom. Staat toevallig iemand heel enthousiast terug te zwaaien? Dan weet je dat jij dat níet hoeft te doen. Zo ja, dan is dit een veilige optie. Maar als nou blijkt dat je de persoon in kwestie wél kent (of nou ja, hij kent jou), dan is het best ongemakkuluk als duidelijk blijkt dat jij hem niet herkende. 

Begroetingen op straat zijn niets voor mij. Een fout schuilt in iedere hoek. En die hoek van de straat lijkt geen stap dichterbij, dat is nog wel het ergste. Lopen over de stoep is moeilijker dan je denkt. Voorlopig neem ik wel weer de fiets.

Klachtencoördinator Sadjia Safdari denkt te weten waarom het vmbo zich stilhoudt. "Een groot deel van deze leerlingen werkt met flexibele examens, die scholen al vanaf 1 april af mogen nemen. Toen was onze klachtenlijn nog niet open."

De Eindexamenklachtenlijn ging op maandag 13 mei de lucht in, de dag waarop de 'vaste' examenperiode voor vmbo-gl, -tl, havo en vwo begon. Vmbo'ers van de praktijkniveau's kb en bb waren (en zijn) nog steeds welkom om hun eerdere klachten in te dienen, maar deden dat bijna nooit. In de eerste uren dat de lijn open was, kwamen er slechts 58 'oude' kb- en bb-klachten binnen.

Meer klachten dan leerlingen

Vorig jaar werden in totaal ruim 125.000 examenklachten ingediend bij het LAKS. 340 meldingen kwamen van vmbo-bb'ers, 2215 van vmbo-kb, 22.498 van vmbo-gl en -tl, 49.398 van havisten en 52.687 van vwo'ers.

Zou je dat afzetten tegen het aantal examenkandidaten per niveau (al kan één leerling natuurlijk meerdere klachten indienen), dan zou 1,6% van de vmbo-bb'ers een klacht indienen, 7,7% van de vmbo-kb'ers, 41% van de overige vmbo'ers en 83% van de havisten. Op het vwo werden zelfs meer klachten ingediend dan er kandidaten waren: 52.687 klachten op 41.278 leerlingen (128%). Dat betekent dus dat een vwo'er gemiddeld 1,28 klacht indiende!

Niet eerder open

Het LAKS ziet het niet zitten om de klachtenlijn al begin april te openen om ook de praktijkvmbo'ers goed van dienst te kunnen zijn. Dat komt door een gebrek aan mankracht, aldus Safdari. "Wie van ons moet dan elke dag de klachten filteren en bestuderen?" En tja: hoewel de vakbond begeleiding krijgt van volwassen, bestaat zowel het bestuur als het klachtenteam bijna volledig uit middelbare scholieren. En die moeten in april en mei natuurlijk zoveel mogelijk in de schoolbanken zitten.

Opvallend genoeg klagen óók de leerlingen van vmbo-gl en -tl een stuk minder dan de havisten en vwo'ers, terwijl hun theoretische examens wel pas half mei beginnen. Safdari: "Misschien zijn we minder bekend onder vmbo'ers. En het is geen geheim dat vmbo'ers minder bij het LAKS betrokken zijn dan havisten en vwo'ers". Haar eigen verklaring: "Kritisch kijken naar schoolzaken en beleid leer je vaak pas op latere leeftijd, dat begint vaak in de vierde klas. Vmbo'ers doen dan natuurlijk al eindexamen." 

"Toch geen zin"

Vaak denken vmbo'ers ook dat een klacht indienen geen nut heeft. Leerling Martijn Ruigrok (16) van het vmbo-kb: "Klagen? Dat heeft toch geen zin." Zijn zus, vwo-examenkandidaat Lisa Ruigrok (18): "Ik denk dat klagen wel zin heeft, omdat leerlingen vanuit een ander oogpunt naar het examen kijken dan de makers. De makers snappen hun eigen formulering, maar voor examenkandidaten kan een formulering zo klinken dat het bijvoorbeeld op twee verschillende dingen zou kunnen doelen."

Dit jaar zijn er tot en met zondagavond al 64.900 klachten ingediend bij de Eindexamenklachtenlijn (op een totaal van 207.000 leerlingen). 0,38% daarvan is een klacht over vmbo-bb-examens, 1,3% is een vmbo-kb-klacht en 5% komt van vmbo-gl of -tl. De havisten hebben 44% van alle klachten tot nu toe ingediend, de vwo'ers bijna de helft.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Voor de niet-ingewijden: da's een populaire website waarop je online examens kunt oefenen. Supermakkelijk: als je klaar bent, rekent StudyFlow uit welk cijfer je gescoord zou hebben voor een echt examen. Maar voor welke vakken wordt nou het hardst geoefend?

Volgens Philippe Taminiau, een van de oprichters van StudyFlow, wordt er dit pinksterweekend vooral veel geleerd voor wiskunde en geschiedenis. "Voor wiskunde wordt er elk jaar heel veel geoefend," vertelt hij. "En verder wordt er vaak het meest geleerd voor het vak dat er al heel snel aankomt, in dit geval dus geschiedenis. Dat is ook wel een vak dat veel oefening vereist. Ook voor scheikunde wordt veel geblokt."

Jongens beginnen later

Omdat leerlingen een account aanmaken bij Studyflow, weet de website ook precies wie er allemaal oefenen. Mede-oprichter Edo van Royen weet me te vertellen dat meisjes over het algemeen eerder beginnen met oefenen dan jongens. "Typisch," zegt hij. "Al zien we dat dit jaar jongens ook wel meer oefenen en vroeger beginnen dan voorheen. Dat komt waarschijnlijk door de strengere exameneisen."

Grappig: ook merkt Studyflow elk jaar opnieuw dat er door jongens minder wordt geleerd tijdens profvoetbalwedstrijden. "Dat is vooral in Amsterdam zo, door de landskampioenschappen." Ook is er een opmerkelijk verband tussen een plaatselijk voetbalteam en het oefengedrag van de examenkandidaten in die stad. Hoe beter het team speelt, des te minder er geoefend wordt.

Representatief

Verder worden er de meeste online examens geoefend in Zutphen en de minste in Hilversum. Waar dat aan ligt? "Geen idee," zegt Edo. "Maar er oefenen zoveel leerlingen met StudyFlow, dat het toch best een representatief aantal is." Vorig jaar oefenden 45.000 leerlingen op de website, ongeveer een kwart van de examenkandidaten.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Door de verscherpte exameneisen zakte Tu (18) vorig jaar wel heel nipt: voor haar schoolexamens had ze allemaal voldoendes, maar haar CE-gemiddelde haalde de 5,5-grens niet. Voor haar examens in mei haalde ze gemiddeld een 5,45. 

Dit jaar doet ze opnieuw gymnasium-examen op een school in Hoogeveen.

Goede voorbereiding

"Vorig jaar maakte ik me niet echt zorgen, ik haalde namelijk allemaal voldoendes op mijn schoolexamens," zegt Tu, die glimlachend tegenover me zit. "Ik had van alle vakken wat examens geoefend en ik wist hoe de nieuwe examenregels in elkaar zaten: mijn CE-gemiddelde zou hoger dan een 5,5 moeten zijn."

Toch weet ze nog precies hoe zenuwachtig ze was op de momenten vlak voor de examens, "Je hebt toch het gevoel dat dít het moment is waarop je moet bewijzen wat je in al die jaren hebt geleerd." Maar net als haar klasgenoten probeerde Tu zich niet al te druk te maken. "De eerste examens keek ik na afloop zelf na met het correctievoorschrift, maar daar ben ik een tijdje later mee gestopt omdat ik het best redelijk vond gaan."

"Ik zag mijn naam nergens staan"

Toen kwam de dag van de uitslag. "School had ons verteld dat ze aan het begin van de middag een mailtje zouden sturen." Heel anders dan op veel andere scholen dus, waar je een persoonlijk telefoontje van je mentor krijgt.

"Ik heb die dag elke vijf minuten mijn mailbox ververst en ineens was daar hét mailtje. Het was een hele lijst, met allemaal namen van leerlingen die geslaagd waren. Ik las de hele lijst drie keer door, tot ik ontdekte dat ik er niet tussen stond. Dat was echt vreselijk."

Er was nog één kans

Tu's eindlijst bestond uit allemaal voldoendes. Haar laagste eindcijfer was een zes, de hoogste een acht. Maar op het centraal eindexamen in mei had ze het alleen niet best gedaan: van de acht vakken had ze vier onvoldoendes. "De laagste was een 4,9. Dit maakte dat mijn gemiddelde uitkwam op een 5,45. Door de verscherpte exameneisen was dat net te weinig om een diploma te halen."

Maar er was nog één kans om alsnog te slagen. Tu's mentor kwam bij haar thuis langs om te vertellen dat ze zelf een vak uit mocht kiezen om te herkansen. Als ze daarop 0,6 punt hoger haalde dan in het eerste tijdvak, voldeed haar CE-gemiddelde aan de eisen.

Herexamen hielp niet

Na heel lang nadenken besloot Tu wiskunde te herkansen. School hielp haar daarbij niet: samen met haar moeder maakte ze deze keuze. Zonder resultaat. "Ik had een 5,2 op het examen, maar het herexamen had ik nog iets slechter gemaakt. Ondanks al het extra oefenen," verzucht ze.

Jammer maar helaas, Tu zakte definitief. En alsof het allemaal nog niet erg genoeg was: "School wist niet wat ze met mijn situatie moesten, ik was gezakt maar had toch allemaal voldoendes op mijn lijst. Ook bij het volwassenenonderwijs wisten ze geen raad. Deze regel was voor iedereen nieuw."

Nóg strengere eisen

Uiteindelijk besloot ze het jaar over te doen op dezelfde school. Volgens haar mentor een stoer besluit. "Ik moet nu ook voldoen aan de nieuwe kernvakkenregel," glimlacht ze.

Over de examens maakt ze zich dit jaar niet zo'n zorgen. "Ik ga in ieder geval niet meer naar de antwoorden kijken, dat is zinloos." Ze weet precies wat er van haar verwacht wordt tijdens de eindexamens en dat geeft een hoop rust. "Dit jaar zal ik mijn naam wel tussen al die andere namen zien staan, echt een heerlijke gedachte."

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Omdat we allemaal zo ongelooflijk van hokjesdenken houden, produceerde ze onderstaand overzicht van de acht meest voorkomende typen examenkandidaten:

(klik op een afbeelding om te vergroten)

1. De filmster

Dit type is meestal vrouwelijk. Haar motto: een goede outfit is het halve werk. Goede make-up de andere helft. Twee minuten voordat het examen begint, kijkt iedereen al zwetend naar z'n blaadje, maar hoor je haar vanuit de verte al fashionably late aankomen op metershoge hakken.

Bij haar binnenkomst in de aula vult de zaal zich binnen enkele seconden al met een mierzoet parfum. De examenzaal is haar catwalk en bij het verlaten van de zaal is ze voorbereid op een vrachtwagen vol paparazzi die haar meteen bespringen om als eerste een plaatje te schieten van deze meid na haar examens. Het moet wel een teleurstelling voor haar zijn dat die vrachtwagen er vrijwel nooit staat.

2. De slimmerik

Een iets minder avantgardistische verschijning is die van de slimmerik. Deze leerlingen doen mee aan het wereldrecord broek-hoog-dragen. Ze zijn meestal al een uur van tevoren aanwezig en gebracht door hun ouders.

Voor het examen hoor je ze nog even tegen elkaar mompelen: "Gerrit, jij bent echt zo'n imbeciel! De derdemachtswortel van tweehonderddrieënvijftig tot de macht zeventien is vier komma vijftien, niet vier komma veertien."

Hoe dan ook, zij gaan het maken op het examen. Als het geen tien wordt, dan een 9,9.

3. De nachtwerker

Dan hebben we de nachtwerkers, goed herkenbaar aan de beertjes- of hartjespyjama en donkere kringen onder de ogen. Al strompelend naar school poetsen ze nog even hun tanden en mieteren ze de tandenborstel in een hoek voordat ze de zaal betreden.

Nachtbrakers zijn veelal vergezeld van een beker koffie (of tien) en een blikje energiedrank. Dit soort kandidaat valt nogal eens in slaap tijdens het examen, of vlak daarna.

4. Het Genie

Heeft "helemaal niet geleerd". Leert "eigenlijk nooit". Maar haalt "tóch wel een goed cijfer". Het zelfvertrouwen van deze uitermate irritante gozers is bewonderenswaardig en soms wel een beetje jaloersmakend.

Onderuitgezakt en met een anderhalve literfles cola werken ze aan de opgaven en na afloop wisten ze naar eigen zeggen natuurlijk alles. Ondanks alle opschepperij eindigt Het Genie meestal wél met een onvoldoende.

5. Het mysterie

"Huh, zat die ook bij ons in de klas?" Dit type kandidaat zie je nooit in de les, want ze komen ook nooit naar de les. Door oude magische tradities en in combinatie met het nodige examenbijgeloof komen ze naar de examenzaal toe vergezeld van een verzameling mysterieuze rekwisieten.

Tijdens een examen is het niet vreemd om af en toe een luide knal te horen vanuit de hoek van het mysterie, gevolgd door een paarse glitterwolk. En dat alles krijgen ze voor elkaar omdat de surveillanten stiekem eigenlijk ook een beetje bang voor ze zijn.

Als het examen afgelopen is, roepen ze een toverspreuk en gaan ze op in rook. Wat nou precies hun methode is, dat is en blijft een mysterie.

6. De zenuwpees

Dit type examenkandidaat wekt vaak medelijden bij medekandidaten of surveillanten. Zij (meestal is het een zij) is namelijk Behoorlijk Zenuwachtig.

Het zweet staat haar op het voorhoofd en haar nagels zijn al zo kort gebeten dat je niet zou denken dat er nog iets af zou kunnen. Maar dat kan wel. Het is trouwens erg naar om achter haar te zitten, aangezien de kans erg klein is dat ze níet met haar voeten of tafel gaat wiebelen.

7. Het warhoofd

Zo’n 10 à 15 minuten nadat het examen begonnen is, komt er nog een laatste kandidaat binnenstormen: het warhoofd.

Bezweet en gehuld in pyjama, pantoffels en met de jas nog half aan rent hij door de examenzaal met een haastig "sorry meneer, ik dacht echt dat het om 10 uur begon". Om vervolgens een kreet uit te slaken bij het zien van de opgaven: "Wat? Frans? Maar we hadden vandaag toch wiskunde?" Juist. Het examenresultaat belooft dan ook niet veel goeds.

8. De controlfreak

Tot slot: de controlfreak, te herkennen aan de tien precies even lange perfect geslepen potloden in zijn of haar ene hand, en minstens zoveel identieke balpennen in de andere. Alles op het tafeltje is perfect georganiseerd en hij/zij heeft zeker gedacht aan een reservegeodriehoek, reservegum, reservebatterijen, reserverekenmachine, reserve-Binas en reservewoordenboek.

Meestal resulteert al het georganiseer ook in een perfect cijfer, al bestaat er ook een kleine kans dat de betreffende kandidaat afgaat en het examen verpest met een 9,8. Hetgeen als ronduit catastrofaal wordt ervaren...

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Conclusie: ik vond het raar. Heel raar. Het Eurovisie Songfestival is waarschijnlijk de meest surrealistische kijkervaring die ik ooit heb gehad. Al heb ik wel ontdekt wat het festival onze maatschappij probeert te vertellen.

Om te beginnen zijn de acts zó ontzettend ingestudeerd, dat het bijna niet meer live te noemen is. Zelfs de camerabewegingen zijn zo perfect uitgemeten, dat er net zo goed géén cameraman achter zou hoeven zitten.

Zo moet het níet

Dan de liedjes: niemand weet echt wat nou precies een goed liedje is voor het Songfestival. Omdat de goede muzikanten van Europa niet geïnteresseerd zijn in dit vage festival, wordt het geen tentoonstelling van het beste wat het continent op muzikaal gebied te bieden heeft, maar meer een soort muzikale identiteitscrisis. Een waarschuwing om te laten zien wat je vooral níet moet doen.

Hieronder laat Roemenië bijvoorbeeld zien dat het géén goed idee is operette te mixen met 90's housemuziek:

Wanhopig kijkend

Dan heb ik het nog niet eens over het festival zelf, al het gedoe om de liedjes heen. Het is namelijk allemaal zo waanzinnig nep. De monden van de artiesten en presentatrices lachen, maar hun ogen kijken wanhopig de camera in, wachtend tot iemand hun onhoorbare schreeuw om hulp begrijpt.

Het is een soort gigantische poppenkast voor volwassenen. Neem Anouk, een van de enige vrouwelijke Nederlandse popmuzikanten die me een beetje authentiek leek. Tot ze besloot mee te doen aan het Eurovisie Songfestival: nu weet niemand meer echt wat we van haar moeten denken.

"Lachen, YOLO"

Was het festival een soort promotietour voor haar nieuwe singles? Ging ze puur voor het geld? Of dacht ze juist: "Ik doe mee aan het Songfestival, wordt echt lachen, YOLO"? Het festival heeft haar getransformeerd van integere muzikant tot... iets anders. Iets waar niet goed de vinger op te leggen valt.

De enige act die niet nep en gespeeld op me overkwam, was die van winnaar Denemarken. Een ontzettend schattig meisje dat het gewoon leuk vindt om op te treden. Ze genoot zichtbaar. Dat het nummer een soort oefening in middelmatigheid was, laten we er maar even buiten.

Theorie

In mijn poging dit alles te bevatten heb ik een theorie ontwikkeld. Alle puzzelstukjes vallen op hun plaats als je het zo ziet: het Eurovisie Songfestival 2013 was geen festival, maar een vijf uur durend absurdistisch meesterwerk. Het duurste complot ooit om de mensheid te laten zien dat we nep zijn.

Deze orgie van extreem rare muziek, lelijke kostuums en slechte smaak is zó ontzettend vreemd, dat het wel geregisseerd móét zijn. En dat is het ook. Het Eurovisie Songfestival zit boordevol goede boodschappen over de wereld. Kijk maar: al die voormalige Oostbloklanden huren altijd de beste Amerikaanse producers in om een liedje te maken, en die liedjes zijn slecht. De boodschap? Amerikaanse overgeproduceerde popmuziek is slecht.

Eerlijkheid overwint

Bovenstaande video schopte het niet ver in de ranglijsten omdat het anders was dan de rest. De boodschap? De maatschappij wil niet dat je anders bent dan de rest. En dit is nog het mooiste: aan het eind wint de enige eerlijke artiest in de hele competitie. Het licht in de duisternis, de heldin van ons verhaal. De boodschap? Eerlijkheid overwint!

Het Eurovisie Songfestival is een gemaskerd pleidooi voor eerlijkheid. Het is geniaal. Ik ben een fan!

Bang zijn

Iedere eindexamenkandidaat wordt wel een beetje opgefokt van de gesprekken met klasgenoten. Ik niet. Zo vertelden een paar klasgenoten me dat ze al nachtenlang slecht sliepen, hun dosis nicotine hadden verhoogd met een half pakje per dag en ze vreesden dat het toch, ondanks hun planning, allemaal mis zal gaan. Maar waarom gaan we daar eigenlijk van uit?

Ik refereer hier even aan een eindexamenterm filosofie: er is een wezenlijk verschil tussen iets vrezen en ergens bang voor zijn. Als je angstig bent, dan is je angst ergens op gebaseerd (het eindexamen filosofie bijvoorbeeld), maar als je iets vreest dan ben je gewoon bang voor iets wat niet gespecificeerd is. Ik denk dat veel leerlingen het eindexamen vooral vrezen.

Kern van het verhaal

Er is namelijk geen gegronde reden om bang te zijn voor het eindexamen. Als je een maand geleden begonnen bent met leren en mij direct kunt aanwijzen welke tekst op welke pagina in je examenbundel staat, dan heb je geen reden om echt angstig te zijn. Als je weet wat er van je gevraagd wordt in een samenvattingsopdracht, waarom ben je dan bang?

Het eindexamen gaat niet zozeer om het feit dat je moet leren, het is een verkapte manier om te kijken of jij goed kunt redeneren. Bijvoorbeeld waarom Pietje niet op de fiets naar de supermarkt ging (bijvoorbeeld omdat zijn fiets kapot was). Dat je de rest van de tekst niet begrijpt, doet er eigenlijk niet toe, als je maar de kern van het verhaal maar kunt begrijpen (al het helpt wel als je de woorden 'supermarkt', 'fiets' en 'kapot' in het Frans, Duits en Engels kent.). De kleur van de fiets doet er niet toe, het aantal boodschappentassen ook niet.

Plankenkoorts

Natuurlijk is het eindexamen een beproeving en ik wandel ook niet helemaal relaxed de examenzaal in. Maar ik weet wel dat het gewoon een soort van plankenkoorts is en dat het uiteindelijk wel los zal lopen. Als ik de opgaven zie, word ik vanzelf weer kalm en rustig, omdat ik wéét dat ik over de gevraagde kennis beschik. Het komt allemaal wel goed.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Examenkandidaten kunnen een klacht indienen bij de Eindexamenklachtenlijn van het LAKS als ze vinden dat de examens te moeilijk of te onduidelijk zijn, of als ze vinden dat ze benadeeld worden door de manier waarop de schoolleiding de afname organiseert. Het LAKS verzamelt alle meldingen en presenteert die na afloop bij examenautoriteit CvE. Leraren en examensecretarissen kunnen rechtstreeks bij het CvE terecht.

125.000 versus 7 klachten

Vorig jaar dienden kandidaten in totaal zo'n 125.000 klachten in bij het LAKS over de inhoud of afname van de examens. Tegelijkertijd kwamen er bij het CvE slechts zeven klachten van docenten of secretarissen binnen over de centrale examens, blijkt uit diens jaarverslag van 2012.

Slechts vier van deze klachten gingen over een examen zelf. De overige betroffen één klacht over de afname van de examens, één klacht met betrekking tot een sollicitatieprocedure en één klacht over de totstandkoming van de correctie van een examen.

Dit jaar hebben er nog helemaal geen docenten of examensecretarissen een klacht ingediend. "Onze Examenlijn is vooral bedoeld voor vragen van docenten en examensecretarissen over de examens en de regels daaromtrent. Over het algemeen bellen docenten om zaken die ze onduidelijk vinden in het correctievoorschrift of met opmerkingen over examenvragen," vertelde een woordvoerder van het CvE aan Scholieren.com.

Docenten helpen leerlingen

Hoewel de Examenklachtenlijn van het LAKS voor scholieren is bedoeld, trekken ook leraren en bezorgde ouders soms aan de bel. "Docenten bellen echter heel weinig naar de Eindexamenklachtenlijn", zegt Sadjia Safdari, klachtencoördinator van het LAKS.

De voorgaande jaren stapte slechts een handjevol leraren naar de scholierenvakbond. "Dat waren taaldocenten die Duits, Frans en Nederlands gaven. Opvallend is dat die docenten vaak pas na de examenperiode klagen, zodra de normeringen bekend worden". De normering van een examen bepaalt hoe streng een gemaakt examen uiteindelijk becijferd wordt.

"Zodra een normering zwaar uitvalt, willen die docenten hun leerlingen 'helpen'. Dan bellen ze ons met klachten over het examen," aldus Safdari. Ook bij het LAKS is dit jaar nog geen enkele klacht van docenten of examensecretarissen binnengekomen.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Dan valt je blik weer op het antwoordenvel voor je. Aargh - hoe blijf je urenlang geconcentreerd tijdens een eindexamen?

Dat vertelt Mariëlle van Koppen je. Zij is expert op het gebied van faalangst- en examenvreestrainingen en weet álles over stress en concentratie. Ze werkt ook als docent en dierentolk en combineert die drie vakgebieden regelmatig. 

1. In 120 seconden geconcentreerd

Als je je in een dergelijke bovenstaande situatie bevindt - met je gedachten overal behalve bij het examen voor je - heeft Mariëlle een goeie tip om je focus weer terug te krijgen. "Je moet je opsluiten in je eigen lijf. Hoe je dat doet? Sluit je ogen en focus je eerst 40 seconden op de geluiden die je buiten hoort. Als je dat gedaan hebt, doe je nog een setje van 40 seconden, maar dan focus je op alle geluiden die je binnen, in de examenzaal, hoort." Dus neem alle tikkende pennen nog even goed in je op.

"Vervolgens doe je een laatste setje van 40 seconden en luister je alleen naar wat je in je lichaam hoort. Het ruisen van je bloed, kloppen van je hart, je ademhaling, etc. Als je dat goed doet heb je daarna geen problemen meer met alle geluiden om je heen. Je verdwijnt helemaal in je eigen 'ikkie'."

Deze oefening is natuurlijk niet alleen handig tijdens de examens zelf, maar ook tijdens leersessies van tevoren. Je kunt je dan ook afsluiten door muziek te luisteren, al benadrukt Mariëlle wel dat dit alleen werkt als je het al gewend bent. Ook kun je beter naar lange muziekstukken luisteren dan naar popliedjes die elke drie minuten veranderen. 

2. Zorg voor een examenritme

Tijdens je voorbereiding is het slim om oefenexamens te maken op dezelfde tijdstippen als de daadwerkelijke examens zullen plaatsvinden. Mariëlle: "Op die manier raak je gewend aan de concentratieboog die je nodig zult hebben en krijg je een beeld van het dagritme. Als je dus Engels hebt van 14:30 tot 16:00 uur, ga er dan thuis ook op dat tijdstip eens goed voor zitten."

Verder raadt Mariëlle aan om alles te doen wat je normaal ook doet in de weken voorafgaand aan de examens. "Kijk je elke avond Goede Tijden? Doe dat de dag voor je examen dan ook. Heb je op woensdagavond voetbaltraining? Ga dan ook gewoon de dag voor je examen." Als je dan nog moet beginnen met leren, is er immers iets verkeerd gegaan...

3. Ga niet te vroeg naar bed

"Zelfs als je normaal elke dag om één uur gaat slapen, kun je dat beter ook doen dan de avond van tevoren om tien uur al naar bed te gaan. Waarschijnlijk lig je dan alsnog tot drie uur wakker, omdat je je slaapritme verstoort."

Ontbijt met wat je altijd eet, en je kunt ook gerust nog een oefenexamen maken de ochtend voor je examen. "Als je maar zorgt dat je het laatste uur voor je weg moet even iets heel anders gaat doen. Met de hond wandelen of een taart bakken of zo."

Trouwens: onze blogger Nicolette maakte eerder al een lijstje slaaptips voor je examens, die vind je hier.

4. Doe ademhalingsoefeningen

"Ademhaling is su-per-be-lang-rijk. Het is de basis van alles. Als je bang of zenuwachtig bent adem je in, dat is een schrikreactie. Dat is foute boel: je moet genoeg uitademen, dat vergeten leerlingen tijdens een examen nog wel eens!" 

Om je ademhaling kunstmatig wat te helpen, is de zogenaamde 4-8-7-oefening handig. Dat wil zeggen: adem in vier tellen in, hou acht tellen vast en adem in zeven tellen uit. Als je dat elke avond twee minuten lang doet (vandaag beginnen dus!) train je jezelf om rustiger te worden en dat heeft een gunstig effect op je focus.

5. Knijp je billen samen

Je spieren hebben de neiging om superstrak te staan als je in de examenzaal zit. Daar komen al die tikkende pennen en wiebelbenen ook vandaan. De truc is om ze even flink aan te spannen en vervolgens te ontspannen. Acht tellen lang je billen samenknijpen en ontspannen is hiervoor een goeie (krijg je ook meteen dat strakke kontje voor de zomer!).

"Het komt er eigenlijk op neer dat je je eigen lichaam een beetje voor de gek moet houden," zegt Mariëlle. "Door deze tips zorg je ervoor dat je de adrenalinerush een plekje geeft en rustiger wordt. Dat is essentieel voor een goede concentratie."

Zet hem op!

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Ja, dat mag dit meisje zeker vinden. Maar kan ze die mening niet even voor zich houden?

Gisteren beschreef blogger Justine op Scholieren.com onze sletten-en-helden-generatie. Collegablogger Casper vond het erg herkenbaar en trekt de zaak graag nog wat breder.

Waarom hebben we vrijheid van meningsuiting in Nederland? Omdat we willen dat iedereen zich veilig voelt om te zeggen wat ze vinden. Maar het lijkt wel of sommige mensen zich té veilig voelen. Want dat je een mening hebt, betekent nog niet dat die mening per definitie ook goed onderbouwd en/of iets waard is.

Moet toch kunnen?

Bovenal is de vrijheid van meningsuiting een recht, geen excuus. Te vaak hoor ik als rechtvaardiging van een kutopmerking "moet toch kunnen?". Maar dat het kan, en dat het inderdaad moet kunnen, heeft toch niets te maken met de mogelijke gevolgen van wat je net zei?

In 2005 vielen er ongeveer tweehonderd doden nadat een Deense krant cartoons publiceerde over de islam, omdat de cartoonisten vonden dat dat moest kunnen. Dat was de enige reden. Ze merkten dat het gevaarlijk was je mening te uiten over het geloof, dus wat deden ze? Ze beledigden de islam, met doden als gevolg. Goed idee! Natuurlijk excuseerde de krant zich later, maar toen was het al te laat.

Volproppen met kaas

De vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar wat veel mensen - waaronder ikzelf, dat geef ik toe - soms lijken te vergeten, is dat je ondanks dat nog steeds verantwoordelijkheid draagt voor de dingen die je doet en zegt. Dat je iedereen op de straat mag uitschelden, wil toch nog niet zeggen dat je dat moet doen? Dat is onnozel. Je gaat je toch ook niet elke dag volproppen met kaas omdat het mag?

Het is laf je te verschuilen achter de vrijheid van meningsuiting. Begrijp me niet verkeerd, het is belangrijk dat de grenzen opgezocht worden door comedians, in films en andere vormen van kunst of entertainment. Theo Maassen weet dondersgoed waar hij mee bezig is als hij op het podium staat te schelden. En dat je eerlijk kunt zijn in situaties waarin dat nodig is. Maar laten we nu met z'n allen afspreken dat we, als we vinden dat we iets te zeggen hebben, eerst een beetje nadenken.

Jij staat daar boven

Je kunt niet iedereen te vriend houden en er zijn genoeg mensen die te snel op hun teentjes getrapt zijn. Dat zijn dan ook over het algemeen mensen die niet zo goed nadenken. Jij staat daar boven, toch? Wij staan daar boven. Ik zou graag willen afsluiten met een aloud Engels spreekwoord:

Take some fucking responsibility.

Het overkwam de zeventienjarige Ricardo. Omdat hij gepest werd, stopte hij met het vmbo en belandde hij uiteindelijk in een psychiatrische kliniek. Toch kon-'ie vorig jaar eindexamen doen. Nou ja, een soort van.

''Sinds oktober 2011 woon ik in de psychiatrische jeugdkliniek Kinnik in Leeuwarden, net als Eva," vertelt Ricardo. In de eerste klas werd hij dusdanig gepest, dat hij niet meer naar school durfde. Twee jaar later kwam hij in de kliniek wonen. Daar kon hij op een andere manier onderwijs gaan volgen en konden ze rekening houden met zijn pestverleden.

Deelstaatsexamen

Naar school ging hij dus al een jaar niet, maar Ricardo wilde wel graag uiteindelijk een mbo-opleiding gaan doen. In de zomervakantie besloot hij dat hij toch zijn middelbare school wilde afronden, zodat hij daarna aan zijn vervolgopleiding kon beginnen. ''Ik kwam niet meer in aanmerking voor een echt diploma, maar ik mocht me nog wel aanmelden voor een deelstaatsexamen.'' Daarbij haal je eigenlijk niet een heel schooldiploma, maar wel losse examenvakken.

''Vanaf mijn aanmelding ben ik zelfstandig gaan leren voor mijn examens,'' vertelt Ricardo. Hij ging dus niet naar een gewone school, maar deed alles zelf. ''Ik heb examen gedaan in de vakken Nederlands, Engels en maatschappijleer op vmbo tl-niveau. Mijn diploma is dus geen volledig diploma, daar heb ik niet genoeg vakken voor, maar het was voldoende om door te stromen naar een mbo-2-opleiding: beveiliging.''

Doorzettingsvermogen

Het leren viel Ricardo vrij zwaar. Hij was het namelijk niet meer gewend en sommige spanningen kwamen ook weer boven. Ricardo: ''Samen met mijn persoonlijk begeleider heb ik een leerplan opgesteld om bij te blijven. Ik wilde heel erg graag mijn deelcertificaten om een opleiding te kunnen doen, dus met een beetje doorzettingsvermogen ben ik er toch gekomen. Ook werd ik goed gesteund door de leiding en mijn groepsgenoten in de kliniek."

Het hele jaar door heeft Ricardo geen enkele 'gewone' toets gehad. Ricardo: ''Wel heb ik natuurlijk oude examens gemaakt om voor mijn examens te oefenen en voor maatschappijleer heb ik een poster moeten maken. Voor Nederlands moest ik tien boekverslagen maken en leren."

Geen vlag

In het gewone voortgezet onderwijs heb je twee cijfers: eentje voor je centrale examen en eentje voor je schoolexamen (het gemiddelde van alle toetsen door het schooljaar heen). Bij Ricardo is dat anders: ''Ik heb voor Nederlands en Engels het gewone centrale examen gedaan. Daarnaast heb ik voor alle drie de vakken een college-examen gedaan, dat is een mondeling. Mijn examens liepen ook niet tegelijk met die van de rest van Nederland. Mijn laatste college-examen had ik op 13 juli en ik hoorde toen al gelijk of ik geslaagd was of niet. En gelukkig was ik geslaagd!''

Blij was Ricardo natuurlijk wel, maar de vlag ging niet uit bij de kliniek. ''Nee, ik wist uiteindelijk wel dat ik het zou halen, en zo bijzonder is mijn diploma eigenlijk ook niet. Als ik niet gepest zou zijn geweest, had ik ook wel makkelijk de havo kunnen afronden. En  ik heb ook maar een klein deel van de vakken gedaan.''

Toekomst

Op dit moment doet Ricardo een mbo-1-opleiding, omdat hij door persoonlijke issues de opleiding beveiliging niet meer kon doen.  Ricardo: ''Jammer dat ik het niet heb af kunnen maken, maar oké. Ik hoop uiteindelijk in de zorg wat te kunnen doen. En met een beetje doorzettingsvermogen kom ik er uiteindelijk wel!''

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

De telefoon bij het LAKS stond de hele week roodgloeiend door scholieren die een klacht in wilden dienen. In totaal zijn er al ruim 60.000 klachten ingediend, 15.000 meer dan vorig jaar in de eerste week. Waarover werd tot nu toe het meest geklaagd?

Vmbo: Nederlands

Het examen Nederlands werd door veel vmbo-leerlingen erg lastig gevonden. Vooral de samenvatting was pittig: "Ik begreep niet goed wat je uit de tekst moest halen," vertelde vmbo'er Sharon Eijlers. Daarnaast werd door veel leerlingen de vraagstelling ook als moeilijk bestempeld: "Een van mijn klasgenoten heeft de helft niet kunnen maken, omdat hij de vragen niet begreep," legde Valeska de Man uit, die overigens zelf een goed gevoel had over het examen.

Op de dag van het examen zelf kreeg het LAKS al 800 klachten binnen over Nederlands. Zaterdagmiddag staat de teller al op 1712 klachten van vmbo-gl/tl-leerlingen, en 290 klachten van kb-leerlingen.

Havo: M&O

Het havo-examen M&O vond op de eerste examendag plaats en liet de kandidaten meteen zweten. Het was volgens veel leerlingen die het examen aflegden te lang en te moeilijk.

"Slechts 3 van de 33 kandidaten bij ons hadden het examen op tijd af," vertelde haviste Claire Schouten. "Ik had met examens van voorgaande jaren geoefend, maar die waren toch echt een stuk makkelijker," wilde Elke de Jong kwijt.

In de eerste uren na afloop werd er al 3700 keer geklaagd over het examen. Vijf dagen later (zaterdagmiddag) staat de teller op 8490 klachten op een totaal van ruim 18000 leerlingen. 

Vwo: Nederlands

Net als op het vmbo zorgde het examen Nederlands ook op het vwo voor een hoop frustratie en gestreste leerlingen. Vwo'er Joca van der Horst legt uit: "Er waren te veel open vragen, dat was heel vervelend."

Ook werd er veel geklaagd over de beruchte samenvatting. Deze werd door Aniek Derkx als 'pittig' omschreven en door Stijn van Venrooij als 'heel erg vervelend'. Volgens docent Nederlands Cees van der Pol komt dat doordat veel leerlingen moeite hebben met kort en bondig schrijven: "Sommige leerlingen hadden wel 300 woorden waar je er maar 200 mocht hebben."

Het vwo-examen Nederlands is dan ook de absolute klachtenrecordhouder van de Eindexamenklachtenlijn. De avond na het examen waren er al 7300 klachten binnengekomen. Nu zijn dat er 19176: bijna de helft van de 40116 leerlingen heeft geklaagd. 

Wil je meer lezen over de examens? Kijk op onze speciale eindexamenpagina! Daarnaast praat onze eigen blogger Tjeerd je van maandag tot en met donderdag van 21.30 tot 22 uur bij over de eindexamens bij De Avondploeg op SLAM!FM!

Het zou om een zelfbedachte regel van de school gaan, 'je straf als je te laat komt' zelfs. Het LAKS is superboos.

"We kregen een klacht van een scholier die een paar minuten te laat was, als straf pas een kwartier later aan zijn examen mocht beginnen," aldus klachtencoördinator Sadjia Safdari van het LAKS. Op welke school de leerling zit, kan ze niet zeggen. Wel is duidelijk dat het om een vavo-leerling gaat. "De docent liet iedereen die te laat kwam eerst buiten wachten, waarna zij gezamenlijk naar binnen mochten."

Mag helemaal niet

Voor de andere leerlingen is dat natuurlijk wel zo fijn: dat scheelt een hoop onrust door verlate leerlingen die één voor één binnendruppelen. Maar voor de leerling zelf is het natuurlijk lullig: je mist natuurlijk al examentijd, en voor straf wordt dat nog eens verdriedubbeld.

Bovendien mág het volgens het LAKS helemaal niet. De regels rondom eindexamens worden namelijk landelijk opgesteld. In die regels staat vermeld dat een examenkandidaat tot een half uur na de aanvang van het examen nog aan het examen mag beginnen, al mag hij de verloren tijd dan niet inhalen. De school mag dan geen eigen regels verzinnen.

Onderwijsinspectie

Het LAKS heeft contact opgenomen met de school, maar de examensecretaris vond dat zijn eigen schoolregels wél golden. De scholierenvakbond checkte het voor de zekerheid bij de Onderwijsinspectie, maar nee: een vertraagde scholier mag de gemiste tijd niet inhalen, maar zéker niet nog langer buitengesloten worden.

Toen het LAKS dat aan de examensecretaris van de betreffende school vertelde, beloofde hij zelf ook de inspectie te bellen om het te checken. Daarna zal de school de regel afschaffen, liet het LAKS zaterdag weten. Wij hebben de school zelf nog niet te pakken gekregen om te checken hoe het nu zit.

Hoe het is afgelopen met de leerling en of-'ie zijn examen uiteindelijk af heeft gekregen, is niet duidelijk.

Scholieren.com houdt je op de hoogte!

Update 21/5: Volgens een woordvoerder van het LAKS hebben staatssecretaris Sander Dekker en de onderwijsinspectie aangegeven dat zij de straf van de school 'niet vinden kunnen' en achter het nieuws aan gaan. 

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

In de Amerikaanse stad Phoenix zijn afgelopen week 1611 scholieren uit de hele wereld bijeengekomen voor de grootste internationale wetenschapswedstrijd ter wereld: Intel ISEF.

Ook Bart (15 jaar), Wouter (14) en Robert (15) uit Capelle tonen er hun uitvinding. Zij maken kans op de hoofdprijs: 75.000 euro.

Door Karima Bekraoui

De drie scholieren wonnen vorig jaar al een bijzondere prijs op de duurzaamheidsolympiade van INESPO, met hun zelf in elkaar geknutselde uitvinding WavEnergy. Die kan energie uit water opwekken. Als winnaars kregen ze duizend euro om hun uitvinding nóg beter te maken. Ook zorgde de overwinning ervoor dat ze afgelopen week naar de Verenigde Staten mochten om hun project tepresenteren aan een strenge jury.

Fietsdynamo's

Het afgelopen jaar zijn ze druk bezig geweest met het verbeteren van de WavEnergy, met behulp van hun prijzengeld. "Op school konden we het als plusproject gebruiken. We mochten lessen missen voor vakken waar we al goed voor stonde," zegt Bart.

Toch is het project nog lang niet af. "We hebben gordijnrails gebruikt bij het testmodel, maar die blijkt niet stevig genoeg. Ook gebruiken we fietsdynamo’s om stroom mee op te wekken. Ze geven niet het beste resultaat, maar professionele dynamo’s zijn moeilijk te krijgen," legt Bart uit. De jongens kunnen het prijzengeld van 75.000 euro dan ook goed gebruiken.

Winnen

Donderdag en vrijdag bekeek de jury de standjes van alle jongeren. Dit weekend wordt de winnaar bekendgemaakt. "Winnen is echt niet het belangrijkst. Het is al geweldig dat we hier zijn. Je leert veel andere jongeren kennen die ook echt geïnteresseerd zijn in waar wij mee bezig zijn."

Dit artikel komt uit jongerenkrant 7Days, die sinds vrijdag in de brievenbussen en boekhandels ligt. De redacties van 7Days en Scholieren.com bundelen de krachten: een selectie van het onderwijsnieuws uit 7Days en wordt doorgeplaatst op Scholieren.com en onze beste blogs verschijnen in de krant. Meer weten over onze samenwerking? Klikkerdeklik.

Sinds 2004 kunnen middelbare scholen het vak Chinees aanbieden aan hun leerlingen. Inmiddels bieden 30 vwo-scholen in Nederland de taal aan. In principe gaat het om een 'extra' vak, dat niet meetelt in het vakkenpakket om een diploma mee te behalen.

Nu al een pilotexamen

"Maar sinds 2010 loopt er een examenpilot Chinees voor het vwo op negen scholen", aldus de zegsman. "Die loopt tot 2013. Het eindrapport verschijnt dit najaar. Dan verwachten wij ook een voorstel voor het eindexamenprogramma".

Vervolgens is het aan staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) om te bepalen of Chinees een officiële examentaal wordt. In dat geval mogen vwo'ers het vak kiezen als verplichte tweede vreemde taal (naast Engels) in plaats van bijvoorbeeld Frans of Duits.

Misschien schoolexamen

Overigens is het, ook na een positief besluit van Dekker, nog maar de vraag of er dan ook een centraal eindexamen zal worden afgenomen in mei. Mogelijk mogen leerlingen het ook afsluiten met alleen het schoolexamen, een reeks toetsen die door het schooljaar heen wordt genomen. Daarvan staat de leerstof vast, maar mogen docenten zelf de toetsen maken en afnemen.

"Het besluit hangt van allerlei facetten af. De kwaliteit van het diploma moet boven alle twijfel verheven zijn. Voor die afweging geldt onder meer dat er voldoende goed opgeleide docenten moeten zijn die les kunnen geven, maar ook voldoende deskundigen om een examen te kunnen samenstellen."

'Onontbeerlijke vorming'

Maar wat is de toegevoegde waarde van een examen Chinees naast  de huidige examentalen (Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans, Fries, Russisch, Turks en Arabisch)? "Er zijn veel redenen waarom een vak - zoals Chinees - deel kan uitmaken van de examenprogramma’s. Bijvoorbeeld omdat de maatschappij vindt dat dat tot de zogenaamde 'onontbeerlijke vorming' behoort. Of omdat het vervolgonderwijs erop aandringt, bijvoorbeeld als je een studie gaat doen waar je basiskennis Chinees voor moet bezitten", aldus een andere woordvoerder.

In afwachting van het voorstel en Dekkers besluit leggen de leerlingen op de pilotscholen de pilotexamens (schoolexamens) Chinees af. Zij mogen Chinees gewoon deel laten uitmaken van hun examenpakket. Maar Haijan Zijlma-Jiang, docent Chinees op pilotschool Gymnasium Hilversum, heeft maar tien leerlingen die Chinees als examenvak hebben gekozen. Veel van hen willen Chinese Taal en Cultuur gaan studeren. "Ondanks dat het er zo weinig zijn, vinden ze het wel heel erg leuk. Al is het wel moeilijk."

Geen boek lezen

Het examenniveau Chinees is dan ook niet te vergelijken met dat van bijvoorbeeld Frans of Russisch. Het Europees Referentiekader kent zes taalniveaus, oplopend van A1 tot en met C2. Jiang: "Mijn leerlingen doen examen in niveau A2, dat is dus heel laag. Als je ze een Chinees boek zou geven, zouden ze verschillende tekens wel begrijpen, maar kunnen ze echt niet alles lezen." Voor de huidige taalexamens wordt minimaal niveau B2 verlangd.

Mocht het eindexamen Chinees er komen, dan zal dat op vwo-niveau afgenomen worden. Leerlingen van lagere schoolniveaus zijn echter niet per definitie uitgesloten van deelname. Een woordvoerder van Dekker: "Havisten met een flinke talenknobbel kunnen Chinees ook als eindexamenvak kiezen. Maar dat doen zij dan wel op een vwo-niveau. Daarvoor kiezen we omdat Chinees echt een moeilijk vak is.  Zelfs wanneer leerlingen het al in de onderbouw gaan volgen, komen ze niet eens aan Chinese literatuur toe. Daarom heet het vak nu ook Chinese taal en cultuur." De huidige taalvakken hebben officieel de toevoeging 'en literatuur'.

Niet op elke school

Overigens zullen scholen niet verplicht worden Chinees aan te bieden. "Net als de talen die niet verplicht op het rooster staan (Spaans, Russisch, Turks en Fries), beslist de school of zij de taal aanbiedt. Zij moet dan de afweging maken of zij dat wil, gezien de beschikbare middelen in relatie tot andere wensen, de te verwachten belangstelling van leerlingen, de beschikbaarheid van een goede docent en dergelijke."

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Wikipedia: "Slet is een scheldwoord waarmee een persoon (doorgaans een vrouw) met een brede seksuele activiteit wordt aangeduid, die in de ogen van de gebruiker van het woord de grenzen van het seksueel aanvaardbare overschrijdt. Synoniemen zijn snol, del, sloerie, banga, of hoer, hoewel die laatste term eerder naar professionele sekswerkers verwijst."

Ik vind het scheldwoord 'slet' een van de vreemdste fenomenen in onze moderne maatschappij en van onze generatie. We zijn sowieso al een aparte generatie, met bijvoorbeeld onze applauscultuur, maar dit vind ik wel echt een van de irritantste kenmerken. Elke keer als iemand over slettengedrag spreekt, en dat is vrijwel altijd negatief, erger ik me eraan. Vandaar het voornemen om mezelf voortaan in te houden, want ook ik maak me er soms wel eens schuldig aan.

De vloer mee dweilen

Het woord 'slet' is waarschijnlijk zowat het meest beledigende hoe je een vrouw kunt noemen. Je noemt haar hiermee goedkoop. Het scheldwoord is zelfs afgeleid van een synoniem van het woord 'dweil': je kunt met haar letterlijk de vloer dweilen.

En waarom vinden we het zo ontzettend verschrikkelijk als iemand ervoor kiest niet compleet monogaam te zijn? Is de juiste vrouwelijke identiteit alleen maar eentje die een serieuze relatie aangaat en zich aan bijbehorende eisen houdt? Ben je alleen dan een politiek correcte en goede vrouw?

Waarom zeggen vrouwen het?

Ik wil niet feministisch klinken, maar ik vraag mezelf dan toch iets af: waarom is het zo dat zélfs vrouwen over andere vrouwen zo praten? Bij mannen kan ik het misschien nog begrijpen. Je vindt het desbetreffende meisje misschien zelf leuk en je toont je jaloezie als zij iets doet met een ander wat jij nooit had kunnen bereiken.

Maar vrouwen die andere vrouwen een slet noemen? Sorry, maar hadden we met al die feministische golven niet juist het doel ons - ook op seksueel gebied - hetzelfde te kunnen permitteren als mannen? Het is alsof je met het woord 'slet' alle feministen een schop tegen hun ribbenkast geeft. Je zegt indirect eigenlijk: "Ik ben een vrouw en ik accepteer en juich zelfs toe dat vrouwen nooit hetzelfde mogen doen als mannen, want dan zijn ze vies en goedkoop."

Meer chickies, meer status

Een man, daarentegen, is een echte 'baas' of 'held' als hij een X aantal chickies weet te hosselen. Hoe hoger X, hoe hoger z’n status. Bij vrouwen is dat precies het omgekeerde. Hoe min mogelijk X aantal jongens, hoe beter je bent. Ik ben geen wiskundige, maar dat vind ik een vreemde omgekeerde formule.

De verandering die je in de wereld wilt, moet je eerst maar eens op jezelf toepassen. Ik ga Simone de Beauvoir, 's werelds bekendste feminist, maar eens wat eer aandoen. Ik ga proberen geen enkel meisje meer een slet of hoer te noemen. Ik deel nog liever stickers uit met daarop "Goed gedaan!" bij wijze van steunbetuiging aan de gelijkheid tussen man en vrouw. 

"Eerst had niemand het door," vertelt scholier Aniek Derkx, die op dat moment net plaatsnam in de examenzaal. "De ramen waren dicht en de vogel zat helemaal boven bij het plafond."

Rep en roer

Toen de blaadjes werden uitgedeeld, spotte iemand de koolmees. Aniek: "Het werd opeens heel druk en de vogel begon daardoor heel snel heen en weer te vliegen, ook tegen het raam. De hele zaal was in rep en roer, niemand kon zich meer concentreren op het examen."

Na een paar minuten kwam er een abrupt einde aan het tumult, toen de vogel keihard tegen de muur vloog. "Ik neem aan dat hij dood was," zegt Aniek. "De docenten hebben het verder geregeld, wij moesten het examen maken." Vliegen kon-'ie in elk geval niet meer, zoveel was duidelijk.

Dat examen ging bij veel leerlingen heel erg goed, trouwens. Leerlingen waren erg positief: de teksten waren makkelijk en iedereen was op tijd klaar.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

In totaal maakten 20704 vwo'ers het examen. Deelnemer Caspar Jacobs is tevreden. "Het ging wel goed. Sommige vragen waren een beetje onduidelijk. Je wist niet goed wat voor een soort vraag het was en waar je heen moest qua formulering van je antwoord. Daar moest je dus een beetje creatief in zijn. "

Toch vond Casper geen enkele vraag echt onmogelijk. "Alle behandelde stof zat in de toets. Ik was zelfs vóór de eindtijd klaar, dus ik denk dat ik wel een ruime voldoende heb."

Lastige betoogopdracht

Ook leerling Aniek Derkx heeft het examen goed gemaakt. "Voor mijn gevoel ging het heel goed. Ik was als eerste klaar, maar ik weet niet zeker of dat nou zo’n goed teken is. Veel opgaven leken op de oefenvragen die ik eerder had gemaakt." De betoogopdracht vond ze wel lastig. "Daarnaast wist ik ook niet alle vragen een antwoord, maar ik denk wel dat ik een voldoende heb."

Stijn van Venrooij heeft het examen helemaal niet zo goed gemaakt, denkt ze. "Ik vond het een behoorlijk pittig examen. De vraagstelling was heel moeilijk en ik had ook te weinig tijd. In het begin had ik een paar vragen overgeslagen en die heb ik niet allemaal meer kunnen invullen. Economie is mijn slechtste vak, dus ik hoop op een voldoende. Al denk ik dat dat niet gaat lukken.’’

Goed lezen

Economiedocente Fia Rutten uit Den Haag heeft veel leerlingen gesproken die het examen erg lastig vonden. "Mijn dochter heeft het ook gemaakt en ze vond het heel moeilijk." Zelf heeft ze het examen net opgehaald om na te kijken. "Als ik de vragen zo doorkijk, herken ik veel onderwerpen uit de stof. Maar over de moeilijkheidsgraad van die vragen durf ik nog niks te zeggen."

Een collega-docent verwacht vooral problemen bij het betoog. ''Die opdracht was erg lastig. Daarnaast zie ik dat leerlingen steeds vaker goed moeten lezen, dat is heel belangrijk.''

Betoog of uiteenzetting?

De betoogopdracht zorgde voor veel onduidelijkheid bij leerlingen. Scholierenvakbond LAKS ontving er een aantal klachten over. Sommige leerlingen dachten dat het om een uiteenzetting ging, anderen spraken over een betoog. Volgens docenten gaat het hier inderdaad om een betoog.

''Tot nu toe is er elk jaar een opdracht met een betoog, die is makkelijker dan een uiteenzetting,'' vertelt klachtencoördinator Sadjia Sadfari. Het LAKS gaat deze klachten nog verder uitzoeken.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

In totaal werden er vier varianten getoetst: wiskunde A (veel kansberekening, statistiek en redactiesommen), wiskunde B (de theoretischere bètavariant) en pilots van beide vakken. De pilots zijn 'testexamens' van de vernieuwde wiskundevakken die over een paar jaar landelijk worden ingevoerd.

Wiskunde A

Wiskunde A-leerling Cas Chrispijn was zeer tevreden over het examen. "Mijn examen ging heel erg goed, maar dat komt ook omdat het mijn beste vak is. Tijdens het oefenen dacht ik dat ik het examen niet zo goed zou gaan maken, maar uiteindelijk viel het dus heel erg mee." Ook scholier Rowyda Zakaria is opgelucht. "Ik begreep alles en ik wist gelukkig bij elke opgave wel een berekening op te schrijven."

"Wiskunde verliep bij mij een beetje raar", vertelt Tineke Eeuwema."Ik kreeg een black-out en snapte er helemaal niets meer van." Daar komt nog bovenop dat ze sowieso niet goed is in wiskunde. "Ik hoop heel erg op een voldoende. Dat zou een enorme opluchting zijn." 

Wiskundeleraar Charlie ter Horst beoordeelt het A-examen als 'zeker te doen'. "Er zitten natuurlijk altijd wel lastige vragen in zo'n examen, maar ik denk dat dat slechts 20 procent was. De andere 80 procent bestond uit 'rechttoe rechtaan'-vragen. Die hebben de leerlingen volgens mij wel goed gemaakt. Een zesje moet ze zeker lukken."

Wiskunde B 

Het examen wiskunde B werd als lastiger ervaren. "Ik heb mijn examen niet zo denderend gemaakt. Alles waar ik niet goed in ben, zat in het examen", aldus Denise Laan. Ook havist Tannaz Hajeby vond het examen lastig. "Het examen ging heel erg slecht. Ik heb ontzettend veel geoefend voor dit examen, dan is het heel erg vervelend als het examen niet goed gaat. We kregen opeens vragen over onderwerpen waar ik nog nooit iets over heb gehoord."

"Er zat heel veel meetkunde in het examen wiskunde B. Meestal is dat 20 tot 25 procent, dit keer was het 31 procent meetkunde. Sommige leerlingen 'zien het niet' bij meetkunde en dan hebben ze een probleem", licht docent Ter Horst toe. De algebravragen bestempelt hij als eenvoudig. "Dat was precies wat leerlingen moeten kunnen."

Scholierenvakbond LAKS heeft tot nu toe over wiskunde A vooral veel klachen gekregen over vraag 10 en 21. De klachten over vraag 10 vindt het LAKS ongegrond. Bij wiskunde B werd het meest geklaagd over vraag 8, 9 en 10, volgens examencoördinator Sadjia Safdari.

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en de laatste reacties op Scholieren.com/eindexamens!

Alleen op het Christelijk Lyceum Veenendaal werd het examen even verstoord door een rondvliegende koolmees, maar dat probleem werd snel verholpen.

Verbazingwekkend goed

Scholier Joca van der Horst is tevreden. "Het ging verbazingwekkend goed! Het waren vooral korte en simpele teksten, dus goed te doen. Ik was ook al vroeg klaar, net als heel veel andere leerlingen in de zaal. Ik hoorde van iedereen dat ze het examen vrij makkelijk vonden."

Zijn docent de heer Lukoschus sluit zich daarbij aan. "Volgens mij was het examen goed te doen. Over het algemeen was iedereen heel positief. De eerste vraag kon ik zelfs uit mijn hoofd maken, zonder de tekst te lezen."

Afgeleid

Ook examenkandidaat Aniek Derkx denkt het examen goed te hebben gemaakt. "Het examen was eigenlijk best makkelijk. De examenmakers vroegen helemaal geen grammatica of stijlfiguren, alleen inhoudelijke zaken. Het ging dus heel erg goed. Ik werd wel afgeleid: in het begin vloog er een koolmees door het lokaal en voor me zat iemand met een krakende stoel. Daarnaast gingen er heel veel deelnemers naar de wc, dat was ook best irritant."

Gymnasiast Franca Sloos is iets minder positief. "Het ging wel oké. Het examen bestond uit twee delen: een vertaling en leesteksten met vragen. Het deel met de vragen ging wat minder goed, omdat er een paar teksten bij zaten die ik nog niet kende." Veel examenteksten worden namelijk in de les al behandeld.

Een vijf is goed

Franca merkte dat haar klasgenoten de toets behapbaar vonden. "Iedereen was heel positief." Qua eindcijfer zijn haar wensen beperkt. "Als ik maar een vijf blijf staan, vind ik het goed."

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Op niveau vmbo-kb was het examen digitaal en kon het zowel vrijdag als op andere dagen afgenomen worden. Leerlingen die de sessie van vandaag maakten, waren positief.

Kandidaat Sharon Eijlers was erg zenuwachtig voor het schriftelijke examen vmbo-gl. "Ik vond het veel moeilijker dan de examens die ik geoefend had. Vooral de samenvatting vond ik onduidelijk, ik begreep niet goed wat je nou uit de tekst moest halen." Desondanks heeft Sharon goede hoop op een voldoende.

Lang over samenvatting

"Ik denk ook dat ik een voldoende heb, maar ik vond het wel moeilijker dan verwacht", vertelt Troy Kroon, leerling van het vmbo-gl. "Ik begon met het schrijven van de samenvatting, omdat ik daar veel punten voor zou kunnen krijgen. Maar toen ik daarmee klaar was, had ik nog maar drie kwartier voor de rest van het examen." Uiteindelijk heeft Troy het examen precies op tijd afgekregen.

Scholier Alex Panhuizen van het vmbo-tl: "Ik vond het een lastig examen. Maar ik denk wel dat ik een voldoende heb."

Slecht geformuleerde vragen

Martijn Ruigrok van het vmbo-kb is naar eigen zeggen bijna zeker van een voldoende. "Het examen ging op zich best goed. Alleen de eerste vraag was heel gek: die was verdeeld in negen deelvragen, maar die vragen waren helemaal niet goed geformuleerd. De volgorde klopte niet." Daar hebben Martijn en zijn klasgenoten ook een klacht over ingediend bij het LAKS. De scholierenvakbond geeft aan de klachten te zullen bestuderen.

Valeska de Man vond het examen 'heel simpel'. "Het ging heel goed. Ik ben wel zeker van een voldoende." Sommige klasgenoten ging het wat minder goed af. Valeska: "Een van mijn klasgenoten heeft de helft niet kunnen maken, omdat hij de vragen niet begreep. Een paar anderen waren heel zenuwachtig."

Net een voldoende

Ook bij Lisette Agema ging het examen vmbo-kb niet zo heel goed. "Ik vond het heel moeilijk, maar het ging wel. Misschien haal ik net een voldoende." Reacties van haar klasgenoten zijn heel verschillend. "Sommigen vonden het heel moeilijk, anderen vonden de toets wel te doen."

"Het was geen heel zwaar examen, er stonden een paar moeilijke dingen in", vertelt docent Tom van Eijk. Hij geeft les op een vmbo-gl en -tl in Zwolle. "Zo waren de punten waarmee je de samenvatting moest opbouwen, redelijk makkelijk te vinden in de tekst. Die was vrij kort en had iets langer gemogen, wat mij betreft." Over het algemeen was het examen goed te doen voor de leerlingen, concludeert Van Eijk.

In totaal kwamen er vrijdagmiddag ruim 600 klachten binnen over de examens vmbo-gl en -tl, op een totaal van zo'n 60.000 leerlingen. Over het examen vmbo-kb (5000 leerlingen) kwamen tot nu toe 205 klachten binnen. Dat aantal kan echter nog behoorlijk oplopen, omdat niet alle leerlingen het examen vandaag maakten.

Meer weten over de eindexamens? Lees het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere examenkandidaten, tips, trucs en reacties onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Havist Elke de Jong vond het examen niet lastig. "Ik vond het zeker te doen", vertelt ze. "Het was wel irritant dat leerlingen eerder weg mochten als ze klaar waren, dat zorgde voor onnodig rumoer in de examenzaal."

Ook scholier Jeanine de Bot was niet ontevreden over het examen. "Het viel me alleszins mee. De teksten vond ik goed te begrijpen en ik had genoeg tijd om de moeilijke woorden op te zoeken in mijn woordenboek."

Examenkandidaat Nicolette de Boer is ontevreden over de lengte van het examen. "Ik moest op een gegeven moment teksten afraffelen, dat vind ik heel zonde. Bij twee of drie teksten had ik geen idee wat er stond. Ik was alleen maar op zoek naar mogelijke antwoorden, omdat ik niet genoeg tijd had om alle teksten te lezen."

Internet op het examen

Havist Rutger de Quay diende zodra het kon een klacht in bij het LAKS. "Ik ben goed in Duits, maar de woorden in het examen waren veel te moeilijk. Ik moest bijna elk woord opzoeken in mijn woordenboek", vertelt hij gepikeerd. Desondanks denkt hij wel een voldoende te hebben.

Rutger legde het examen op de computer af. Naar eigen zeggen liet zijn school daar wel een steekje vallen. "Terwijl ik bezig was, sprong mijn wifi opeens aan. Daardoor had ik alle teksten online kunnen vertalen en het hele examen bij elkaar kunnen googelen. Een hele domme fout van mijn school".

Volgens de school zou het zo'n vaart niet lopen. "Hij heeft waarschijnlijk het wifi-icoontje aan zien gaan, maar dat betekent niet per se dat je ook op internet kunt. Tijdens de digitale examens is het onze eerste zorg dat leerlingen niet op internet kunnen. En zelfs als het wel zou lukken, dan lopen er overal surveillanten rond."

Weinig te klagen

Docent Koos Nederhoed van het Luzac Lyceum in Zwolle vond het Duitse examen goed te doen. "Zowel de vraagstelling als de zwaarte van de onderwerpen vielen me reuze mee." Maar het aantal vragen, 44 in totaal, had volgens hem niet hoger moeten zijn. "Ik vond de thema's van de teksten gevarieerd en ik denk dat ze de leerlingen aanspraken. 95 procent van de stof in het examen was goed te oefenen", concludeert hij.

Hoewel verschillende leerlingen hebben aangegeven te gaan klagen bij het LAKS, vindt Nederhoed dat onnodig. "De leerlingen hebben weinig te klagen over dit examen." 

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Rector Frank Merten voerde de regel in nadat twee leerlingen aantoonden dat kauwgom goed is voor de schoolprestaties.

Vorig jaar beschreven vwo'ers Joline Wierda en Lionne Grootjen in hun afsluitende profielwerkstuk (pws) het positieve effect van kauwgom kauwen op de concentratie. Om hun conclusies wetenschappelijk te onderbouwen, werd een hoogleraar ingeschakeld en speeksel afgenomen bij testende leerlingen.

Experiment

Nadat de meisjes de Jan Kommandeurprijs van de Rijksuniversiteit Groningen wonnen met hun profielwerkstuk, besloot de school bij wijze van experiment kauwgom uit te gaan delen bij de eindexamens van 2012. "We willen dat leerlingen zo goed mogelijk presteren, dus delen we kauwgom uit", verklaarde Mertens toen. 

De proef beviel zo goed, dat de schoolleiding heeft besloten kauwgom definitief toe te staan op eindexamens en bij gewone toetsen. Op examens wordt het zelfs aangeboden door de school. De kandidaten kunnen bij binnenkomst van de examenzaal kauwgom van een schaal pakken. Tijdens reguliere toetsen moeten leerlingen zelf kauwgom meenemen.

Weinig gebruikt

Opvallend genoeg maken leerlingen amper gebruik van het goedje. Huismeester Faken: "Er is eigenlijk heel weinig vraag naar. Niet veel leerlingen eten kauwgom tijdens het examen." Naast kauwgom biedt de school de examenkandidaten ranja, thee en koffie aan.

Klachten over luidruchtig smakkende medeleerlingen heeft de school nog niet ontvangen. "Dat komt onder meer doordat er niet volop gebruik van wordt gemaakt. En de leerlingen die de kauwgom wel kauwen, doen dat blijkbaar heel netjes. Ook van kauwgom onder de tafelbladen hebben we geen last."

In de gewone lessen blijft kauwgom strikt verboden. "Het is voor docenten niet echt lekker om voor een klas vol malende kaken te staan", aldus rector Merten.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Een geheimzinnige plek vol chemische spullen waar je analoge foto's kunt ontwikkelen en afdrukken. Foto's uit rolletjes inderdaad.

Het analoog fotograferen begon toen ze een oude jaren '70-camera kocht. Febe: "Ik wilde meer moeite doen om een foto te maken. Geen point & shoot, maar weten hoe het zit. Zo merk je hoe bijzonder het is om zomaar een beeld vast te leggen."

Terwijl ik Febe spreek, knipt ze het licht van de doka uit en baadt de kamer in het schijnsel van een infraroodlamp. "Anders wordt het fotopapier overbelicht en veranderen je foto's in een zwarte brij." Ze stopt een negatief in de vergroter en projecteert het een paar seconden op het fotopapier.

Frietbakjescamera

"Afgelopen zomer leerde ik van twee fotografen foto's maken met een frietbakje," vertelt ze verder. Ze laat een frietbakjescamera zien die ze zelf heeft gemaakt. In het bakje gaat wat fotopapier en daarboven komt een klep met een klein gaatje. Door het gaatje heel even te openen en te sluiten, 'schiet' ze een foto.

Na de zomervakantie kwam Febe terug op school en wilde ze verder met analoge fotografie. Ze kwam op het idee om een donkere kamer (doka) te bouwen. "Toen ik keek hoeveel de spullen zouden kosten, bleken de meeste dingen bij mijn oma op zolder te staan!" Schoolgenoten met dezelfde hobby waren ook geïnteresseerd en samen legden ze geld bij elkaar om de benodigde chemicaliën te kopen op internet.

Toestemming scoren

Gewapend met foto's uit de frietbakjescamera ging ze naar de directie om toestemming te scoren voor een doka. Er zijn namelijk best andere scholen met een donkere kamer, maar die worden nooit door onervaren leerlingen gebouwd en beheerd.

"Ik had geluk. Op dat moment was er net een interim-rector die ook natuurkundedocent is. Ze reageerde erg enthousiast en zag er ook wel een leuk practicum in," vertelt Febe. "Het scheelde dat ik al wat kon laten zien en dat de interim-rector er ook verstand van had. Dat schept vertrouwen. Bij een andere leraar was het waarschijnlijk veel moeilijker gegaan."

Hoewel ze dacht dat met name de -gevaarlijke!- chemicaliën problemen zouden opleveren, viel dat wel mee. Febe: "Ik moest beloven dat we ons aan de veiligheidsregels houden en dat alles onze eigen verantwoordelijkheid is. Verder ben ik eigenlijk ook niet meer gecontroleerd." De combinatie van een uitgewerkt plan en het benaderen van de juiste leraar is het geheim om je ideeën op school uit te kunnen voeren, denkt ze. 

Naar spul

Nadat Febe is uitgepraat, stopt ze het papier in een ontwikkelbad en verschijnt opeens de foto erop. Na het onderdompelen in twee andere baden met chemisch spul spoelt ze de foto af met water en hangt ze 'm op aan de waslijn om te drogen. Het afdrukken is klaar en het licht kan weer aan.

Febe is niet van plan na haar eindexamen een foto-opleiding te volgen, maar ze wil wel analoog blijven fotograferen: "Als ik geslaagd ben, kom ik zeker hier nog terug om mijn rolletjes te ontwikkelen en af te drukken. De doka blijft wel bestaan." Ze ruimt de spullen op en waarschuwt me: "Die chemicaliën zijn echt naar spul, je moet die etiketten eens lezen. Was je dus wel even je handen voordat je gaat?"

Eerder was ik juist vastberaden om mijn agenda in april en mei geheel leeg te laten om te leren. Ik zou mijn sociale leven in coma leggen, alleen maar daten met mijn schoolboeken en enkel m’n kamer verlaten om te eten of te drinken. Maar diep van binnen twijfelde ik al mijn goede voornemens werkelijkheid zouden worden. Zoveel zelfdiscipline heb ik namelijk niet.

Nooit langer dan twee uur leren

Op examendag drie ren ik van hot naar her en heb ik nog geen enkele keer méér dan twee uur achter elkaar mijn lesboeken kunnen bestuderen. Ik heb stiekem alweer een vergadering bijgewoond en heb al een ochtend gewerkt. En natuurlijk heb ik ook ontspanning nodig: eergisteren heb ik een middagje gevaren en gisteren kon ik het niet laten ‘even’ met mijn beste vriendin het winkelcentrum in te duiken. Maar ja, dat 'even'...

De gevolgen van mijn gebrek aan tijd om te leren? O, wat kneep ik 'm tijdens het eerste examen, Nederlands. En o, wat zal ik me schuldig voelen tijdens het examen geschiedenis volgende week. Vanavond is het er weer niet van gekomen.

Kon wel op vmbo

De rest van de week? Wordt lastig, met nog twee vergaderingen, een sportavond en een evenement in het verschiet. En nog twee examens. Eén ding weet ik wel: tijdens mijn vmbo-examenperiode twee jaar geleden kwam ik hier nog wel mee weg. Nu op de havo niet meer.

Daarom besluit ik bij dezen alsnog tot een kluizenaarsbestaan. De telefoon gaat uit en de laptop zal wat mij betreft spoedig een duikvlucht maken door het raam. Ik spreek jullie over twee weken!

Goeie blogs zijn er om gedeeld te worden, vinden wij. Elke week plaatsen we daarom onze beste column door in 7Days, dé weekkrant voor jongeren die iets willen bereiken. Deze week was bovenstaand verhaal van Nicolette aan de beurt. En we werken wel vaker met 7Days samen: klik.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

's Ochtends wordt eerst Latijn gemaakt door 18 procent van de vwo'ers. Ondertussen maakt 1 op de 3 havisten Duits. De vmbo-leerlingen hebben vrijdagmorgen vrij.

Na de lunch worden meer examens afgenomen. Havisten maken wiskunde A, wiskunde B of een pilotexamen daarvan, een soort 'testexamen' van het vernieuwde vak wiskunde. Op de havo is een vorm van wiskunde altijd verplicht, behalve voor leerlingen met het profiel Cultuur & Maatschappij.

Verhaaltjessommen

"Over het algemeen heeft wiskunde A meer context dan wiskunde B. Het lijkt wat meer op verhaaltjessommen, terwijl wiskunde B theoretischer is", licht wiskundedocent Ruud Steenbergen uit Uithoorn toe. "Al wordt dat verschil de laatste jaren wel steeds minder groot." Wiskunde B is vooral geschikt voor leerlingen die het écht leuk vinden om moeilijke vragen op te lossen. Een wiskundeknobbel helpt daar zeker bij, vindt hij. "Niets voor niets vragen sommige scholen een minimumcijfer om wiskunde B te mogen volgen."

Hoewel wiskunde voor met name alfaleerlingen vaak een struikelvak is, levert het vak normaal gesproken geen klachtenrecords op bij scholierenvakbond LAKS. Dat leerlingen zouden 'klagen om te klagen' zodat de norm wellicht versoepeld wordt en behaalde punten een hoger cijfer opleveren, spreekt klachtencoördinator Sadjia Safdari tegen.

Pieken aan begin

Zij ziet de pieken eerder bij de vakken Nederlands en management en organisatie (m&o), beide aan het begin van de examenperiode. "Dat zijn bijna elk jaar wel lastige examens, waardoor leerlingen ontevreden zijn over hun eerste prestaties. Ze denken: 'hoe moet dat nou de rest van de examens' en zijn sneller geneigd tot klagen."

Bovendien zijn klachten over een wiskunde-correctievoorschrift zeldzaam. "Een wiskundeantwoord klopt of klopt niet. Leerlingen klagen hoogstens over een gebrek aan decimalen of een afrondingsfout in het antwoordmodel. Antwoorden bij de talen en m&o gaan veel meer over interpretatie en leveren meer discussie op."

Economie en Nederlands

Het vwo doet woensdag pas examen wiskunde. Voor vmbo'ers staat het vak diezelfde woensdag of en vrijdag 24 mei op de planning.

Vrijdagmiddag worden er nog twee vakken geëxamineerd. Ruim de helft van de vwo'ers maakt het examen economie en alle leerlingen van de drie hoogste vmbo-niveaus maken het eindexamen Nederlands.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

 Scholier Nicolette de Boer vond het examen lastig, maar ze is redelijk tevreden. ‘’Het examen sloot goed aan bij de leerstof. De eerste helft ging goed, de tweede helft wat minder. Die helft ging over de Beatles en rock ’n roll, daar had ik me wat minder in verdiept. Ik ben niet zeker van een voldoende, maar ik hoop op een 5,5. Gelukkig sta ik afgerond een zeven, dus ik heb het ook met een vijf nog wel gehaald.

Redelijk tevreden

Medekandidaat Tineke Eeuwema zat in dezelfde zaal. Ook zij blikt er positief op terug. ‘’Over het algemeen was het examen wel redelijk te doen, dus ik denk wel dat ik een voldoende heb. Ik sta ook een 7,5, dus ik kan wel wat hebben. We hadden ook een koptelefoon op, dus we konden ons goed concentreren.’’

Jeanine de Bot vond het examen juist heel moeilijk. ‘’Ik moest veel vragen echt een paar keer lezen voordat ik snapte wat er bedoeld werd. Het schakelen tussen filmpjes, foto’s en vragen vond ik wel makkelijker dan verwacht!’’

'Leuk examen'

Docente Sigrid Vervoort vond het ’een leuk examen’. ‘’Voor zover ik kan zien werden er onderwerpen behandeld die goed aansluiten bij de leerstof. Daardoor was ik wel enigszins gerustgesteld.’’

Ze vond het wel jammer dat er twee keer een vraag over vormgeving in voor kwam. ‘’Veel leerlingen halen de begrippen vormgeving en voorstelling door elkaar en op deze manier ben je twee keer de klos,’’ zegt Sigrid. Het viel haar wel op dat de leerlingen alle tijd vol moesten benutten. ‘’De meeste examenkandidaten zaten er na drie uur nog.’’ Al met al was het examen volgens haar ‘wel te doen’.

 In totaal klaagden 1835 scholieren bij scholierenvakbond LAKS over het havo-examen kunst.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Vwo'er Joca van der Horst was snel klaar. "Het examen Spaans ging heel goed, ik was al een uur voor de eindtijd klaar en verliet als eerste de examenzaal. Maar misschien was het examen voor mij gemakkelijker omdat ik Portugees spreek." Klasgenoot Jur Remeijn, niet Portugeessprekend, denkt er hetzelfde over. "Veel mensen waren ruim op tijd klaar, ikzelf ook." 

Weinig tijd bij Spaans

Jessica van der Zee heeft een andere mening. Zij kan maar lastig inschatten hoe ze het examen Spaans gemaakt heeft. "Ik weet niet hoe ik het er vanaf gebracht heb. Vooral de tekst over Mexico en Los Angeles was moeilijk. Veel klasgenoten hadden te weinig tijd om het af te maken." Docente Spaans Mari Aghina hoorde haar leerlingen op het schoolplein hetzelfde zeggen.

"Ze vonden het een moeilijk examen, vanwege de lange teksten. Ook zij vonden de tekst over Los Angeles en Mexico moeilijk." Zelf vond Mari het wel een goed examen qua teksttypen en de hoeveelheid teksten. "Er zaten wel een aantal hele lange teksten bij. En er was een oefening waar je zinnetjes in open plekken in moest vullen, dat vinden leerlingen erg lastig." Het examen Spaans heeft vooralsnog 172 klachten opgeleverd bij scholierenvakbond LAKS, meldt klachtencoördinator Sadjia Safdari.

Arabisch

Maar weinig scholen boden het examen Arabisch aan: in heel Nederland slechts twee. Volgens docent Azzedine Ahbod van het Ibn Ghaldoun in Rotterdam vonden de vwo'ers het examen Arabisch 'goed te doen'. "De meeste leerlingen waren wel tot het einde druk bezig."

Azzedine vertelde ook waarom scholieren voor het examen Arabisch kiezen. "Ten eerste willen ze graag in het Arabisch kunnen communiceren als ze in hun moederland zijn. Daarnaast kiezen scholieren ook vaak voor Arabisch omdat ze daar in de toekomst profijt van kunnen hebben, bijvoorbeeld bij hun toekomstige baan. En er is een klein deel van de kandidaten dat Arabisch volgt om de Koran beter te kunnen begrijpen." 

Sadjia Safdari laat weten dat er tot nu toe vijf keer geklaagd is over het examen Arabisch. 

Turks

Het examen Turks werd door vwo-scholier Zaser Akbulut ook als makkelijk ervaren. "Soms was de vraagstelling wat onduidelijk, maar ik heb een heel erg goed gevoel over dit examen. Ik ging voor een 8,2. Ik heb mijn examen nog niet nagekeken, maar ben er vrij zeker van dat ik het wel gehaald heb. Ik vind Turks heel erg makkelijk, maar dat komt ook omdat ik met de Turkse taal ben opgevoed".

Dat laatste geldt ook voor vwo'er Bayram Akpinar. "Ik leer thuis veel Turks. We spreken Turks en de Turkse tv staat de hele dag aan. Ik vond daarom het examen heel erg makkelijk, ik denk dat mijn cijfer rond de acht ligt. De teksten waren wel erg lang, soms zelfs drie pagina's. Gelukkig was ik alsnog op tijd klaar." 

Opvallend is dat bij scholierenvakbond LAKS donderdagavond al 24 klachten zijn binnengekomen, terwijl er maar 7 vwo'ers examen Turks deden. "We zien dat er door sommige scholieren meerdere keren geklaagd wordt. Één scholier klaagde bijvoorbeeld drie keer. Het examen was volgens deze leerling te moeilijk, te onduidelijk en er klopte een vraag niet", zo zegt Sadjia Safdari. 

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Verreweg de meeste taalleerlingen van vanmiddag hadden voor Spaans gekozen. Kandidaten vonden de teksten erg lang en moeilijk. "Ik weet niet zo goed of ik een voldoende heb", zegt Ayse Karssen. "Een paar teksten waren veel moeilijker dan verwacht."

Tijdnood Spaans

Klasgenoot Jelle Hoeks is het met haar eens. "Ik vond het examen echt tegenvallen. Ik was heel goed voorbereid, maar de teksten waren heel erg lang. Daardoor kwam ik in tijdnood. Een paar woorden stonden zelfs niet in het woordenboek, waardoor ik niet wist wat ze betekenden". Jelle overweegt een klacht in te dienen bij scholierenvakbond LAKS. "Sommige vragen waren echt te moeilijk. Ook klasgenoten vonden het examen te lastig."

Docente Mari Aghina is het daar niet helemaal mee eens. "Ik vind het wel een leuk examen. De onderwerpen spreken de leerlingen echt aan en er komen veel dingen in voor die we tijdens de les behandeld hebben. Er zijn inderdaad een aantal lange teksten, maar over het algemeen is dit examen best oké."

Makkelijk te begrijpen

Haar leerling Chandelle van Gelderen was een van de weinige havisten die wel positief was over de toets. "Mijn examen ging erg goed. Ik was ruim van tevoren klaar, heb het op mijn gemak kunnen nakijken en heb de gymzaal een halfuur van tevoren kunnen verlaten. En alles was redelijk makkelijk te begrijpen.’’

Ondanks de ontevredenheid valt het aantal ingediende klachten bij de Examenklachtenlijn nog wel mee. Aan het begin van de avond hadden 92 van de 568 kandidaten geklaagd.

Turks positief

Ook over het examen Turks, door slechts 18 havisten afgelegd, zijn de eerste geluiden positief. Scholier Melik Suayb Keskin vond het examen wel makkelijk, hoewel het erg veel was. "Toch had ik er een goed gevoel bij. Het waren dertien teksten en ik was ruim een half uur van tevoren klaar. Ik ben met de Turkse taal opgevoed, dus voor mij was het niet zo moeilijk. De teksten waren trouwens ook heel erg boeiend."

Ook examenkandidaat Rabia Yildiz vond het examen erg makkelijk. "Volgens mij ging het heel goed", zegt ze. "Ik denk dat ik een hoog cijfer heb. Mijn klasgenoten hebben het ook goed gemaakt, geloof ik."

Docent Falih Simsek vond het examen van goede kwaliteit. "De teksten waren echt op niveau, maar voor leerlingen was het wel goed te doen. De leerlingen die ik heb gesproken, waren erg tevreden." Voor het examen Turks zijn tot nu toe vijf klachten binnengekomen en dat is 'niet veel bijzonders' volgens klachtencoördinator Sadjia Safdari. "Het was een rustige dag vandaag."

Arabisch niet heel erg moeilijk

Slechts negentien havisten in Nederland maakten het examen Arabisch. Docent Azzedine Ahbod zegt dat zijn kandidaten het examen niet heel erg moeilijk vonden. "De meesten hadden weliswaar alle beschikbare tijd nodig, maar ik sprak slechts één leerling die het examen heel lastig vond". De helft van de kandidaten heeft al een klacht ingediend bij het LAKS.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

's Middags stonden Turks, Arabisch en Spaans voor enkele tientallen leerlingen op het programma.

Over beeldende vorming was de stemming positief. "Het ging goed, ik vond het examen helemaal niet zo moeilijk," zegt examenkandidaat Charlotte Velthuijsen.

Eigen mening bij beeldend

Ook scholier Cassandra Kemper was te spreken over het examen. "Ik vond het redelijk te doen, dat komt omdat je vooral je eigen mening moest geven in het examen. Ik hoop heel erg op een voldoende."

Laura van de Pavert vond het wat moeilijker. "Vooral omdat je niet echt goed kon leren voor het vak. Daarnaast wist ik ook niet goed wat voor een antwoord de examenmakers van me wilden. Daarom heb ik maar heel erg veel opgeschreven." Desondanks denkt Laura dat ze een voldoende heeft. 

Vragen in het Spaans

Spaans, met 391 vmbo'ers het meest populaire taalvak van de donderdag, was volgens leerling Troy Kroon behoorlijk lastig. "Het moeilijkste aan het tentamen vond ik dat de vragen in het Spaans werden gesteld en de antwoorden bij meerkeuzevragen ook in het Spaans waren. Als je de tekst wel begreep maar de vraag niet, dan was je antwoord sowieso fout."

Troy was niet de enige die het examen moeilijk vond. "Al mijn klasgenoten gaan klagen bij het LAKS omdat ze het examen te moeilijk vonden, ik ook." Maar als Troy het antwoordmodel moet geloven, heeft hij een dikke voldoende.

Turks niet moeilijk

Ook Turks ging leerlingen goed af. "Ik heb mijn examen nagekeken en ik heb een 8. Dat had ik ook wel verwacht hoor, want ik vind het geen moeilijke taal", vertelt examenkandidaat Buruk Akpinar. "Er was wel een opgave waarbij ik de vraagstelling wat vaag vond, maar desondanks heb ik het examen goed gemaakt."

Volgens docent Salih Simsek was het examen niet al te moeilijk. "Alles wat in het examen terugkwam, had ik met de leerlingen behandeld in de lessen. Ik vond het goed te doen. Af en toe waren de vragen wat ingewikkeld, maar ik weet zeker dat de leerlingen het goed hebben gedaan."

Arabisch lastig

Alleen het examen Arabisch (19 leerlingen) werd als lastig bestempeld. "Er waren een aantal vragen die mijn examenkandidaten te moeilijk vonden", stelt leraar Azzedine Ahbod.

Volgens de klachtencoördinator van scholierenvakbond LAKS kon je goed merken dat er op deze examendag veel impopulaire examens werden afgenomen. "Het was een erg rustige dag. Daardoor hebben we de tijd kunnen nemen om inhoudelijk wat dieper op de klachten in te gaan."

Scholier Alexandra Bremers is tevreden. "Volgens mij ging het best goed. Het examen was precies lang genoeg om alle vragen te kunnen beantwoorden binnen de beschikbare tijd. Het viel me wel op dat weinig van de verplichte leerstof terugkwam in het examen. Ik had het idee dat vooral mijn eigen inzicht erg belangrijk was".

Meer een economievraag

Medekandidaat Stijn van Venrooij dacht er net zo over. "De vragen sloten niet goed aan bij de leerstof. Een vraag over Ikea vond ik bijvoorbeeld meer passen bij economie dan bij tehatex. Toch was het examen niet al te lastig".

Examenkandidaat Margot Slootweg beaamt dat. "Het was opmerkelijk dat ongeveer de helft van de vragen ging over zaken die niet in de syllabus stonden. Ik was blij dat ik ook geschiedenis in mijn vakkenpakket heb, waardoor ik over meer algemene kennis beschik."

Erg open examen

Docent Antoine Roosenboom bevestigt de mening van bovenstaande scholieren. "Het was een erg open examen. De examenmakers gingen weinig in op de teksten die de scholieren moesten leren, de vragen waren meer gericht op algemene kennis. Maar de meeste scholieren in mijn groep waren mooi op tijd klaar".

Sadjia Safdari, klachtencoördinator van scholierenvakbond LAKS, meldt dat er aan het begin van de avond 747 klachten zijn binnengekomen over het vwo-examen tehatex. Dat betekent dat ongeveer een kwart van de kandidaten ergens ontevreden over was.

Meer weten? Het allerlaatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, tips, trucs en eerste reacties op gemaakte examens vind je op onze gloednieuwe Eindexamenpagina!

Leerlingen vinden dat er te veel keuze is "omdat een opleiding op elke universiteit nét iets anders is", zo verklaart een deelnemer zijn twijfels. "De grote verschillen zijn duidelijk, maar juist waar de verschillen minimaal zijn en erg vaag worden, is het helemaal moeilijk om de juiste keuze te maken," vindt een ander. 

De plannen voor een sociaal leenstelsel maken scholieren extra onzeker over hun studiekeuze. Volgend schooljaar is waarschijnlijk het laatste jaar waarin nieuwe studenten nog recht hebben op studiefinanciering. De volgende lichting krijgt alleen nog een lening.

Meteen beste keuze

"Er wordt nu meer druk op een goede studiekeuze gelegd. Als je een verkeerde studie kiest, heeft dat vaak financiële gevolgen. Ook een tweede studie na je eerste te hebben afgerond, is financieel niet aantrekkelijk. Je moet als jongere maar meteen weten wat de beste keuze is", aldus een eindexamenkandidaat.

Meer dan een derde van de ondervraagden (36 procent) geeft aan dat de school onvoldoende heeft geholpen bij het maken van de studiekeuze. De meerderheid (56 procent) is wel tevreden over de begeleiding vanuit school.

Eén op de zeven (15 procent) eindexamenkandidaten heeft nu, met het oog op de studiekeuze, spijt van het vakkenpakket dat aan het begin van de bovenbouw gekozen is.

Examentraining

Om zeker te weten dat leerlingen slagen, heeft meer dan de helft (56 procent) van de deelnemers het afgelopen jaar een examentraining gevolgd, meestal op hun eigen school. In ruim een derde van de gevallen (35%) moest de scholier of zijn ouders daar extra voor betalen.

Examentrainingen worden steeds populairder en Lotte Savelberg, voorzitter van het LAKS, is niet positief over deze trend. "We vragen ons af wat dit met het onderwijssysteem doet. Het onderwijs moet in de klas voldoende zijn. Wij vragen scholen en de overheid om naast het verscherpen van de exameneisen ook écht te investeren in de onderwijskwaliteit". Wat Savelberg betreft moeten scholen investeren in bijvoorbeeld bijscholing van leraren.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens

Typisch, want Stapel is een onderzoeker die jarenlang de resultaten van z'n zogenaamde wetenschappelijke onderzoeken gewoon heeft verzonnen. Soms bleek hij zelfs helemaal geen onderzoek gedaan te hebben. 

Geen voetnoot

Het essay van professor Roos Vonk is een tekst uit de Volkskrant en gaat erover of het not done is om vlees te eten. Ze onderbouwt haar argumenten met het onderzoek van Diederik Stapel, waar ze zelf ook bij betrokken was.

Het CDA vindt het 'onnadenkend' dat juist deze tekst gebruikt is in het examen. Volgens de partij had er sowieso wel een voetnoot of vermelding over de fraude van Stapel toegevoegd moeten worden om uit te leggen dat Stapels onderzoek naar vleeseters nep was en de uitspraken dus nergens op gebaseerd zijn.

Dekker wakker schudden

Kamervragen zijn een serieuze manier om een politicus wakker te schudden over zijn beleid, of de uitwerking daarvan. In dit geval: om staatssecretaris Sander Dekker wakker te schudden dat er een rare tekst in 'zijn' eindexamen staat. In extreme gevallen besluit een politicus na kritische vragen zijn beleid te veranderen.

Wij voorspellen: de examenmakers zullen voortaan wel twee keer nadenken voordat ze een tekst van Diederik Stapel in een examen opnemen. Maar nee, examenkandidaten: gevolgen voor je puntenaantal voor havo Nederlands heeft dit helaas niet...

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Het CvE is bezig met de ontwikkeling van Facet dat de huidige software, ExamenTester, moet vervangen.

Facet biedt een aantal voordelen ten opzichte van de huidige software. Zo werkt het op de meest gangbare besturingssystemen (Windows, Mac OS X en Linux), kan het zowel on- als offline gebruikt worden en krijgt het een vrij toegankelijke oefenomgeving, waar plaats- en tijdonafhankelijk geoefend kan worden met digitale examens en toetsen.

Onrustig

In 2012 maakten 110.000 leerlingen op 920 scholen, naast de schriftelijke afname één of meerdere eindexamens op de computer. Het nakijkwerk werd aanzienlijk vergemakkelijkt, maar volgens het CvE verliepen de digitale eindexamens vaak 'onrustig'.

"Uitval van computers, inlogproblemen en verdwenen antwoorden waren onacceptabel", aldus het CvE. De computerproblemen zorgden er uiteindelijk voor dat honderden toetsen ongeldig werden verklaard.

Afgeschaft

Na afloop van de examenperiode in juli, werd besloten digitale examens met een vast afnamemoment voor havo, vwo en vmbo-t af te schaffen. "De belangrijkste reden was dat kandidaten bij de digitale examens op een vast afnametijdstip bij storingen weinig uitwijkmogelijkheden hadden", zegt een woordvoerder van het CvE. Bij pech kan pas in juni herkanst worden, als de examenuitslag in de rest van Nederland al bekend is.

Ondanks alle problemen worden er in 2013 nog steeds een aantal 'flexibele examens' op de niveaus vmbo-bb en -kb op de computer afgelegd. De scholen ontvangen een aantal varianten van de toets en mogen zelf het examenrooster vaststellen. Mocht de techniek het laten afweten tijdens een examen, dan kan relatief eenvoudig een nieuwe datum geprikt worden.

Serverproblemen

Volgens een woordvoerder van het CvE werkt de laatste versie van de software van de flexibele examens goed. "Bij de digitale flexibele examens in het vmbo die tot nog toe zijn afgenomen, hebben zich in ExamenTester geen noemenswaardige problemen voorgedaan." Wel waren er maandag serverproblemen bij de start van een vmbo-examen in Zeeland. Die leerlingen maken het examen dinsdag opnieuw.

Dit schooljaar worden bij de kunstvakken van vwo, havo en vmbo-gt wel computers gebruikt ter ondersteuning. Leerlingen beantwoorden de vragen gewoon op papier, maar op de computer worden bijvoorbeeld afbeeldingen en filmpjes getoond of zijn audiofragmenten te beluisteren die bij de opgave horen.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens 

Al die krantenberichten met koppen als "Strengste exameneisen ooit!" maken mij maar gespannen. Een beetje geluk kan ik wel gebruiken en dan wordt bijgeloof wel erg aantrekkelijk. Misschien is het toch méér dan zweverige onzin?

Biefstukontbijt

De eerste examendag ben ik al begonnen met het opwekken van wat examengeluk. 's Ochtends vroeg stond ik op en bakte ik een biefstuk terwijl ik mijn pyjama nog aan had. Geen grapje. Samen met een glaasje spiritueel ingestraald water was dat vlees mijn ontbijt. Schijnt gelukt te brengen namelijk.

Toch is een geluksontbijt niet genoeg om mij zonder hartverzakkingen aan het diploma te helpen. Daarom draag ik nu vier geluksarmbandjes vol met examenwijsheden in het Chinees. Ik drink speciale geluksthee voor het slapengaan. Ook is een verdwaald muntje uit mijn portemonnee voortaan mijn geluksdubbeltje. Hoe meer geluksbrengers, hoe beter!

Niet de enige

Voor een buitenstaander klinkt het misschien bizar. Toch zie ik om me heen nog veel meer mensen die met wat bijgeloof hun examens maken. Veel ouders branden een kaarsje voor hun examenkroost. Klasgenoten willen per se een bepaald liedje horen op weg naar school en een vriend heeft besloten zich niet te scheren totdat alle examens voorbij zijn. Ze doen van alles om die slagingskans maar een beetje te vergroten.

Zoals bij alle bijgeloof, geldt ook hier: baat het niet, dan schaadt het niet. Op z'n minst haal je er een goed gevoel mee, maar stel je voor als het toch werkt! Bij examens moet je het geluk immers een handje helpen. En ach, leren? Dat kan altijd nog.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

We krijgen een tafel van de ietwat chagrijnig kijkende ober, die service kan hier wel wat beter hoor. In mijn ooghoek zie ik een andere familie zitten die ook Nederlands praat. Ik waggel er met mijn Heineken-bierbuik heen, sla het hoofd van het gezin op zijn rug en roep vrolijk: "Landgenoten, wat leuk jullie hier te zien! Jammer dat we de inhuldiging van onze Willempie vorige week hebben gemist, hé?! Ik ben helemaal voor die gozer hoor, leuke man, gaat het zeker top doen!"

Geen gevoel voor humor

Ik wijs naar mijn T-shirt waar I KONING WILLEM op staat. Ik ben immers zo trots als een leeuw (maar dan mét hempie aan). De landgenoten kijken wat ongemakkelijk dus ik gooi er nog een grapje bovenop: "Van al die stress die Bea de laatste tijd heeft gehad is haar haar in ieder geval niet ingezakt gek, genoeg!" Ik bulder van het lachen over mijn eigen grap, ik ben hi-la-risch. Jammer, deze Nederlanders hebben zo te zien niet zo'n goed gevoel voor humor als ik.

Na de gezelligheid in het restaurant slenteren we door het stadje, hoe heet het ook al weer, één of andere rare Italiaanse naam? We bekijken we duizenden winkels met allemaal dezelfde leuke hebbedingetjes. Een van mijn hobby's is doen alsof ik iets koop, een beetje met geld wuiven en dan weglopen met de woorden: "ik vind het toch maar te duur". Zo leuk is dat!

Af en toe wordt een verkoper pissig. Dat is nóg leuker, dan gaan ze in het Italiaans boze woorden roepen. Eén keer riep er zelfs een: "Dutch people huh? Always Kijken Niet Kopen!" Dat vond ik wel erg grappig hoor.

Heineken-plons

Als we weer aankomen bij het hotel - waar gelukkig bijna alleen maar Nederlanders verblijven - ren ik meteen naar het zwembad en plons ik in het water. Iedereen wordt nat. Raar: iedereen kijkt me boos aan, maar niemand bedankt me voor de gratis douche!

Als ik drie (één om op te liggen, één voor mijn iPad en handdoek en één voor m'n zwemband) strandbedden heb ingenomen, bestel ik meteen een aantal cocktails,  zodat ik wat op voorraad heb. Ze zijn niet te zuipen en als de ober daarna naar mijn kamernummer vraagt, zeg ik een beetje dronken nummer 110. Oeps, ik slaap natuurlijk in kamer 112, wat een giller! Dat los ik later wel een keer op.

Afdingen

Bij het uitchecken probeer ik nog wat af te dingen, die cocktails waren niet te zuipen en het eten niet te vreten, daar ga ik echt niet de volle mep voor betalen hoor! Na wat gezeur en gezeik hoef ik 20 euro minder te betalen, een record. Mooi!

Dat was weer een geslaagd weekje in Italië, bedenk ik me op de terugreis. Maar wacht eens even.. shit, ben ik nou mijn koning Willem-shirt vergeten?

Grrr.. dat stomme buitenland ook. Ik blijf voortaan lekker in Nederland.

Donderdagmorgen maken 9821 leerlingen het examen beeldende vorming op niveau vmbo-gt, doen 8291 havisten kunst en buigen 2764 vwo'ers zich over tehatex (tekenen, handarbeid en textiele werkvormen).

Arabisch, Turks, Spaans

Voor half 2 's middags staat een enorme reeks moderne vreemde talen op de agenda. Op elk niveau, van vmbo-basisberoepsgerichte leerweg tot en met het vwo, worden de examens Arabisch, Turks en Spaans aangeboden.

Populair zijn die vakken echter niet. 1446 vwo'ers hebben een dergelijke impopulaire taal gekozen, evenals 605 havisten en 389 leerlingen van de gemengde en theoretische leerwegen van het vmbo. Op de laagste niveaus van het vmbo worden Arabisch, Turks en Spaans bijna helemaal niet geëxamineerd. 69 leerlingen van de kaderberoepsgerichte leerweg en slechts 17 leerlingen van de basisberoepsgerichte leerweg doen daar examen in.

Niemand wil Spaans

Eén aangeboden examen kan vanwege het gebrek aan animo zelfs de prullenbak in. Op de laagste leerweg van het vmbo (bb) heeft helemaal niemand het examenvak Spaans gekozen. Op het vwo is dat examen juist het populairst van alle talen van vandaag: 98,3 procent van de deelnemers verkoos dat boven Turks of Arabisch.

Hoewel de Examenklachtenlijn van scholierenvakbond LAKS een rustige dag verwacht, zet die niet minder personeel in. "Integendeel: we werken donderdag met negen man in plaats van acht", vertelt klachtencoördinator Sadjia Safdari.

Op klachten ingaan

Als de klachtentelefoon niet rinkelt, houden medewerkers zich bezig met het analyseren van eerder binnengekomen meldingen en het oplossen van organisatorische problemen of geluidsoverlast bij scholen. "We willen donderdag juist inhoudelijk wat dieper op de klachten ingaan", Vorig jaar waren de klachten bij de meeste taalvakken op één hand te tellen. Over havo Russisch, waar één kandidaat aan meedeed, kwam zelfs geen enkele klacht.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

''Voor mijn gevoel ging het examen Fries erg goed, ik ga het straks nakijken. Ik heb voor mijn schoolexamens een 7, dus ik stond er al goed voor'', vertelt scholier Dieuwke Steneker. ''De vragen waren echter niet altijd even duidelijk en dit examen was een stuk langer dan de oefenexamens.''

Meer kennis nodig

Haviste Marja Klazenga vond het examen Fries wel lastig. ''Bij veel vragen had je zelf kennis over de onderwerpen nodig en kon je geen informatie uit de teksten halen. Dat was wel vervelend. Toch verwacht ik wel een voldoende. Ik heb mijn antwoorden met een klasgenoot vergeleken en die kwamen vaak overeen."

Bij de Eindexamenklachtenlijn zijn woensdagavond twee klachten binnengekomen voor het havo-examen Fries. Vorig jaar was dat er maar één.

Russisch

Simone Aron is een van de drie havisten in Nederland die zich vanmiddag over het examen Russisch boog. Het ging haar goed af. ''Eigenlijk vond ik geen enkele vraag echt moeilijk, maar dat komt ook omdat mijn ouders uit Letland komen. Hierdoor spreek ik al vloeiend Russisch. Ik denk dat ik een 8 of misschien wel hoger heb gehaald."

Ook docente Jeanette Bron uit Groningen was erg tevreden over het examen Russisch. ''Ik heb twee van de drie havisten in Nederland lesgegeven en zij hebben allebei een Russische achtergrond. Dat maakte het examen al een stuk makkelijker voor hen. Er zaten vooral beschouwende teksten in het havo-examen."

Bij de klachtenlijn is vooralsnog één meldig binnen over het examen Russisch. Die ging niet over de toets zelf, maar over geluidsoverlast op school tijdens de examenafname.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

1557 havisten maakten woensdagmorgen het eindexamen filosofie. Scholieren klaagden opvallend vaak over te moeilijke vraagstellingen.

''Ik vond het examen op zich wel goed gaan, ik had het erger verwacht'', blikt haviste Denise Laan terug. ''Er zaten wat moeilijke vragen tussen, maar ik denk dat ik een voldoende heb. Wat ik erg irritant vond, is dat de stoelen in de examenzaal ongelooflijk kraakten. Dat leidde me af."

''De vraagstellingen waren erg vaag", vertelt havist Erik Maas. ''De inleidende teksten voor opgaven waren ook nietszeggend. Dit gold vooral voor vraag 1, 2, 3 en 9. Ik heb er even over nagedacht en besloten daarover een klacht in te dienen bij het LAKS.''

'Hartstikke leuk'

Docent Ger Middeljans uit Bladel beoordeelt het filosofie-examen als 'hartstikke leuk'. ''Ik vond het een zeer evenwichtig examen, maar ik miste wel wat inzichtvragen. Ik ben dan ook een filosoof van de oude stempel, want tegenwoordig gaan de filosofie-examens veel meer over wat je in het boek leert."

Middeljans' leerlingen vonden de vraagstellingen niet te lastig, maar af en toe wel ingewikkeld. "De inleidende teksten bij vragen waren soms inderdaad nietszeggend, maar daarom moet je ook eerst de vraag lezen. Dan weet je wat je uit die teksten moet halen.''

Apen

Scholierenvakbond LAKS ontving de eerste uren na het examen al 152 klachten. Vorig jaar waren dat er na de gehele examenperiode slechts 126. Niet elke klacht daarvan lijkt echter serieus. ''We kregen we een grappige mail binnen waarin geklaagd werd dat er te veel over apen werd gevraagd. De lesstof zou namelijk juist meer op de denkwijzen van mensen toegespitst zijn,'' aldus een medewerker.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Woensdagochtend bogen 5711 vwo'ers zich over het examen kunst algemeen. 's Middags hoefde bijna geen enkele vwo-kandidaat in Nederland naar school: slechts 12 leerlingen maakten Russisch en 22 legden het examen Fries af.

Volgens scholier Lisa Ruigrok was het examen kunst goed te doen. "Het examen sloot goed aan op de stof. Ik had voor het eerst het idee bij kunst dat de vragen heel duidelijk gesteld werden. Daarnaast was het duidelijk wat de examenmakers van me verwachtten. De onderwerpen die we in de lessen hadden besproken, kwamen allemaal terug in het examen." 

Medekandidaat Marjolein Zinkhann is wat minder zeker van haar zaak. "Ik heb echt geen idee hoe mijn examen ging. Hoewel ik het heb nagekeken, durf ik er niet op te vertrouwen dat ik het goed heb gemaakt. Ik wist trouwens ook helemaal niet wat ik nou precies moest leren voor het vak."

Russisch

Een dozijn vwo'ers maakte woensdagmiddag het examen Russisch. Volgens het merendeel van hen was het examen niet al te lastig. Jeanette Bron, docent Russisch, weet waarom. "Veel leerlingen zijn geboren in het Rusland of hebben Russische ouders waar ze thuis de moedertaal mee spreken."

Zo ook examenkandidaat Andrej Sarnatskiy. "Ik denk dat ik wel een tien heb. Ik vond het zo makkelijk, maar dat komt ook omdat ik heel erg veel Russisch spreek met mijn familie."

Geen tien

Arianne Goldinova is iets minder zeker dan Andrej. "Ik heb wel een voldoende hoor, maar ik denk geen tien. Het examen duurde een half uur korter dan andere jaren, dat vond ik vervelend. Ik had liever de gewoonlijke drie uur gehad om mijn examen te maken."

Jeanette Bron vond dat het examen aan de verwachtingen voldeed. "Ik vond het een goed examen. Maar de vwo-leerlingen hadden een wetenschappelijke tekst in het examen die wel pittig was. De leerlingen moesten ook een zogenaamde 'gatentekst' invullen, waarin woorden weggelaten zijn. Dat was lastig, vooral bij woorden die op elkaar lijken, zoals 'omdat' en 'doordat'."

Fries

Over het examen Fries zijn de eerste geluiden positief. ''Op zich ging het examen bij mij wel goed, de vragen waren wel te doen", vindt leerling Bouke Regnerus. Wel vond hij de vraagstelling hier en daar onduidelijk. "Irritant was ook dat we niet in de examenzaal zaten maar in een normaal lokaal, omdat we met zo'n kleine groep waren. De leswisselingen waren heel erg storend." 

Medeleerling Laura Wagemakers heeft daarover geklaagd bij het LAKS. Ondanks het overlast ging haar examen wel goed. "Volgens het correctievoorschrift ligt mijn cijfer tussen de 6,9 en de 7,9."

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Zo'n 33 vmbo’ers van alle niveaus bogen zich woensdag over het examen Fries. Een van hen, examenkandidaat Marc de Boer, was de enige op zijn school die examen deed in het vak. "Het ging heel erg goed, misschien omdat ik erg veel examens heb geoefend", aldus Marc.

Eén lastige tekst

Examenkandidaat Jantine Boonstra is ook tevreden. "Het examen was niet veel moeilijker dan de oefenexamens die ik heb gemaakt. Een van de drie teksten was wel erg lastig, daarbij heb ik veel woorden in het woordenboek moeten opzoeken. Ik verwacht ongeveer een zes te hebben."

Bij de Eindexamenklachtenlijn van het LAKS zijn woensdag aan het begin van de avond nog helemaal geen klachten binnengekomen over vmbo Fries. Coördinator Sadjia Safdari is niet verbaasd, gezien het lage aantal deelnemers. "Ik vind het wel erg leuk dat Fries ook voor het vmbo nog altijd een examenvak is, terwijl er maar zo weinig deelnemers zijn."

Stof sloot niet aan

Het examen transport en logistiek is op niveau vmbo-gl in heel Nederland door maar drie leerlingen afgelegd. Nog eens veertig leerlingen deden het examen voertuigentechniek. Scholier Hans Roksnoer had er niet veel moeite mee. "De stof die wij het afgelopen jaar behandeld hebben, sloot niet heel erg aan bij het examen, maar toch was het goed te doen. Ik hield nog twintig minuten over en was dus ruim op tijd klaar."

Ook de vmbo-niveaus kaderberoepsgericht en basisberoepsgericht leggen examens voertuigentechniek af, maar dit zijn examens met de nadruk op praktijk waarbij de school zelf mag kiezen op welke datum het wordt getoetst.  

Lastige vraagstelling

Scholengemeenschap De Rede in Terneuzen koos voor woensdag. Docent Jan Willem Polderman vond het een theoretische gedeelte van de toets dit jaar pittig. "De vraagstelling was lastig voor de leerlingen. Het praktijkgedeelte daarentegen was dit keer juist makkelijker dan voorgaande jaren."

Over het examen voertuigtechniek kwamen bij Eindexamenklachtenlijn tot nu toe twee klachten binnen. Een leerling vond het examen te moeilijk en een dyslectische kandidaat kreeg van zijn school onterecht zijn cd niet waarop de examenvragen voorgelezen werden. "Vooral die laatste klacht vinden wij erg spijtig", aldus Safdari.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Scholierenvakbond LAKS heeft binnen drie dagen al meer dan zestig klachten ontvangen van leerlingen met een handicap of stoornis over het gebruik van hulpmiddelen tijdens examens.

Leerlingen met dyslexie mogen bijvoorbeeld een Daisyspeler gebruiken die de opgaven voorleest. Kandidaten met een stoornis of handicap hebben ook recht op maximaal een half uur extra tijd of computergebruik, maar komen in de examenzaal vaak bedrogen uit.

"Een leraar pakte bijvoorbeeld een Daisyspeler af, omdat het volgens hem een iPod zou zijn en we horen ook dat surveillanten met leerlingen in discussie gaan over de extra tijd'', meldt een woordvoerder van de klachtenlijn.

Luidruchtig

Op andere scholen gingen surveillanten in de extra tijd al luidruchtig de examenzaal opruimen en stoelen aanschuiven, terwijl een groepje leerlingen nog bezig was.

De regels omtrent hulpmiddelen voor leerlingen met bijvoorbeeld dyslexie, faalangst of een concentratiestoornis zijn al jaren hetzelfde, het LAKS wijt de problemen dan ook aan gebrekkige communcatie. "Het zijn meestal omstandigheden. Surveillanten die van niets weten omdat een examensecretaris plotseling ernstig ziek is geworden, bijvoorbeeld".

Bezwaar aantekenen

Het LAKS raadt leerlingen aan om tijdig in de examenzaal te zijn om eventuele onduidelijkheden bij surveillanten op tijd op te kunnen lossen. "En mocht een gemis aan hulpmiddelen er voor zorgen dat je misschien wel zakt, teken dan officieel bezwaar aan bij de examensecretaris van de school. Zowel mondeling als per brief of e-mail."

In dat geval kan een leerling recht krijgen op een herkansing, die als eerste examen telt waardoor je het recht houdt op nog een herexamen.

"Maar fijn is dat natuurlijk niet", beaamt de woordvoerder van het LAKS. "Dit zijn juist de kwetsbare leerlingen die een beetje bescherming nodig hebben en voor wie een extra toets in juni heel veel stress met zich meebrengt."

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Maria, leerling van het Bisschop Bekkers Lyceum in Eindhoven, is half Russisch. "Ik spreek thuis altijd Russisch en ik ga elke zondag naar de Russische school. Ik woon nu twaalf jaar in Nederland, dus spreek beide talen vloeiend. Maar het niveau waar ik eindexamen in ga doen valt niet te vergelijken met het gemiddelde niveau in Rusland zelf: het examen is echt een stuk makkelijker."

Uitzonderlijk

Scholierenvakbond LAKS krijgt 'af en toe' een melding over een scholier die vervroegd of op een verhoogd niveau examen doet. Exacte aantallen zijn niet beschikbaar, maar volgens zowel het College voor Examens als het LAKS gebeurt het heel weinig. "We zien dat het vaak slimme leerlingen zijn die al door de stof heen zijn. Als een school merkt dat een leerling het examen al aankan, mogen ze het al eerder of op een ander niveau doen", aldus een woordvoerder. Toestemming van bijvoorbeeld de onderwijsinspectie of het College voor Examens is dus niet nodig.

Ook volgens Levende Talen, vakvereniging voor taaldocenten, is het niet gebruikelijk dat leerlingen die thuis een bepaalde vreemde taal spreken daar vervroegd of op hoger niveau examen in doen. Docent Geramé Wouters over taalleerlingen: "Een aantal leerlingen kan de taal uitstekend spreken als ze met het onderwijs beginnen, maar heeft toch problemen met schrijven en/of lezen. Of ze maken geen grammaticafouten, maar weten niet wat de grammaticaregels zijn". Op het centrale eindexamen wordt alleen lezen getoetst, maar voor de schoolexamens moeten ook de andere taalvaardigheden op eindexamenniveau zijn.

Maria vloog door de stof heen en heeft ook een praktische reden om vervroegd examen te doen. "Volgend jaar ben ik al zo druk met mijn andere examens. Ik vond dat ik net zo goed nu al Russisch kon doen".

Skypen met je lerares

Het Bisschop Bekkers Lyceum biedt zelf echter geen keuzevak Russisch aan. Daarom had Maria les via Skype van een lerares die Russisch geeft in Schiedam. "In het begin was dat wel raar, maar uiteindelijk wen je overal aan", concludeert de haviste. Tegen het examen ziet ze niet bepaald op. "Ik denk dat ik wel een 8 of 9 haal". Of ze in de toekomst verder wil met het vak, weet ze nog niet. "Ik vind het nu vooral leuk om te volgen."

Het eindexamen Russisch wordt dinsdag wordt door 3 havisten en 12 vwo'ers afgelegd. Op de havo is dat meer dan vorig schooljaar: toen was er slechts één kandidaat.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Vwo'er Jasper Klomp: ''Het examen ging best goed. Ik heb net mijn cijfer berekend en waarschijnlijk tussen de 8,6 en 9,6 behaald", laat hij weten. ''Gelukkig maar, want als ik straks een 8 gemiddeld sta, krijg ik een studiebeurs om scheikundige technologie in Enschede te studeren".

Ondanks zijn hoge voorlopige cijfer heeft Jasper wel een klacht ingediend bij scholierenvakbond LAKS. "In het correctievoorschrift heeft examenmaker CITO bij een bepaald antwoord volgens mij twee getallen omgedraaid, die van de N-waarde en de boventoon". Het LAKS heeft nog niet kunnen checken of er inderdaad een fout staat in de antwoorden.

Vwo'er Joca van der Horst denkt een voldoende te hebben gescoord, al had hij graag langer dan de geplande 3 uur de tijd gehad. ''Het examen was goed te doen, maar ik had te weinig tijd. Daardoor heb ik de laatste vraag niet kunnen afmaken''.

Dik examen

''Het examen natuurkunde was inderdaad veel te lang, ik heb nog nooit zo'n dik examen voorbij zien komen", beaamt docent Arjan van der Meij uit Den Haag. ''De leerlingen moesten erg veel lezen en schrijven en er zaten een aantal pittige vragen tussen. Toch zaten er geen té moeilijke opgaven tussen, vind ik''.

Bij het LAKS kwamen aan het begin van de avond 2614 klachten binnen over het vwo-eindexamen natuurkunde. Volgens Sadjia Safdari, coördinator van de examenklachtenlijn, zijn dat er behoorlijk veel. ''Vorig jaar ontvingen we in de gehele examenperiode 3261 klachten over natuurkunde, nu zitten we na een paar uur al op 2614. Dat betekent dat ruim 10 procent van de leerlingen al over het examen heeft geklaagd''.

Bijna niemand klaar

''De meeste klachten gingen vooral over de lengte van het examen'', vertelt Sadjia. ''Heel veel leerlingen kregen het examen niet af en bijna niemand was voor het einde van de examenduur klaar. Erg jammer.''

Iemand die wel voor de afgesproken examentijd klaar was, is vwo'er Franca Sloos. ''Ik vond het examen goed te doen, beter dan de oefenexamens die ik gemaakt heb. Ik heb geen medeleerlingen gesproken, want toen ik een kwartier voor het einde vertrok, waren zij nog niet klaar met het examen."

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Een klein deel van de leerlingen had 's ochtends al TeHaTex (tekenen, handarbeid en texiele werkvormen) gemaakt. Dat examen werd als 'vaag' bestempeld.

Havist Jennifer Huygen is een van de ruim 5000 kandidaten TeHaTex en hoopt maar dat haar examen goed ging. "Het begin vond ik wel te doen, maar op een gegeven moment werd het moeilijker", vindt ze. "Je moest bijvoorbeeld drie kenmerken geven die aantonen dat een kunstwerk een bruidsschat symboliseert. Ik wist er maar twee."

Eindexamenkandidaat Rowyda Zakaria vond het examen ronduit 'vaag'. "De vraagstelling was raar, al was ik één van de weinigen die het examen wel te doen vond en op tijd klaar was. Al mijn medeleerlingen kwamen in tijdnood".

Nederlands goed te doen

"Het examen Nederlands was goed te doen," vindt havist Rutger de Quay. "Wat de examenmakers precies bedoelden met een vraag, was erg duidelijk. Ik vond het alleen vervelend dat niet vermeld werd hoeveel elementen je in je antwoord moest vermelden. In oefenexamens staat bijvoorbeeld 'geef drie argumenten', nu stond er slechts 'geef argumenten'. Ik heb maar gewoon alles opgeschreven waarvan ik dacht dat het een goed argument was".

Ook scholier Saskia Lintzen vond het examen Nederlands niet al te lastig. "Het enige vervelende vond ik het maken van de samenvatting. Die van mij bevatte 270 woorden, terwijl we er maximaal 220 mochten gebruiken."

Op de school van Tineke Eeuwema werd het examen op de computer gemaakt. "We zaten heel erg dicht op elkaar waardoor we gemakkelijk konden afkijken als we dat wilden. De gammele schotten tussen de computers in konden dat niet echt tegenhouden". Het digitale examen verliep echter niet voor iedereen vlekkeloos: twee van Tinekes medeleerlingen moesten het examen alsnog op papier maken omdat hun computer het begaf.

Aansprekende onderwerpen

Docent Rik van Leijh is erg te spreken over het examen Nederlands. "Ik denk dat het CITO voor het eerst sinds jaren weer een goed examen heeft gemaakt. Er waren dit keer meer open vragen dan de voorgaande jaren, maar dat is niet zo erg. De eerste tekst ging over de bio-industrie en ik denk dat dat de examenkandidaten wel aansprak. Daarnaast vond ik de tweede examentekst, die de leerlingen moesten samenvatten, heel erg helder en een goede structuur hebben. Wel zo handig".

Ondanks dat veel examenleerlingen erg tevreden waren, kwamen er dinsdagmiddag al bijna duizend klachten binnen bij het LAKS. "Leerlingen vonden het examen onduidelijk. Zo werden de leesteksten als 'erg moeilijk' ervaren," meldt een woordvoerder.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

De vakken worden door havisten en vwo’ers aan het eind van de derde klas gekozen.

Waar in 2008 nog maar 23% van vwo'ers examen deed in Duits, sluit dit jaar 52% het vak in het examenjaar af. Op de havo was de groei gering: na een stijging van zo'n 5 procent maakt nu zo'n 1 op de 3 leerlingen het examen Duits.

Wim Daniëls, taalkundige en voormalig docent Duits en Nederlands op een middelbare school, verklaart de stijging deels door de 'promotie' van het vak van de laatste jaren. "Sinds een aantal jaar zijn er nu campagnes zoals Mach Mit om meer scholieren voor het keuzevak Duits te laten kiezen. In de kranten verschijnen ook vaker berichten over de arbeidsrelatie tussen Nederland en Duitsland".

Mooi salaris

"Het is vooral een economische factor dat scholieren vaker voor Duits kiezen en daar kan ik alleen maar erg blij om zijn”, aldus Daniëls. Samenwerken met Duitsers of wellicht zelfs werken in Duitsland kan een mooi salaris opleveren, lijken leerlingen te denken.

Een andere belangrijke oorzaak is ook dat een tweede vreemde taal op het atheneum sinds een aantal jaar verplicht is, naast Engels. Gymnasiasten kunnen die verplichting met Latijn of Grieks invullen.

In de keuzevakstatistieken is ook een opvallende daling te zien: havisten kiezen steeds minder vaak voor economie. In 2008 sloot 83% van die leerlingen het vak af in het examenjaar, tegenwoordig 63%. Andere vakken daarentegen wonnen op de havo juist een beetje aan populariteit: scheikunde en maatschappijwetenschappen stegen 5% in zes jaar tijd. Leerlingen hebben ook steeds vaker wiskunde A in het pakket, het wiskundevak dat veel statistiek en kansberekening bevat: van 43% tot nu 69% van de havisten.

Minder wiskunde B

De door de wetenschappers gevreesde daling in het aantal scholieren dat een bètavakkenpakket kiest, lijkt de laatste jaren mee te vallen. Het vak wiskunde B verloor op zowel havo als vwo 9% aan populariteit. Veel wiskundeleraren zien dat als een zorg: ze zijn bang dat veel leerlingen de B-variant inwisselen voor het in hun ogen gemakkelijkere wiskunde A, om daarmee hun slagingskans te vergroten.

Veel bètastudies nemen echter alleen leerlingen met een wiskunde B in het pakket aan. Grofweg 46% van de vwo'ers en 23% van de havisten legt deze weken examen af in de bètavariant.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

33 vmbo'ers, 16 havisten en 22 vwo'ers maken na de lunch het centrale eindexamen in de Friese taal. Russisch wordt door 3 havisten en 12 vwo'ers afgelegd. Op de havo is dat meer dan vorig schooljaar: toen was er slechts één kandidaat.

Te weinig bevoegde docenten

Volgens voorzitter Geart Benedictus van de Fryske Beweging kiezen de laatste 25 jaar nog maar weinig scholieren voor het examenvak Fries, omdat het lang niet op elke school wordt aangeboden en er onvoldoende bevoegde docenten Fries zijn. "Bovendien vragen leerlingen zich af wat ze na de middelbare school met het vak kunnen."

Het valt hem wel op hoeveel jonge allochtonen op het platteland nog met enthousiasme Fries praten: "Je ziet gekleurde mensen vanuit de grond van hun hart Fries praten.

In de steden gebeurt dat minder: daar worden Friezen al 500 jaar 'afgericht' om Nederlands te spreken zodra iemand de taal niet kan verstaan."

In weinig andere landen

Scholierenvakbond LAKS is erg blij dat impopulaire vakken als Fries en Russisch nog altijd gekozen kunnen worden. "Ondanks het lage aantal kandidaten vinden we toch dat deze examenvakken gewoon moeten blijven bestaan'', aldus Sadjia Safdari, examenklachtencoördinator bij het LAKS. "En het is sowieso al mooi dat deze kandidaten de kans krijgen deze examens af te leggen. In veel andere landen is dat echt niet zo."

Vóór de twee taalexamens staan er 's morgens enkele andere relatief 'kleine' examens op het programma: veertig kandidaten van de richting vmbo-gt maken het examen voertuigentechniek, drie kandidaten sluiten het vak transport en logstiek af.

Ook in de examenzalen van de havo en het vwo blijft het 's morgens rustig: slechts 1557 havisten maken filosofie en 5711 vwo'ers buigen zich over het examen kunst algemeen.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Tijdens The Next Web Conference, een grote internationale technologieconferentie in Amsterdam, interviewde ik Puck Meerburg (13). Hij programmeert al sinds zijn vijfde, heeft een aantal apps ontwikkeld en mocht daarom voor een groot publiek zijn verhaal doen. Wat vindt hij van leren programmeren?

"Ik begon gewoon," zegt hij rustig, terwijl we op een zitzak chillen. Om ons heen zitten nerds hun Macbook op te laden. "Ik vond een programma op m'n computer waarmee je websites kon bouwen. Daarmee begon ik websites te maken." Ondertussen heeft hij al meerdere keren gesproken op conferenties als deze, is hij geïnterviewd door internationale kranten als The Wall Street Journal en The New York Times. En dat allemaal omdat hij wat regels code kan typen.

Allemaal programmeren? "Ja!"

Leren programmeren is dus belangrijk, vinden alle technologiebobo's. "Het leert je om te denken," zei Steve Jobs vroeger. Ik kan het zelf een beetje en het is waar: het geeft je inzicht in hoe die websites en die telefoon die je elke dag gebruikt nou precies werken en vooral: wat je moet doen als ze een keer niet werken. Opnieuw aanzetten werkt vaak, maar niet altijd.

Daarnaast is het gewoon heel tof om iets te kunnen bouwen wat miljoenen mensen zouden kunnen zien. Jij maakt het, kunt het op elk moment aanpassen en weer verwijderen als het toch niks is. Programmeren leert je om te denken en om de wereld beter te begrijpen.

Gewoon beginnen

Helemaal waar, knikt Puck me toe: "Maar het hoeft ook niet zozeer programmeren te zijn als in het maken van apps bijvoorbeeld, maar het gaat meer om het idee achter programmeren: dat je instructies aan de computer leert geven in een bepaald formaat," voegt hij eraan toe.

"Met bijvoorbeeld Minestorms (een programma om Lego-auto's te programmeren) of Scratch kan dat ook." Je hoeft dus niet meteen wekenlang achter een zwart schermpje met witte leters door te brengen: gewoon beginnen met iets makkelijks is wat Puck betreft al goed genoeg om van te leren.

Hoe ziet hij dat dan voor zich? "Gewoon als een schoolvak." Als het aan Puck ligt gaan we dus gewoon allemaal een uurtje per week verplicht achter de computer om datzelfde ding instructies leren te geven. Iets weten van dat grijze of zwarte ding dat je dagelijks gebruikt, is toch niet verkeerd?

"Nee, niet voor iedereen."

Denkt Puck dan ook dat iedereen kán leren programmeren? "Nee, dat niet. Het is wel iets dat je moet kunnen. Als de manier van denken je niet ligt, dan lukt het niet," vindt hij. "Het idee dat je robotjes, óók computers, moet leren besturen, is ook wel apart." Dat zal dus niet iedereen aantrekken, maar het is wel goed om een basis te hebben. "Iedereen zou het tenminste moeten proberen!"

"Het hoeft ook niet zozeer meteen om programmeren te gaan, instructies leren lezen is ook een begin. Bijvoorbeeld plaatjes waarbij de vraag is: iemand gaat steeds links en dan weer rechts, waar komt hij uit? Dat soort dingen zijn al een goed begin om je inzicht te trainen," voegt hij nog toe.

Programmeren moeten we dus allemaal proberen te leren volgens Puck. Het is belangrijk om op een bepaalde manier in instructies te leren denken. Sommigen zullen het leuk vinden en er mee doorgaan, andere houden er na de verplichte uurtjes mee op, net als Aardrijkskunde of Frans dus eigenlijk. Maar een introductie is alleen maar handig voor iedereen.

Enthousiast geworden van Pucks verhaal? Check Code.org of Codeacademy.com om je eerste programmeerstapjes te zetten!

Dinsdag bogen krap duizend vmbo'ers van de theoretische en gemengde leerweg zich over het theorie-examen muziek.

Examenkandidaat Michiel Udema: "Ik vond het vrij gemakkelijk en dat hoorde ik mijn klasgenoten na afloop ook zeggen. Zelfs een jongen die normaal niets met het vak muziek heeft, kon de toets zonder problemen maken. Het enige lastige was dat er nu meer open vragen waren dan bij de oefenexamens", vindt Udema.

Lijntjes te weinig afstand

Bij de eindexamenklachtenlijn van het LAKS valt het op dat drie van de tot dan toe negen ingediende klachten over het examen gaan over de antwoordformulieren. "Drie leerlingen kwamen met de klacht dat de lijntjes om het antwoord op in te vullen te weinig afstand hadden", aldus klachtencoördinator Sadjia Safdari.

Muziekdocent Frank Kaman is wat somber over het examen. Het viel hem op dat er weinig filmpjes in het examen zaten. "Vorige jaren waren dat er overduidelijk meer", weet hij. "Ik kreeg de indruk dat mijn leerlingen het erg moeilijk vonden. Een aantal vragen bestempelden ze zelfs als vaag", meldt Kaman.

'Supergoed'

Ook werd dinsdag NaSk-2 afgenomen, een vak waarin natuur- en scheikunde gecombineerd wordt. Scholiere Charlotte Velthuijsen vond het examen 'supergoed' te doen: "Ik ben dyslectisch en soms heb ik de extra tijd die ik daardoor krijg echt wel nodig, maar bij dit examen was ik een kwartier voor afloop helemaal klaar".

Haar docent geeft vaak moeilijke toetsen, in de hoop dat ze beter voorbereid zijn op het eindexamen. Dat blijkt:. "Toen ik mijn cijfer net uitrekende, ontdekte ik dat ik ongeveer een 8,5 heb gehaald”, vertelt Velthuijsen.

Gemiddelden

Ook docente Julia Wever is tevreden over de toets. "Sommige leerlingen hebben hun eigen antwoorden opgeschreven, die heb ik net even met ze doorgenomen", zegt ze. "Op basis van wat ik kon zien kan ik zeggen dat ze het prima gemaakt hebben".

Wever vond het examen goed in elkaar zitten: "Het was niet te moeilijk maar ook zeker niet te gemakkelijk. Er waren twee vragen waar ik zelf even ernstig over na moest denken en één vraag had wat mij betreft eerder bij NaSk-1 thuisgehoord, een ander vak met andere onderwerpen. Maar dat is dan ook alle kritiek die ik heb".

Het LAKS had aan het einde van de middag 75 klachten ontvangen over NaSk-2. "Niets bijzonders", vindt Safdari. "Van NaSk op het vmbo zijn we gewend dat het examen heel goed in elkaar zit en dat er niet veel klagers zijn."

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Ruim duizend leerlingen dienden in de eerste uren na het examen een klacht in.

''Ik weet niet zo goed hoe het examen gegaan is,'' vertelt scholier Aniek Derkx. ''Ik keek er best tegenop, maar op zich viel het eigenlijk best mee. Het ging makkelijker dan de oefenexamens die ik gemaakt heb, maar dat komt denk ik omdat ik veel geoefend heb. Een vraag waar mijn klasgenoten en ik echt niet uitkwamen, was de vraag over een gesteente in Frankrijk. Die wist ik écht niet.''

Die vraag ging over de Falaises, de kliffen van de Normandische kust die voornamelijk uit kalksteen bestaan. Examenkandidaten moesten aangeven tot welke hoofdsteen van gesteenten die kalksteen behoort, en beschrijven waaraan dat te zien is in een bron. Ook moesten ze uitleggen hoe de zogeheten 'massabeweging' zichtbaar was geworden bij de kliffen en welke twee typen verwering dat hebben veroorzaakt.

Veel mogelijk

Ook vwo'er Jeroen Riemens vond deze vragen erg lastig. ''Ik was al bang dat er iets over gesteenten in het examen zou voorkomen en helaas gebeurde dat ook. Iedereen uit mijn klas had moeite met deze vraag. Ik denk dat het examen over het algemeen wel goed ging, maar bij aardrijkskunde weet je het nooit. Er zijn zoveel antwoorden mogelijk bij dit vak, in tegenstelling tot bijvoorbeeld wiskunde. Dat maakt het lastig.''

Docent aardrijkskunde Oene Bouma vond het vwo-examen een schot in de roos: ''Ik vind het ieder jaar weer knap hoe goed de examens aardrijkskunde aansluiten op het onderwijs dat de leerlingen de afgelopen zes jaar hebben gehad. Het examen was volgens mij goed te doen. Ik denk ook niet dat je hiervoor een onvoldoende hoeft te halen als je je goed hebt voorbereid. Wel denk ik dat de leerlingen de volle drie uur nodig zullen hebben gehad.''

De vraag over de Falaises vond Bouma juist een leuke vraag. ''vooral het eerste gedeelte was echt een inkoppertje. Ik denk dat leerlingen de vraag over massabeweging minder hebben gemaakt.''

Niet zoals verwacht

Vwo-leerling Franca Sloos weet ook niet wat ze van het examen moet denken. ''Aardrijkskunde was niet wat ik ervan verwacht had, maar helaas is het ook niet mijn beste vak. Ik weet niet hoe ik het gemaakt heb, maar als het slecht ging, is het 'gelukkig' mijn extra vak.'' Als Sloos een onvoldoende haalt kan ze het gehele vak laten vallen zonder dat haar diploma in gevaar komt.

Om vijf uur 's middags passeerde de klachtenteller bij het LAKS over dit examen de 1000. Een meest gehoorde klacht of opvallende reeks meldingen was echter niet te ontdekken. "We hebben niet echt bijzondere klachten binnengekregen. Volgens mij is het examen op zich gewoon goed verlopen,'' zegt Sadjia Safdari, coördinator van de examenklachtenlijn.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens 

''Deze stoelen hebben we jaren geleden speciaal voor de examens aangeschaft,'' vertelt de woordvoerder van de school. ''Het zijn ook klapstoelen die door de inspectie zijn goedgekeurd, geen tuinstoelen. Waar deze klachten vandaan komen, is me een raadsel.''

Rug- en nekklachten

De kandidaten hadden vooral last van rug- en nekklachten, en leerlingen zouden de stoel niet goed kunnen aanschuiven. Daardoor moesten ze met een bolle rug zitten om bij hun blaadje te kunnen komen.

''Op dit moment wachten we nog even af of er meer klachten binnenkomen over de stoelen op het Montessori Lyceum,' zegt Sadjia Safdari, examencoördinator van de Eindexamenklachtenlijn. ''Het is natuurlijk wel vreemd dat de klagers iets anders zeggen dan de school.''

Nooit eerder

''Wij hebben deze klachten nooit eerder over de stoelen gehad,'' vertelt de woordvoerder van de school verbaasd. ''We hopen dan ook dat de leerlingen zelf naar de school zullen bellen met hun klacht, zodat wij er wat aan kunnen gaan doen.''

De 'tuinstoelen' worden op de school bij ieder eindexamen gebruikt.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Het aantal aanmeldingen ligt 20 procent hoger dan vorig jaar, meldt universiteitenvereniging VSNU. Hoogstwaarschijnlijk komt dat door de plannen van de overheid om de studiefinanciering grotendeels te vervangen door een lening, denkt de VSNU.

Het aantal ingeschreven studenten in het wetenschappelijk onderwijs stijgt al een aantal jaar. Op 1 oktober 2012 stonden er 243.686 studenten ingeschreven bij een bachelor- of een masteropleiding.

Het sociaal leenstelsel wordt waarschijnlijk in collegejaar 2014-2015 werkelijkheid voor eerstejaars studenten. Dat houdt in dat de basisbeurs van de overheid, voor uitwonende studenten momenteel zo’n €270 per maand, wordt vervangen door een lening. Voor huidige examenkandidaten kan het maximaal €13.000 schelen als deze regelgeving er inderdaad komt.

Deadline vervroegd

Bastiaan Verweij van de VSNU, de vereniging van de veertien universiteiten in Nederland heeft ook nog een paar andere verklaringen voor de plotselinge toename van het aantal scholieren dat direct wil studeren. "Een aantal universiteiten heeft de aanmeldingsdeadline vervroegd, daarom zie je nu dat er meer aanmeldingen zijn dan exact een jaar geleden“, aldus Verweij.

"Daarnaast is het belangrijk om te weten dat er momenteel meer lotingstudies zijn dan voorgaande jaren. Scholieren schrijven zich graag in bij meerdere studies, zodat ze zeker weten dat ze ergens terecht kunnen. "Wij wachten de cijfers van het definitieve aantal inschrijvingen in september af."

Mogelijk zorgen de verscherpte exameneisen voor meer gezakte kandidaten dan gemiddeld, wat het definitieve aantal eerstejaars studenten laat dalen.

Tussenjaar

Uit een enquête van NOS Op 3 bleek maandag dat het aantal havisten en vwo'ers die voornemens waren in 2013 een tussenjaar te nemen van 20 procent is gedaald naar 5 procent. 

In september wordt besloten of het sociaal leenstelsel daadwerkelijk doorgang vindt.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Laatstejaars scholieren klaagden maandag vooral over de gemaakte examens als geheel. Die waren te lang en te moeilijk, zo werd ruim 17000 keer bij de Eindexamenklachtenlijn gemeld. Geluidsoverlast in en om de examenzaal werd 87 keer gerapporteerd.

Waarschijnlijk komt dat omdat het havo-examen management en organisatie en vwo Nederlands traditioneel grote 'klachtentrekkers' zijn vanwege de moeilijkheidsgraad van het examen, denkt de bond. Klachtenlijncoördinator Sadjia Safdari: "Maar dat er zo ontzettend veel geklaagd zou worden, hadden we niet verwacht."

Naast de 87 geluidsoverlastklachten vonden 87 kandidaten dat hun school de toetsafname niet goed had georganiseerd. Safdari: "Bij zulke klachten werd door scholen opvallend snel actie ondernomen. Als we belden om te vragen waarom er bijvoorbeeld geboord werd vlakbij de examenzaal, deed een school daar snel iets aan of was dat al gebeurd. Scholen waren beduidend sneller met het oplossen van problemen dan voorgaande jaren."

Antwoordenmodel

1425 leerlingen meenden maandag dat de officiële antwoorden op het correctievoorschrift niet klopte. Als dat echt het geval is kan het zijn dat het antwoordenmodel wordt aangepast of dat leerlingen mogelijk extra punten krijgen, al gebeurt dat sporadisch.

"Leerlingen interpreteren een opgave heel anders en denken 'Hee, maar ik had een ander antwoord, zou dat ook kunnen?'. Vaak kijken ze of wij daar iets aan kunnen doen, maar meestal is dat niet het geval."

Voorbereiding

130 leerlingen klaagden dat hun school hen niet goed had voorbereid op het gemaakte examen. 1944 kandidaten had een klacht over een specifieke vraag. De resterende 228 leerlingen hadden een andere klacht.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Volgens het LAKS is al maanden duidelijk welke drukken van de Bosatlas gebruikt mogen worden bij de centrale eindexamens en had de school zich beter moeten voorbereiden. Klachtencoördinator Sadjia Safdari: "Nu moesten de juiste atlassen opeens nog uit een andere locatie gehaald worden, wat onnodig veel tijdverlies voor de examenkandidaten opleverde." 

"Er vanuit gegaan"

Het Rijnlands Lyceum laat weten er vanuit te zijn gegaan dat de allernieuwste druk van de atlas, de 54e druk, geschikt zou zijn voor het eindexamen. De school had tien atlassen van de nieuwste druk klaargelegd, plus dertig edities van een druk eerder, de 53e druk.

Een zegsvrouw van de school: "Toen de toetsen echter uit de verpakking werd gehaald, stond alleen vermeld dat 53e en de nog oudere 52e druk gebruikt mochten worden. Vervolgens hebben we een stuk of 10 atlassen van de juiste druk uit een ander lokaal gehaald." Het Rijnlands Lyceum benadrukt dat leerlingen desondanks voldoende tijd hadden voor hun examen.

Verkeerde bron

Aardrijkskundeleerlingen moeten bij het examen vaak een bepaalde atlaspagina als bron gebruiken bij een opgave. Een verkeerde editie kan andere paginanummers hebben, waardoor een examenkandidaat de verkeerde bron voor zich heeft.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Daarom zijn we nu zoek naar eindexamenkandidaat met het allerhoogste gemiddelde van heel Nederland. Die überleerling der überleerlingen belonen we met een appeltaart voor de hele klas. Ben of ken jij hem of haar? 

Toen blogger Joca ons vertelde dat zijn SE-gemiddelde een 8,3 is maakten we, vanuit pure jaloezie, flauwe grapjes. Toen examenblogger Caspar even later grapte dat zíjn gemiddelde een 8,8 is, moest we allemaal heel hard lachen. Maar het bleek geen grapje. Vol ontzag keken we allemaal zijn kant op toen bleek dat hij zijn examens in gaat met bijna een negen als gemiddelde. Zijn hoogste gemiddelde heeft-’ie op wiskunde: een 9,6. En da’s absoluut geen grap.

Appeltaart voor de winnaar

"Maar nu moeten jullie mij vooral niet bijzonder hoog inschatten", lachte Caspar snel. "Er zijn namelijk nog veel meer scholieren die nog veel slimmer zijn dan ik." En naar die scholieren zijn wij nu op zoek: leerlingen die hun examens in gaan met een afgrijselijk hoog gemiddelde op de schoolexamens. 

Heb jij een hoger SE-gemiddelde dan een 8,8? Of ken je iemand die, net als Caspar, ruim boven de norm zit om cum laude te slagen? Laat het ons weten! Stuur een berichtje/mailtje naar tjeerd@scholieren.com of in de reacties hieronder, met de naam van de kandidaat en het gemiddelde SE-cijfer. De hoogste inzending trakteren we op taart voor de hele klas!

En voor iedereen die met een keurige zes de eindexamens in gaat: wees gerust, gelukkig kan je in dit land met een 5,5 gemiddeld ook gewoon slagen.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Vorig jaar bleek uit onderzoek van uitgeverij Malmberg al dat 85% van de docenten in het voortgezet onderwijs last heeft van stress tijdens de eindexamens. Want scoort een klas lage cijfers of zakken leerlingen zelfs, dan wordt de leraar daar vaak op aangekeken: het zal wel aan gebrekkige voorbereiding liggen.

Nederlands, Engels, wiskunde

Met name bij de vakken Nederlands, Engels en wiskunde is het dit jaar meer peentjes zweten dan voorgaande jaren. Leerlingen móeten voor elk van die drie vakken namelijk minimaal een 5 halen, anders zijn ze sowieso gezakt. Sinds vorig jaar geldt bovendien dat kandidaten op de centrale examens in mei minimaal een 5,5 gemiddeld moeten halen om te kunnen slagen, ongeacht hun resultaten eerder in het schooljaar.

Schooldirecteur Cees van der Pol van ISW Gasthuislaan in s-Gravenzande merkt dat zijn docententeam een zwaardere last op de schouders ervaart dan voorheen. "Onze school behoorde jarenlang tot een van de beste scholen als het ging om eindexamenresultaten - tot vorig jaar, toen de slagingseisen voor het eerst strenger werden." Hoewel het landelijke slagingsgemiddelde redelijk stabiel bleef, bleven in 's-Gravenzande plotseling veel vlaggenstokken leeg in juni.

Spanningen bij nakijken

"Sindsdien vrees ik eerlijk gezegd enorm voor dit jaar. De regels zijn opnieuw stuk strenger, ik weet echt niet of de leerlingen daaraan gaan voldoen. Ik hoop het maar, ik hoop het echt."

Maar aan de angst dat leerlingen er niks van gaan bakken op de examens, is voor een docent nu weinig meer aan te doen. "Het is een kwestie van loslaten. Maar de meeste stress komt voort uit het nakijken van de examens. Vooral als de onafhankelijke tweede corrector een examen ter controle nogmaals heeft nagekeken, ontstaan er veel spanningen tussen de eerste en de tweede corrector," aldus Van der Pol. Waar de eerste corrector, de docent zelf, nog wel eens leerling zou willen matsen, is de tweede corrector, een onafhankelijke leraar, vaak extra streng.

Er valt mee te leven

Docent geschiedenis en maatschappijwetenschappen Jaap Annaert van Tabor College in Hoorn en het Luzac College in Alkmaar vindt het een terechte eis dat leerlingen sinds kort nog beter moeten presteren op hun eindexamens. Hij staat al dertig jaar voor de klas, maar ervaart deze examenperiode wel degelijk meer stress. "Er valt zeker mee te leven hoor, maar toch voel je meer druk. Leraren worden er toch op aangekeken als hun leerlingen de vakken niet halen waar ze les in geven."

De Algemene Onderwijsbond vindt de verscherpte slagingseisen op zich acceptabel, maar legt zich niet neer bij de verhoogde werkdruk die dat voor docenten met zich meebrengt. "We zijn nu vooral bezig met gesprekken met politici en de werkgevers, omdat er uiteindelijk echt wel iets aan de werkdruk van de docenten verbeterd moet worden,’’ aldus een woordvoerder van de lerarenvakbond. De beperkte nakijktijd die er is, voert de druk nog eens extra op. "’Doordat de docenten in een zeer korte tijd alle examens moeten nakijken, wordt de tweede correctie niet altijd even zorgvuldig gedaan."

Tijdnood bij nakijken

Afgelopen maart bleek al uit onderzoek van toetsenmaker Cito dat de tweede correctie bij eerdere tentamens gedurende het schooljaar vaak te wensen overlaat. Twee derde van deze 'tweede correctoren' kijkt niet alle toetsen na, en/of controleert niet alle vragen per kandidaat. Met name examens met een zware correctielast - denk dan niet aan een meerkeuzetoets, maar een geschiedenisexamen met lange open vragen - worden vaak door tijdnood minder zorgvuldig nagekeken.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Ik moet bekennen dat het oudergeld van mijn eerste vier middelbare schooljaren is opgegeten door een groot monster, want in al die jaren zag ik niets anders dan het saaie krijtbord. Terwijl er zoveel leuks te doen valt. Want zeg nou zelf: een lesvervangende activiteit breekt zo lekker de week!

Eigenlijk heb ik van mijn twaalfde tot mijn zestiende volledig doorgebracht in de schoolbanken. Buiten het standaardbrugklaskamp en een insectenzoektocht in een nabijgelegen parkje zag ik niets anders dan de slaapverwekkende grijze muren van mijn school.

Snacken bij de Mac

Een lesvervangende activiteit zat er niet in, want wij als onstuimige onderbouwers zouden op niets anders uit zijn dan herrieschoppen en snacken bij de McDonald's. Klaarblijkelijk wordt niet van de huidige onderbouwer verwacht dat hij ook maar enige interesse heeft in de Tweede Wereldoorlog, buitenlandse culturen of de organismen die op aarde leven. Dus moeten we maar binnenblijven.

Scholen weten, volgens mij, niet goed wat ze met het lesprogramma aanmoeten en kiezen daarom maar voor de veilige weg. Maar eigenlijk zijn het juist de educatieve uitjes die ervoor zorgen dat leerlingen de stof beter oppikken en zich er meer in gaan verdiepen.

Saai wordt levendig

Een dagexcursie naar Parijs geeft ons de mogelijkheid om te ervaren hoe het is om te communiceren in het Frans, tijdens een bezoek aan Naturalis maak je 'in real life' kennis met de natuur en een theatervoorstelling bijwonen kan meer verdieping of duidelijkheid bieden over kunst en moderne dans. Zo wordt saaie stof ineens levendig en vaak zelfs leuk.

En zulke momenten versterken niet alleen het contact met andere klasgenoten, maar laten je ook nog eens een hele dag samenwerken. Zónder te gaan zitten klieren bij de McDonalds, uiteraard. Dat smaakt naar meer!

Ondanks het drukke examenrooster zullen de vmbo- en havo-examenzalen 's ochtends nog behoorlijk leeg blijven. Slechts 8 procent van de havisten legt het theoretische examen TeHaTex af, een combinatie van tekenen, handarbeid en textiel. Het vak muziek op vmbo-niveau is nog minder populair: slechts 1 procent van de vmbo'ers van de gemengde en theoretische leerwegen volgt dat in het examenjaar.

Pilot natuurkunde

Op vwo-niveau wordt het dinsdagmiddag een stuk drukker. Precies 51 procent van de vwo'ers heeft natuurkunde: ruim 20.000 kandidaten. Een klein deel van hen maakt een apart examen met deels aparte toetsstof: het pilotexamen, een proefversie van het examenvak dat in 2016 landelijk ingevoerd zal worden.

Natuurkundedocent Ade Hoekstra: "Bij NiNa leer je meer over de natuurkunde na 1905, dus na Einstein. Het is actueler en minder gericht op formules, maar meer op begrijpen. Een aantal onderwerpen zal echter altijd terugkomen, zoals beweging en licht". Het College voor Examens geeft aan dat leerlingen die het pilot-examen maken, nooit in het nadeel zullen zijn door eventuele ‘kinderziektes’ in het examen. "De kandidaat is nooit de dupe van een pilot”, aldus een woordvoerder. Scholierenvakbond LAKS beaamt dat: "Wij merken niet dat er meer klachten komen over de pilotexamens".

Tweede helft

Dinsdagmiddag om 13.30 uur start de tweede reeks sessies van de dag. Ongeveer 1 op de 2  vwo'ers maakt aardrijkskunde en alle havisten zullen op hetzelfde tijdstip hun examen Nederlands maken.

"Over Nederlands wordt er op havo-niveau elk jaar het meest geklaagd, deze klachten gaan vooral over de moeilijkheidsgraad van het vak," aldus Sadjia Safdari, coördinator van de Eindexamenklachtenlijn van het LAKS.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

"Ik vond het examen erg moeilijk," aldus haviste Elke de Jong. "En niet alleen moeilijk, maar ook lang en vermoeiend. Ik had met examens van voorgaande jaren geoefend, maar die waren echt een stuk makkelijker dan die van vandaag."

Staatssecretaris aan de telefoon

Het viel staatssecretaris van onderwijs Sander Dekker die twee uur plaatsnam bij de klachtentelefoon van scholierenvakbond LAKS, op dat veel leerlingen met name over de lengte van de toets M&O klaagden. Klachtencoördinator Sadjia Safdari ontving de eerste uren na afloop van het examen al 3700 klachten.

Havist Nicole van der Weerd: "Ik had 's ochtends nog bijles gehad, ik had er heel veel vertouwen in dat ik mijn examen zou halen. Maar uiteindelijk vond ik het heel erg moeilijk en een te lang examen. Ik kwam in flinke tijdsnood, de tijd leek om te vliegen. Ik ben bang dat ik het daardoor echt minder goed heb gemaakt."

Ingewikkelde vragen

Ook de vraagstelling speelde haar parten. "Die begreep ik soms niet, vragen werden veel te ingewikkeld gesteld. Ik wist niet goed wat de examenmakers nou eigenlijk van me wilden."

Leerling Claire Schouten kreeg vanwege haar dyslexie een half uur extra de tijd, maar kwam nog steeds in tijdnood. "De laatste twee opgaven vond ik het allermoeilijkst, maar misschien kwam dat ook omdat ik minder tijd had om me erin te verdiepen. Slechts 3 van de ongeveer 33 leerlingen bij ons hadden het examen op tijd af".

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

"Er waren veel te veel open vragen, wat heel vervelend was. Ik vond ook dat je helemaal niet zoveel punten kon verdienen met het schrijven van de samenvatting, terwijl het een bijzonder lastige opdracht was", vindt vwo'er Joca van der Horst.

Oudbollige teksten

Over de te lezen teksten is hij niet te spreken: "Ik vond de teksten oudbollig. De oefenexamens gingen erg vaak over crisis in de democratie, net als in het echte examen van dit jaar. Daar mogen ze volgend jaar wel eens iets aan doen".

Leerling Franca Sloos is positiever: "Het ging bij mij minder goed dan tijdens het oefenen. Desondanks denk ik wel dat ik een voldoende heb hoor".

Scholierenvakbond LAKS ontving de meeste klachten over het examen Nederlands. "De meeste klachten gaan over het gehele examen, niet over één specifieke opgave. Scholieren vonden de vragen te lastig en de open vragen vonden ze veel te onduidelijk", zegt Siebert Weitenberg, beleidsmedewerker bij het LAKS.

Niet eenvoudig

Ook leraren beoordelen het examen als lastig. "Ik vond de twee teksten niet eenvoudig," zegt Cees van der Pol, docent Nederlands. "De eerste tekst over het historische besef vond ik slecht opgebouwd. Daarnaast vond ik de tekst weinig aanspreekbaar voor de scholieren, saai zelfs. De tweede tekst over Facebook en Twitter en de gevaren daarvan vond ik interessanter. De opbouw en de structuur van de tekst vond ik duidelijker dan die bij de eerste tekst".

Scholier Aniek Derkx vond vooral de te maken samenvatting 'pittig'. Stijn van Venrooij noemt het zelfs 'heel erg vervelend'. Docent Van der Pol denkt dat het venijn van het examen vooral in het kort en bondig schrijven zit. "Ik denk dat het meest lastige voor de leerlingen was om niet het maximaal aantal woorden te overschrijden. Zo moesten de scholieren tekstfragmenten samenvatten in maximaal 200 woorden. Maar de meeste leerlingen hadden soms wel 300 woorden! Dan moesten ze dus enorm inkorten", zegt van der Pol. Wie het maximum aantal woorden met meer dan 10 procent overschreed, loopt namelijk punten mis.

Maandagavond had het LAKS al 7300 klachten ontvangen over het examen Nederlands voor vwo.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

De Eindxamenklachtenlijn inventariseert elk jaar de praktische en inhoudelijke problemenvan scholieren over hun eindexamens, variërend van meldingen over de moeilijkheidsgraad tot geluidsoverlast in de examenzaal.

'Verkeerde antwoord gegeven?'

Dekker erkent dat het even duurt voordat hij een efficiënte manier van klachtenafhandeling heeft gevonden. "Het gaat om een klacht over het vak Management en Organisatie? Je hebt het verkeerde antwoord gegeven bij die vraag? Maar het is bij een examen toch de bedoeling dat je het goede antwoord geeft?", aldus de staatssecretaris.

De klachtenlijn kent na afloop van alle examens een piek. het aantal klachten loopt binnen tien minuten op van 200 naar 396 klachten. Dekker ontdekt al gauw een patroon: havisten klagen over het te lange M&O-examen en vwo'ers vinden dat Nederlands te veel open vragen had. Vmbo'ers krijgt hij bijna niet aan de lijn: Dekker spreekt slechts één leerling.

Niet te veel gezeur

Ondanks de enorme drukte vindt Dekker niet dat examenkandidaten te veel 'zeuren'.  "Als het spannend wordt, gaan mensen toch wat eerder klagen, zeker als ze denken dat ze op het randje van een onvoldoende of voldoende zitten.'' De klachtendrukte komt mogelijk door de verscherpte exameneisen in 2013, denkt hij. "Dat gebeurde vorig jaar ook. Het aantal klachten nam toe, maar het aantal gezakten niet. Scholieren maakten hun examen juist beter."

Klachtencoördinator Sadjia Sadfari is blij met het bezoek van Dekker. "Door de telefoon op te nemen krijgt de staatssecretaris zelf ook een indruk wat scholieren in deze dagen meemaken."

Na Dekkers vertrek heeft het LAKS al ruim 7000 klachten ontvangen, veelal per internet. Vorig jaar kwamen tijdens de eindexamens in totaal zo'n 125.000 klachten binnen. Het LAKS verwacht zelf dat ondanks de verscherpte exameneisen het klachtenaantal dit jaar gelijk zal blijven.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Leerlingen kregen maandagmiddag het examen Frans: een examen dat door veel scholieren als lastig, maar goed te doen werd ervaren.

Scholier Hilde Jansen: "Het examen ging op zich wel goed. Ik heb het examen nagekeken en ik kom op een voldoende. Sommige zinnen waren wel lastig te begrijpen, vooral de laatste vragen." De examenmakers hadden de onderwerpen van de leesteksten wel goed gekozen, vond ze: met name het stuk over merkkleding was interessant - dit in tegenstelling tot de geschiedenistekst.

Veel instinkers

Docente Frans Marianne Viking vond het examen 'te doen', maar is niet te spreken over het grote aantal instinkers in de tekst. ''Er is één vraag waarvan ik echt denk dat 90 procent van de leerlingen die fout beantwoord heeft. De meerkeuzevraag wijst ontzettend naar een antwoord dat niet klopt."

Zulke instinkers horen niet thuis bij het vmbo, aldus Viking. "Je moet bewijzen dat je Frans kunt lezen. Doordenken en conclusies trekken lijkt me op het vwo eerder aan de orde dan bij het vmbo." Misschien dat Viking een klacht in gaat dienen bij het College voor Examens: ''Als die dubieuze vragen niet ten goede komen voor het examenresultaat wel, ja."

Lodewijk de Vijfde

Ook vmbo'er Emma Hendriks zag wat haken en ogen aan het examen. ''Ik vond het heel erg moeilijk en was daar niet de enige in. Ook mijn klasgenoten vonden het examen lastiger dan verwacht. De teksten waren lang en het is echt niet leuk om een tekt in het Frans over Lodewijk de Vijfde te lezen." Toch heeft ze het er niet al te slecht vanaf gebracht, bleek toen ze de antwoorden na afloop thuis opzocht. "Wonder boven wonder heb ik tussen de 6,5 en 7,5 gescoord. Uiteindelijk viel het dus reuze mee."

Rond kwart over 5, een uur na de toets, had scholierenvakbond LAKS al 65 klachten ontvangen over het examen. ''Een lastige toets'', is de eerste conclusie van Sadjia Safdari, coördinator van de examenklachtenlijn. 

Morgen staan er twee vakken voor de leerlingen van het vmbo-gt op het programma: 's ochtends maakt een klein deel van de leerlingen het theorie-examen muziek, 's middags buigen ze zich over natuur- en scheikunde.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Menno knalde er een aantal rake onliners in, zoals: "overhoren is scoren". Ook hamerde hij erop dat je alle begrippen haarfijn moet kunnen uitleggen aan je ouders/broer/zus. Dan weet je namelijk zeker dat je de begrippen goed beheerst. Nieuwsgierig geworden naar de andere tips van Menno? Lees hieronder de chatlog van de geschiedenis chat dan nog eens door.

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Zo leerde ze jullie de volgende strategie aan: "Doe je ogen dicht en plaats jezelf even in het bos of een weiland. Laat de wind door je hersenen gaan. Doe na een minuut of 3 je ogen weer open". Dat zorgt ervoor dat je weer helemaal 'zen' bent en makkelijk die acht binnenharkt. Heb jij de chat gisteren gemist? Hieronder lees je alles nog een rustig na. 

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Examens in april

Maar hoe is het mogelijk om al te klagen voordat de centrale examenperiode is begonnen? Misschien had hij in april al praktijkexamens afgelegd. "Vanaf 1 april 2013 kunnen - op vmbo-scholen -  de cspe’s (centraal schriftelijk en praktisch examen) afgenomen worden in de basisberoepsgerichte leerweg, de kaderberoepsgerichte leerweg en de gemengde leerweg. Ook zijn vanaf 1 april de computerexamens voor de algemene vakken vmbo-bb en -kb van start gegaan," zegt een woordvoerder van het College van Examens. 

Serieuze klacht

Desondanks blijft het natuurlijk raar dat de jongen over álle examens klaagde, terwijl hij ze onmogelijk allemaal al achter de rug kon hebben. Hoe serieus wordt zo'n klacht nou genomen? "We zullen de klacht gewoon meenemen naar het College van Examens meenemen," aldus Safdari. En ook het CvE neemt het serieus: "Deze examenklacht komt waarschijnlijk op de stapel van alle andere klachten."

Na 20 minuten al 22 klachten?

En terwijl de examens M&O en Nederlands voor de havo en het vwo nog geen twintig minuten bezig zijn, staat de teller van de zojuist geopende examenklachtenlijn van het LAKS al op 22 klachten.

Sadjia Safdari, coördinator van de eindexamenklachtenlijn weet hoe dit komt: “De niveaus kader en basis van het vmbo hebben al sinds begin april examens, nu de examenklachtenlijn geopend is klagen zij over wat er in de afgelopen maanden is voorgevallen. Bijzondere klachten hebben we nog niet gesignaleerd en de echte drukte verwachten we pas als de examens van vanmiddag zijn afgelopen, rond 4 uur.”

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Volgens de Telegraaf vindt staatssecretaris Sander Dekker dat de lat voor scholieren de komende jaren nog hoger mag komen te liggen. Het ministerie benadrukt tegenover Scholieren.com echter dat er plannen bestaan om de slaigingseisen voor middelbare scholieren nog strenger te maken.

"We gaan er vanuit dat we de komende jaren verder kunnen met de eisen van nu", aldus een zegsvrouw van het ministerie. 

Tevreden

Volgens het ministerie is Dekker tevreden met de huidige eisen. Scholieren mogen vanaf dit jaar maximaal één 5 halen voor de vakken wiskunde, Engels en Nederlands en sinds vorig jaar al minimaal een 5,5 als gemiddelde op het gehele centrale eindexamen.

"Er zijn geen concrete plannen om die eisen verder op te schroeven", aldus de woordvoerder. "Al neemt dat niet weg dat het belangrijk blijft om de lat hoog te leggen op scholen. Hoe beter leerlingen presteren, hoe meer bagage ze hebben voor hun toekomst.''

Rekentoets

Hoewel de eindexameneisen voorlopig hetzelfde zullen blijven, wordt er volgend jaar wel een verplichte toets ingevoerd die moet bepalen of scholieren ook zonder rekenmachine uit de voeten kunnen. De eerste twee jaar heeft de uitkomst van deze rekentoets nog geen invloed op het resultaat van het eindexamen, vanaf 2015/2016 zakken scholieren bij een onvoldoende op deze test.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Die middelbare school van mij, die doet het eigenlijk zo gek nog niet.

Geen zorgen, dit wordt geen lofzang op het voortgezet onderwijs. Ik wil gewoon mijn kant van het verhaal laten zien. De kant van de scholier.

Geen gehandicapte

Maar ach, ik loop vooruit op mijn verhaal. Waarom moet deze zestienjarige etter weer per se reageren op uw betoog? Niet (oké, niet écht) omdat ik mezelf niet als gehandicapte-in-wording wil beschouwen en ik dus acht uur per dag mijn tijd zou verdoen. Wel hierom: volgens u, die zelf op het hbo werkt, zit de helft van de hbo-studenten onder het niveau van de basisschool. "Onderweg is duidelijk iets misgegaan," 

Yeah. Right. Ik vraag me dan meteen af: wat zijn de criteria van dat schijnbaar ondermaatse niveau?  Als ik lees dat u opsomt dat Sinterklaas uit Turkije komt en dat Waco in Texas ligt, kan ik me er iets bij voorstellen ook. Inderdaad, op de middelbare school stoppen we met topografie en leren we geen losse feitjes meer. Maar ik geloof dat de kennis die we wél opdoen, veel belangrijker is voor onze toekomst. Het probleem dat u schetst, bestaat in mijn ogen niet.

Andere kennis

Het is echt vet balen dat we niet de hele kaart van de VS uit ons hoofd kennen, maar ik denk dat we iets veel waardevollers leren dan dat: iets doén met kennis. Interpreteren. Zelf onderzoeken. We zijn kritisch over wat we horen en kunnen commentaar geven. Het ultieme voorbeeld hiervan is het profielwerkstuk: een werkstuk waarbij we ons met iets bezig houden wat júist nog niet in alle honderdduizenden leerboeken gedrukt staat.

En de basiskennis die we daarvoor nodig hebben? Deels misschien weggezakt, maar stiekem weten we echt nog wel wat. Spellingfouten worden niet zomaar getolereerd, óók niet op de middelbare school. En trouwens, aan het eind van de basisschool zijn we echt geen spellingsgoden met zijn allen. Ook toen maakten we vauten en ik betwijfel of dat er minder zijn dan op de middelbare. Ik maak het Groot Kinderdictee nu stukken beter dan toen ik elf was. Echt waar.

Creativiteit vs. Gaborone

En daarbij: ik zie simpelweg dat de mensen die het echt ver schoppen in hun leven, niet per se de mensen zijn die bij hun eindexamen het beste konden spellen (hoewel ik daar zeker het nut niet van ontken!). Dat zijn niet de mensen die wisten dat Gaborone de hoofdstad is van Botswana. Dat waren de mensen die innovatief waren. De creatievelingen die de zaken bekeken vanuit een andere hoek. Zulke vaardigheden leer je niet op de basisschool. Die leer je op de middelbare. En zelfs daar mag het van mij nog meer.

Alles bij elkaar? Uw tips, meneer Snel, raad ik iedereen oprecht aan. Leer mensen kennen, lees kranten, tijdschriften, boeken. Ken de wereld! Ik ben het alleen niet eens met het probleem dat u schetst. De middelbare school maakt ons niet gehandicapt. De middelbare laat ons op een andere manier naar de wereld kijken dan we eerst keken: met een persoonlijk visie. Daarmee zijn we nog best goed bezig ook.

Van 13 tot en met 29 mei houden de redacties van Scholieren.com en NU.nl een nieuwsdossier bij op NU.nl/eindexamens en Scholieren.com/eindexamens. In dit dossier wordt niet het alleen het laatste nieuws bijgehouden, maar zijn ook voorbeschouwingen, achtergronden en de eerste reacties van scholieren op de gemaakte examens te lezen. Als aanvulling daarop vind je op Scholieren.com/eindexamens nog tips, trucs, verhalen van bijzondere examenkandidaten en columns geschreven door onze examenbloggers, vers uit de examenzaal.

Een enorm podium

“Elke scholier kent Scholieren.com van onze boekverslagen en uittreksels. Maar lang niet elke scholier kent de blogs van onze 16-koppige scholierenredactie. Dankzij onze samenwerking met NU.nl hebben we een extra podium en zullen meer mensen ons herkennen. Heel leuk voor ons natuurlijk, maar uiteindelijk ook voor de scholieren, want zo kunnen we hopelijk nog meer leerlingen nog beter helpen op de lange weg naar hun diploma," vindt Scholieren.com-hoofdredacteur Kim Einder.

Meer jongeren voor NU.nl

"Door samen te werken met Scholieren.com hebben we tientallen extra oren en ogen op middelbare scholen,” zegt Gert-Jaap Hoekman, adjunct-hoofdredacteur van NU.nl. “Dat is fantastisch, want we zijn natuurlijk altijd op zoek naar nieuws. Bovendien geeft dit ons een mooie kans om nog meer jongeren te interesseren voor het nieuws van NU.nl."

Einder: "We hebben de hulp ingeschakeld van bijna vijftig examencorrespondenten die ons dagelijks op de hoogte houden van het examennieuws op hun scholen en hun ongezouten mening geven over de eindexamens. Bovendien onderhouden we heel nauw contact met het LAKS en het College van Examens, zodat we snel nieuws horen over problemen bij examens, klachten en andere zaken."

Ook nog: SLAM!FM

Naast onze samenwerking met NU.nl slaan we ook voor het derde examenjaar de handen ineens met SLAM!FM: van maandag tot en met donderdag hoor je onze examenbloggers én projectredacteur Tjeerd tussen 21.30 en 22.00 uur bij De Avondploeg. Tjeerd praat je bij over het opvallendste examennieuws en vijf examenbloggers delen hun ervaringen uit de examenzaal. Kortom: met de heilige combi Scholieren.com, SLAM!FM en NU.nl mis je niets, maar dan ook niets over de eindexamens!

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Het gemiddeld cijfer van het havo examen Duits was het laagst, een 5,9. Voor het vak filosofie, ook havo, halen scholieren gemiddeld het hoogste cijfer, een 6,9.

De afgelopen acht jaar zijn deze gemiddelden weinig veranderd.

Zesjescultuur

Onderwijsdeskundige Marie Christine Opdenakker van de Rijksuniversiteit Groningen wil de examenresultaten niet per se toeschrijven aan een 'zesjescultuur' in Nederland, maar het valt de Vlaamse wetenschapper wel op dat toetscijfers in Nederland lager liggen dan in Vlaanderen.

"Onvoldoendes zijn in Nederland niet ongewoon en zelfs wanneer een leerling goed geleerd heeft kan soms een onvoldoende gescoord worden". Ook denken scholieren soms "voldoende is voldoende" of zijn leerlingen bang het etiket 'nerd' opgeprikt te krijgen, weet Opdenakker.

Maar volgens de onderzoeker kunnen andere factoren ook een rol spelen bij het behalen van een cijfer, zoals de inhoud en moeilijkheidsgraad van de toets of de gehanteerde normering waarmee een behaald puntenaantal omrekend wordt naar het cijfer.

"En niet alleen een goede voorbereiding, maar ook goed voorbereid wórden is belangrijk", zegt Opdenakker. "Leraren en scholen spelen hierbij een belangrijke rol."

Limburg

Limburg is de provincie met het hoogste percentage geslaagden, zo blijkt uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek. In 2011 slaagden daar de meeste kandidaten: 92 procent van de vwo'ers, 89 procent op de havo en 95 procent van het vmbo.

Flevoland had procentueel gezien de minste diploma-behalers, met respectievelijk 84 procent, 83 procent en 94 procent.

Over het algemeen slagen vmbo'ers het vaakst (95 procent), gevolgd door vwo'ers (90 procent) en dan havisten. (86 procent). Er is een ietwat dalende lijn te zien in die percentages over de afgelopen tien jaar. 

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van CBS. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Meisjes halen in

In examenverslagen van zo'n tien jaar geleden stelt het Cito dat jongens vaak hogere examengemiddelden haalden dan meisjes. Inmiddels hebben meisjes die achterstand ingehaald.

Over het algemeen belanden meisjes vaker dan jongens op de hoogste schoolniveaus (in schooljaar 2011/2012 86.800 tegenover 77.000)  en is er geen verschil te zien in resultaten.

Uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de mannelijke en vrouwelijke slagingspercentages ieder jaar dicht bij elkaar liggen, of zelfs precies hetzelfde zijn. Zo slaagde in 2011 één procent meer jongens op de havo en een jaar eerder één procent meer meisjes op het vwo.

Leeftijd

Het aantal scholieren dat hun diploma haalt, neemt af naarmate de leeftijd stijgt. Op de havo slaagt 93 procent van de 15-jarigen, 87 procent van de 16-jarigen, 85 procent van 17-jarigen en 83 procent van de 18-jarigen. Ook op het vmbo en het vwo is dat een trend.

Komende maandag beginnen ruim 207.000 middelbare scholieren aan hun eindexamenperiode.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Vwo’ers trappen maandag af met het examen waarover traditiegetrouw de meeste klachten worden ingediend bij de landelijke Examenklachtenlijn: die van het vak Nederlands. "In 2012 was het examen Nederlands echt te lastig," zegt Lotte Savelberg, voorzitter van scholierenvakbond LAKS en organisator van de klachtenlijn. "1 op de 4 vwo-examenkandidaten heeft daar toen over geklaagd. Dat is enorm veel. Het examen bleek echt veel te moeilijk.'' Ook de jaren daarvoor vonden vwo'ers het lastig en werd massaal geklaagd. Of de klachtenregen gevolgen heeft voor de moeilijkheidsgraad van de toets van 2013, is niet bekend.

M&O en Frans

Havisten buigen zich maandag in de examenzaal over het keuzevak Management en Organisatie. De hoogste niveaus van het vmbo (gemengde en theoretische leerweg) maken Frans. Leerlingen van de praktijkniveaus op het vmbo (kader- en basisgerichte leerweg) hoeven donderdag pas aan de slag met hun theorievakken. Wel zijn zij in maart al begonnen met hun praktijkexamens in bijvoorbeeld techniek of landbouw, terwijl de havisten en vwo'ers nog in de schoolbanken zaten.

Vwo’er en Scholieren.com-blogger Lisa Ruigrok (18) kijkt behoorlijk op tegen de examens: “Vooral omdat ik de aangescherpte exameneisen heel streng vind.” Vwo'ers en havisten mogen sinds dit schooljaar voor de drie zogeheten 'kernvakken' wiskunde, Engels en Nederlands maximaal één vijf halen. Wie bijvoorbeeld twee keer een 4,9 haalt, is dus sowieso gezakt, ongeacht alle andere cijfers op de eindlijst.

"Zal wel meevallen"

Lisa: “Daarnaast weet ik - ondanks dat ik veel oefenexamens heb gedaan - totaal niet wat ik moet verwachten." Desondanks ziet ze het zonnig in: "ik denk dat het uiteindelijk allemaal wel mee zal vallen. En dat ik mijn diploma met een glimlach op mijn gezicht in handen zal krijgen."

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Hoewel examenkandidaten niet blij zijn met de onlangs aangescherpte slagingseisen- zo mogen leerlingen maximaal één 5 halen voor wiskunde, Engels en Nederlands - denkt het LAKS niet het klachtenrecord uit 2010 (146.000 klachten) te verbreken. "We denken niet dat er door de nieuwe eisen echt méér geklaagd gaat worden, maar wel dat de drempel voor wie toch al van plan was om te klagen, een stuk lager wordt,'' zegt Sadjia Safdari, coördinator van de Examenklachtenlijn.

College voor Examens

Het LAKS bundelt alle klachten en stapt daarmee naar de organisator van de centrale eindexamens, het College voor Examens (CvE). Beide partijen bespreken de meldingen voordat het CvE vergadert over de zogeheten normering, het cijfer dat bepaalt hoe streng een examen uiteindelijk becijferd wordt.

"Er wordt elk jaar het meest geklaagd over Nederlands en M&O (Management en Organisatie.) Bij M&O wordt er vooral gemeld dat het een te moeilijk examen was. Maar uiteindelijk valt de normering van dit vak elk jaar weer reuze mee," weet Safdari. Ondanks alle klachten scoren toch relatief veel leerlingen een voldoende. De klagers over Nederlands vinden het betreffende examen lastiger dan verwacht: de teksten zijn volgens hen te lang en te ingewikkeld.

Bellen in de examenzaal

Naast alle inhoudelijke klachten over moeilijkheidsgraad en foutjes in de opgaven ontvangt het LAKS ook veel zogeheten 'logistieke klachten'. Bijvoorbeeld over lekkage in de examenzaal of bellende surveillanten die de rust tijdens het examen verstoorden. "Als er zo'n logistieke klacht binnenkomt, nemen we meteen contact op met de desbetreffende school in de hoop dat het de volgende dag niet meer gebeurt en kandidaten gewoon rustig hun andere examens kunnen maken."

Door het grote aantal examenkandidaten met een klacht was vorig jaar de website van de Examenklachtenlijn een aantal keer uit de lucht. "Ja, dat was niet goed. Dit jaar hebben we de website heel erg vaak gecheckt, nu is-'ie klaar voor de klachtenstorm," belooft Safdari lachend.

Liever digitaal klagen

"Bovendien zit een team van acht middelbare scholieren, een LAKS-beleidsmedewerker en ikzelf elke dag achter de telefoon om klachten te registreren,'' aldus Safdari. Omdat het LAKS uit ervaring weet dat scholieren vooral net na een examen bellen, is de telefoonlijn alleen geopend op examendagen van 12.00 tot 19.00 uur. "Bovendien verkiezen scholieren klagen via internet vaak toch boven bellen. Het is makkelijker, sneller en de drempel is minder hoog.''

Safdari: "Uiteindelijk hebben we hiermee de afgelopen 25 jaar al heel erg veel scholieren kunnen helpen. Dus examenkandidaten: schroom niet om te klagen, want het heeft altijd zin!"

Marjelle Boorsma, bestuurslid van het LAKS: "Wij zijn in 1984 begonnen met de klachtenlijn. Toen zaten we met één telefoontje en één papiertje de klachten te tellen, de eerste jaren zo'n 2000 in totaal. Sinds het nieuwe millennium zijn we ook digitaal te werk gegaan en schoot het aantal klachten opeens omhoog. In tien jaar klommen we van de 10.000 naar de 100.000 klachten. Dit is vooral te danken aan het digitale tijdperk, wat klagen makkelijker maakt." Tot 2009 werd vooral over de talen, wiskunde en economie geklaagd, de laatste jaren vinden leerlingen vooral M&O en Nederlands beduidend lastiger.

De Examenklachtenlijn is bereikbaar op 020-5244066 of via Examenklacht.nl.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op www.scholieren.com/eindexamens

Vooral de havo'ers en vwo'ers waren erg fanatiek, waardoor docent Rob zelfs een kwartier extra uittrok om ieders vragen te kunnen beantwoorden. Was jij zaterdagmiddag aan het vakkenvullen en heb je de chat gemist? Geen zorgen, hieronder lees je de hele chat nog eens rustig na.

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

En Swannet had een hele handige lijst met signaalwoorden 'structures' voor jullie samengesteld. Je kunt 'm hier downloaden via WeTransfer. De rest van de tips, adviezen en antwoorden lees je terug in de chat hieronder. 

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Samen gaven Stefan en Thimo een heleboel goede tips. Vooral voor het opstellen van een onderzoeksvoorstel hadden zij een heel handig stappenplan. Heb jij de chat gemist? Lees het stappenplan en alle andere vragen en antwoorden van de chat hieronder terug.

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Ik sprak drie eindexamenkandidaten en vroeg welke vakken hen het meest en juist minste laten zweten. En hoe bereiden ze zich voor op de examenperiode? Eerste indruk: iedereen is bang voor geschiedenis, maar niemand voor Engels.

Floor (18, vwo-profiel C&M): "Engels oefen je na schooltijd al genoeg"

Struikelvak: "Ik zie nu het meest op tegen maatschappijwetenschappen en geschiedenis, omdat je heel veel rijtjes moet leren. Bij geschiedenis bevat de stof heel veel jaartallen en namen van presidenten, omdat het over de Verenigde Staten gaat."

Floor is deze meivakantie dan ook keihard aan het blokken. "Praktijkvakken zoals talen en wiskunde hebben we de afgelopen weken al geoefend tijdens de examentrainingen. In de vakantie besteed ik daarom heel veel tijd aan de echte leervakken zoals geschiedenis en maatschappijwetenschappen."

Lanterfantervak: "Kunstgeschiedenis. Het is het vak wat ik zelf het leukst vind en daar weet ik ook gewoon het meeste vanaf. En Engels natuurlijk, want dat gebruik je ook na schooltijd: Engelse films kijken, boeken lezen... Daar hoef je niet echt voor te oefenen."

Nino (18, vwo-profielen N&G en N&T): "gewoon heel veel doen"

Struikelvak: "Ik denk biologie, maar ook een beetje kunstgeschiedenis. Ik vind het niet interessant, dus dan onthoud ik het niet heel snel. En ik ben dyslectisch, maar moet alles van papier leren. Dat vind ik niet zo leuk."

Nino bereidt zich voor door relatief weinig te blokken, maar heel veel te dóen. "Heel veel vragen maken en zo. Ik pak eerst altijd de samenvatting van de stof waar alles in staat en dan ga ik gewoon heel veel oefenen."

Lanterfantervak: "Ik zie het minst op tegen Engels, want dat gaat gewoon altijd goed. Je doet in je vrije tijd al veel met Engels, dus dat is wel makkelijk. Door mijn dyslexie ben ik heel auditief, waardoor ik de taal heel snel oppik als ik ergens naar luister. Gewoon door tv te kijken en zo."

Veerle (18, havo-profiel E&M): "ik zie het minst op tegen wiskunde"

Struikelvak: "Ik zie heel erg op tegen geschiedenis en kunstgeschiedenis. Ik vind het wel interessant, maar het is heel lastig om alles te onthouden. En omdat het echt leervakken zijn, kan het echt fout gaan. Als je het niet weet, dan weet je het gewoon niet. Voor bijvoorbeeld Nederlands moet je juist vaardigheden onder de knie krijgen en dat is uiteindelijk makkelijker, denk ik."

Om de taaie geschiedenisstof toch te onthouden, laat Veerle zich voorlezen door haar ouders. "Zij vertellen me gekke verhalen, daardoor kan ik het beter onthouden."

Lanterfantervak: "Ik denk dat dat op dit moment toch echt wiskunde is. Ik heb een examencursus in Leiden gevolgd en daarmee heb ik mijn cijfer heel erg opgekrikt. Tegen dat examen zie ik sindsdien wel het minst tegenop. Terwijl het nu natuurlijk nog het laagste cijfer op mijn lijst is.''

Meer weten? Lees het laatste examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten, examentips, trucs en reacties op onze splinternieuwe eindexamenpagina!

Isabella heeft de meeste examens zelfs al achter de rug: landbouw-breed (met daarin bloem, koken en economie), plant en ICT kan ze afstrepen. Zenuwachtig is ze allang niet meer.

''Begin april begonnen mijn eerste examens, het praktijkgedeelte van het vakkenpakket,'' steekt Isabella van wal. ''Voor de praktijkvakken kun je niet echt leren. Je moet gewoon toepassen wat je de afgelopen vier jaar op school hebt gedaan. Dat is best lastig.''

CITO kiest je examenvakken

De praktijkexamens verlopen ook net iets anders dan de 'gewone' examens: Isabella heeft namelijk ook de twee vakken dier en techniek, maar daar heeft ze geen examen in hoeven doen. Toetsenmaker CITO kiest namelijk een aantal praktijkvakken voor je uit, waar je dan daadwerkelijk examen in moet gaan doen. Welke examens dat waren en wat de opdracht zou zijn, wist Isabella pas een week van tevoren. ''Ik ben wel blij dat ik geen examen in techniek heb hoeven doen, dat vind ik namelijk best lastig.''

Hoe ziet zo'n praktijkexamen er dan uit? Isabella: ''Voor plant moest ik een tomatenteelpakket maken en uitrekenen wat de verdelingen waren. Dat was het economische gedeelte ervan. Vervolgens heb ik echt in het praktijklokaal mijn teelpakket gemaakt, de grond afgewogen en de zaadjes diep genoeg in de grond gestopt.''

Eiersalade

Voor het vak koken moest Isabella een eiersalade maken. Daar kreeg ze ook weer een stuk economie bij. ''Ik moest berekenen wat de verhoudingen van de yoghurt en mayonaise moesten zijn,'' vertelt ze. ''Ik had ze wel goed berekend, maar vervolgens deed ik het in mijn eigen eiersalade verkeerd! Dat was best wel even stressen: op een theorie-examen kun je je fouten nog doorkrassen, maar op een praktijkexamen niet.''

Verder heeft Isabella nog een powerpointpresentatie moeten maken voor het vak ICT. Daarvoor kreeg ze veertig minuten de tijd om de juiste informatie te verzamelen en te presenteren. Voor het vak bloem heeft ze een speciaal bloemstukje gemaakt en een telefoongesprek moeten voeren om een boerenevenement te organiseren. Isabella: ''Veel vakken worden een beetje met elkaar gemixt, al mijn examens hadden met een boerenevenement te maken. Bij verschillende examens moest ik iets berekenen wat dus weer met economie te maken had. Zo liep alles in elkaar over.''

Ook nog 'gewone' examens

De aankomende tweeënhalve week stort Isabella zich op haar theorie-examens: Nederlands, biologie, Engels, wiskunde, NaSk en Duits. Hoe kijkt ze daar tegenop? Isabella: ''Ik ben niet echt zenuwachtig voor deze vakken, ook omdat mijn gemiddelde gewoon goed is. Wel is het ontzettend spannend natuurlijk! Van school heb ik een schema meegekregen wanneer ik wat moet gaan leren. Het schema startte afgelopen dinsdag en ik ga ook een aantal dagen met een vriendin leren.''

De schriftelijke examenperiode van een vmbo'er is dus eigenlijk net zo druk als die op de hogere niveaus. Toch lijkt het examennieuws vaak vooral over de havo of het vwo te gaan. Isabella: ''Dat vind ik eigenlijk best wel irritant, want onze examens zijn net zo moeilijk. Ik ben ook niet slimmer dan een vmbo-kb'er of dommer dan een havist: je zit gewoon op het niveau dat bij je hersenen past. En bij mijn hersenen past het vmbo gewoon beter. Maar ik moet zeggen: de praktijkexamens vind ik veel erger dan de theorie-examens!''

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Na vier, vijf of zes jaar zwoegen op de middelbare school wil je je op je examen natuurlijk van je meest wakkere en heldere kant laten zien.

Hoog tijd voor een cursusje slapen dus! Ook handig bij elke andere toets trouwens.

Slaaptip 1: calm down a bit!

Het sleutelwoord: relax! Je kunt pas echt lekker gaan slapen als je hersenen voldoende tot rust zijn gekomen. In slaap vallen gaat dus niet zo makkelijk als jij de hele avond heen en weer hebt gerend en nog tot 01:30 uur druk achter je laptop bezig was om je samenvattingen door te lezen.

Zorg dus dat je de stof op tijd beheerst, zodat je er een gerust gevoel over hebt. Dit scheelt je een hoop gepieker. Het beste is om op de examendagen zelf niet teveel drukte op je af te roepen en al helemaal niet 's avonds dus. Laat ook niet teveel lampen branden en eet niet meer zoveel als je bijna naar bed gaat.

Slaaptip 2: het gebruik van slaap-apps heeft geen zin

De App Store en Google Playstore bieden vele slaap-apps aan, waarmee je je slaap kunt meten. Ben je een diepe slaper, woel je veel of snurk je? Alle slaap-apps ten spijt, volgens neuroloog en slaapdeskundige Gerard Kerkhof slaan de apps nergens op dus kun je je nachtrust er niet mee verbeteren.

De apps kunnen jouw hersenactiviteit niet meten, zegt Kerkhof. De hoeveelheid diepe slaap kunnen ze ook niet registreren, aangezien je meerdere slaapcycli hebt in één nacht: "Meer dan de duur van je slaap bijhouden kun je er niet mee." En daarvoor is je wekker natuurlijk ook goed genoeg.

Slaaptip 3: elektronica aan de kant

Sowieso geldt: aan de kant die iPhone! Voorkom dat je doelloos je Twitter-timeline blijft vernieuwen terwijl je weet dat er na elven toch niets zinnigs meer wordt getweet. Het beste is om je toestelletje uit te schakelen, zo ben je veilig voor - PLING! - een nachtelijk kattenplaatje uit je vriendenwhatsappgroep en onverwachtse oproepen van geblokkeerde nummers. Doel van de nacht is immers om voldoende slaap te krijgen, remember?

Ook de straling van je telefoon schijnt een negatieve uitwerking te hebben op je slaap. Met een telefoon in de buurt lijk je langzamer weg te dommelen dan zonder. Bel dus niet meer vlak voordat je gaat slapen. Schakel je telefoon uit of leg 'm wat verder weg. En nee, onder je kussen is niet ver genoeg.

Slaaptip 4: een natuurlijke rustgever mag altijd

Tril je ondanks bovenstaande tips nog steeds je bed uit van de spanning? Er zijn veel homeopathische middeltjes die je wellicht helpen om wat rustiger te worden, zoals valeriaan en melatonine. Ook je huisarts kan je iets in die trant voorschrijven. Zelfs yoga schijnt wonderen te doen. 

Hopelijk schelen deze tips je een hoop gewoel in de nachtelijke uren. Want slapen doe je in je bed, niet met je hoofd op tafel tijdens het examen. Welterusten!

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Dat kwam goed uit, want nu werden vrijwel ieders vragen beantwoord. Om je voor te bereiden op het examen wiskunde kun je nu dus twee examenchats bestuderen. De chatlog van de eerste chat vind je hier. Alle vragen en antwoorden uit de tweede chat vind je hieronder. Nog steeds honger naar meer wiskunde-hulp? Bekijk dan ook Charlie's website www.vincius.nl (met name de 'videoles'). 

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Maar een opstandige, ongemotiveerde puber is hij totaal niet. Hij wil juist graag veel leren. Jeff: "This is the future of this nation. This is my country's future and my education." En juist daarom roept het filmpje ook zoveel reacties op: per uur komen er honderden bij.

Kritiek op docent

De video begint als Jeff eruit wordt gestuurd. Hij heeft namelijk commentaar op zijn docente, omdat leerlingen in zijn ogen te weinig tijd krijgen om zich voor te bereiden op 'n toets. Dan pas begint hij zijn betoog: zijn lerares doet niks om de leerlingen te boeien, komt niet achter haar bureau vandaan en deelt alleen maar werkbladen uit. "These kids don't learn like that. They need to learn face to face,'' zegt hij tegen haar.

De 18-jarige scholier heeft geen spijt van zijn actie, die inmiddels wereldwijd al bijna anderhalf miljoen keer bekeken is op Youtube. "No. Not at all. I believe that somebody needed to say this," zegt hij in een interview met een lokale nieuwszender. Jammer dat z'n lerares niet naar hem luistert. "Get out. You're wasting my time," is haar enige reactie.

Jeff, zelf de zoon van een lerares, is niet de enige die kritiek heeft op zijn docent. De reacties op YouTube varieren van "this is what I have been saying about the schools for years!" tot "Sometimes, inappropriate behavior is the only appropriate option. Way to go Jeff!"

Way to go Jeff!

Een goede actie, vind ik. Ondanks zijn wat onvriendelijke toon, is het toch geweldig dat een leerling vertelt hoe het wél moet, in plaats van alleen maar te zeuren? Hij is juist heel erg gemotiveerd en zegt waar het op staat. We zouden meer Jeff's moeten hebben!

Wat vind jij? Een goede actie? Of had 'ie z'n mond moeten houden? Laat een reactie achter!

Hieronder lees je de chatlog van de tweede chat terug. Als je nog even wilt terugblikken op de eerste chat, klik dan hier. En ben je met deze twee economiechats nog niet genoeg geholpen? Neem dan een kijkje op de website van docent Paul: www.economielokaal.nl 

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Helaas kwam die redding niet voor iedereen op tijd. Omdat het zo druk was, konden niet alle vragen beantwoord worden. Daarom lees je hieronder alle tips en tricks van Paul nog eens rustig terug én is Paul vrijdagmiddag aangeschoven voor een tweede chat. Ook daarvan verschijnt de chatlog binnenkort op onze website. Heb je nog steeds niet genoeg hulp gehad? Bekijk dan Pauls website nog even: www.economielokaal.nl.

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Één van de beste tips van Koos was zijn advies om na een uur even de examenzaal te verlaten om te plassen. Even uit je concentratie, even ontspannen en daarna er weer keihard tegenaan. Helaas mogen lang niet alle examenkandidaten 'zomaar' even gaan plassen. Koos was verontwaardigd: "Belachelijk. Je mag gewoon naar de wc of verschaft de school jou een emmer of zo?" Heb je de chat Duits gemist? Hieronder lees je alles terug.

[Update] Koos heeft nog een extra'tje voor jullie. Een lijst met veel voorkomende zinnen en belangrijke woorden. Je kunt 'm hier downloaden via WeTransfer, tot en met 26 mei.  

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Van de keukentafel is niets meer te bekennen. Het tafelblad is veranderd in een Berlijnse muur van opgestapelde examenbundels, markeerstiften en aantekeningenschriften. Dit is de plek waar ik al mijn leertijd doorbreng. Overdag vliegen de pennen door de kamer en schrijf ik bomen vol met kenmerken over de Renaissance. Ik ben werkelijk niet te stoppen.

Oerwoud kappen

En terwijl ik langzaam mijn Amazoneoerwoud aan het kappen ben, ligt aan de andere kant van de kamer mijn broertje op de bank een film te kijken. Typisch.

Mijn vijftienjarige broer Martijn basketbalt letterlijk het examenjaar door en haalt vast en zeker in juni zijn vmbo-diploma. Voor zijn examen wiskunde oefende hij een avondje, "omdat hij het toch wel begreep".

Helse uren

Elk van zijn vmbo-examens duurt slechts 90 minuten, waarvan hij er bovendien maar vier heeft. Ter vergelijking: over twaalf dagen draait míjn wiskundebrein juist overuren om in drie helse uren het stomste vwo-vak van de wereld met een magere voldoende voor altijd en eeuwig af te sluiten. En dan heb ik er nog zeven te gaan. Joepie.

Grappig detail blijft dat iedereen in hetzelfde (examen)schuitje zit, maar dat de één bibberend van de stress met een boek onder zijn kussen geen oog dicht doet, terwijl de ander na één keer lezen al voldoende voorbereid is en haastig met zijn verslapen kop op de fiets stapt. Maar ach, uiteindelijk maakt het weinig uit. Als mijn broer en ik op 13 juni maar samen kunnen proosten op het behalen van het meest felbegeerde papier van Nederland: het diploma.

Goeie blogs zijn er om gedeeld te worden, vinden wij. Elke week plaatsen we daarom onze beste column door in 7Days, dé weekkrant voor jongeren die iets willen bereiken. Deze week was bovenstaand verhaal van Lisa aan de beurt. En we werken wel vaker met 7Days samen: klik.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Vijf van onze examenbloggers praten je bij De Avondploeg elke avond bij over hun ervaringen in de examenzaal. Kijk en luister de aftrap (afgelopen dinsdag in de studio) terug!

Dj's Ivo van Breukelen en Daniel Lippens en blogger Tjeerd bespreken in de eindexamenperiode vanaf half 10 's avonds het opvallendste examennieuws van de dag, filteren het belangrijkste eindexamencommentaar uit hun Twitter-timeline en strooien met studietips. Een van onze examenbloggers deelt z'n ervaringen vers uit de examenzaal of letterlijk van boven de boeken.

Het vijfkoppige Scholieren.com Radioteam: 

Caspar, 18, Amsterdam, gymnasium. Lanterfanteren kan-'ie bij wiskunde. Caspar heeft een dikke negen als gemiddelde op zijn cijferlijst. Een echt struikelvak claimt hij niet te hebben, maar om toch wat te noemen kiest hij geschiedenis. ''Dat komt ook omdat mijn rooster zo vol was, dat ik nooit lessen voor dat vak heb gevolgd.''

Tijdens elk examen houdt Caspar halverwege even halt en stopt vijf minuten met werken. Ter ontspanning. ''Dat vind ik heerlijk leedvermaak: een paar minuten kijken hoe andere mensen aan het zwoegen zijn.''

Joca, 18, Arnhem, gymnasium. Joca's lanterfantervak is Spaans: "Dat ga ik als halve Braziliaan wel redden met mijn Portugees." Natuurkunde is een struikelpunt: de ene keer haalt-'ie een schitterend cijfer bij het oefenen, terwijl-'ie een dag later zelfs de gemiddelde snelheid niet meer uit kan rekenen.

Op advies van SLAM!FM-dj Ivo gaat Joca 's ochtends voor zijn examen een biefstukje bakken om maximaal te presteren. "En als ik zak, geef ik SLAM!FM de schuld... Haha."

Saskia, 17, Mill, havo. Saskia kan lanterfanteren wat ze wil bij Frans. Die werkwoordsvormen en beknopte bijzinnen zijn geen enkel probleem voor d'r. Minder triomfantelijk is ze over economie en wiskunde: "daar moet je altijd uit zoveel cijfers kiezen, dat ik niet meer weet welke ik moet gebruiken.”

Saskia droomt ’s nachts dat ze de bus mist, zodat ze haar examen niet kan maken.

Nicolette, 19, Tollebeek, havo. Ze kan een feestje vieren bij Nederlands en Engels, want dat is écht geen enkel probleem. Lezen en schrijven is absoluut piece of cookie. Dramatischer wordt het bij geschiedenis, dat is het vak waar ze het meeste tegenop ziet. Misschien komt dat ook wel door haar kat. Die heeft de eigenaardige gewoonte om languit op haar schoolboeken te gaan liggen. "En vooral dat dikke geschiedenisboek vindt mijn kat heerlijk liggen," verzucht ze.  

Alex, 16, Tilburg, vmbo-t. Alex is de vmbo'er van het stel en ongelooflijk ambitieus. Achterover leunen kan-'ie bij geschiedenis - wij zien kansen voor een bijlesuurtje voor Nicolette. Meer moeite heeft Alex met wiskunde, al maakt-'ie zich over de examens in het algemeen geen enkele zorgen.

Als het aan Alex ligt, zou-'ie tijdens de eindexamens geen letter op papier te hoeven zetten: "Ik praat zoveel, dat ik mijn examens liever mondeling had afgelegd."

Luister vanaf maandag 13 mei van maandag tot en met donderdag tussen 21.30 en 22.00 naar SLAM!FM om te volgen hoe het deze vijf examenkandidaten vergaat.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

In dit blog geeft docent Frans Amir Zamanipoor een aantal handige tips zodat jij je examen iets chiller in kunt gaan. Hij geeft ook eindexamencursussen die worden georganiseerd door de Universiteit Leiden en de Stichting Studiebegeleiding Leiden (SSL).

Tip 1: Staar je niet blind op voorbeelden in de tekst

Het is zover: je zit op je stoeltje in de sporthal en voor je ligt een ellenlange Franse tekst, vol moeilijke woorden en uitgebreide alinea's. De klok tikt en tikt... Door deze tip bespaar je tijd en kun je meteen naar de belangrijke stukken in de tekst springen.

Amir: "Voorbeelden geven je een beeld bij datgene wat er in de tekst besproken wordt, maar ze dienen puur ter illustratie. Voorbeelden worden vaak ingeleid met de volgende woorden: ainsi (zo), par example (bijvoorbeeld)."

De informatie in voorbeelden - als deze überhaupt nuttig is - wordt meestal ook ergens anders in de tekst behandeld. Markeer dus de voorbeelden die je ziet of streep ze door. Je weet dan dat dit niet het meest belangrijke stukje tekst is en dat je je geen zorgen hoeft te maken als je dit stuk tekst niet (goed) begrijpt. 

Tip 2: Onderwerpen van de eindexamenteksten 

"Bijna elk jaar zijn er een paar onderwerpen die op het eindexamen Frans terugkomen. Er komen natuurlijk ook heel veel andere onderwerpen voor op het CE, maar deze onderwerpen zijn de afgelopen paar jaar vaak teruggekomen." Dus als je niet zo veel met Frankrijk hebt, nooit naar het Franse nieuws kijkt en nooit een baguette eet, kijk dan eens naar deze punten:

• Le Maghreb. Dit zijn landen in Noord-Afrika waar het merendeel van de mensen Frans spreekt, bijvoorbeeld Marokko, Tunesië en Algerije. Uit deze landen immigreren veel mensen naar Frankrijk. Er zijn veel Franse teksten die gaan over de kinderen van deze immigranten. Deze tweede generatie immigranten leeft vaak tussen twee culturen in: de Arabische cultuur van hun ouders en de Franse cultuur van het land waarin ze leven.

• Sans Domicile Fixe (SDF). Dit zijn mensen die dakloos zijn. Ze hebben geen thuis, geen vaste slaapplek en slapen steeds op een ander stukje straat.

• Japanners en Frankrijk/Parijs. Als je aan Parijs of Frankrijk denkt, denk je vaak aan het zonnige land waar je in de zomer naartoe gaat. Het land met een van de mooiste hoofdsteden van de wereld, Parijs. Maar Japanners denken hier nog wel eens anders over, en zijn niet zo'n fan van Parijs. Let dus hier op!

• De Franse taal en cultuur. Fransen zijn erg gesteld op hun taal en cultuur en houden erg van hun land. Om de Franse taal te beschermen en te verspreiden over de hele wereld heb je de Académie française. Een prominent lid van de Académie française is Jacqueline de Romilly.

Tip 3: Hoe ga je om met moeilijke woorden? 

"Soms weet je de betekenis van een woord niet, maar kun je het wel raden. Je kent bijvoorbeeld een deel van het woord, of je kunt het herleiden via een andere taal. Vaak is dit een hele handige manier om achter de betekenis van het woord te komen. Je bespaart er immers de tijd mee die je anders kwijt zou zijn aan het opzoeken van het woord in het woordenboek. Maar soms kom je ook op de verkeerde betekenis..." Hier volgen enkele voorbeelden van woorden die erg misleidend zijn. 

• Pas mal de: best veel. Veel scholieren herkennen het woordje mal (het bijwoord 'slecht'). Pas mal de zal dan vast wel een negatieve betekenis hebben. Dit klopt dus niet!

• Milieu populaire: volksmilieu. Het woordje milieu is in het Nederlands ook gewoon milieu. Daarentegen betekent het Franse woordje populaire in dit geval niet gewoon populair, maar 'volks'.

Kijk bij dit soort dingen altijd naar de context. Als de context heel positief is, zal 'pas mal de' waarschijnlijk niet iets negatiefs betekenen. Conclusie: "Blijf vooral die handige trucs gebruiken om achter de betekenis van een woord te komen, maar blijf ook kritisch blijven nadenken en kijk goed of de betekenis ook in de context past!"

Voorafgaand aan de eindexamens publiceert Scholieren.com twee keer per week examentips op Scholieren.com. Voor elk van de 14 populairste vakken komt een examendocent van de Stichting Studiebegeleiding Leiden aan het woord. De tips zijn voor zowel het havo- als vwo-examen te gebruiken. Meer eindexamentips en artikelen? Klik hier!

Op vrijdag 10 mei van 17-18u kun je chatten met een docent Frans en al je last-minute vragen nog even stellen. Handig!

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Dit artikel komt uit de derde editie van boektijdschrift DUF. In dit 'waanwijze' nummer staat mediawijsheid centraal. De komende maanden plaatsen we op Scholieren.com de leukste artikelen uit DUF.

Verliefd? Nee, toch niet. Vriendin? Nee, vandaag een k-wijf. Laten we eerlijk zijn: mensen – ja, jij ook! - zijn ingewikkelde wezens. Met tegenstrijdige gevoelens. En de meesten doen er hun hele leven over om wijs te worden uit hun gevoel. Nee, dan online sociale netwerken. Daar is het leven heerlijk simpel. Lekker 'liken' als glijmiddel voor al dat sociale verkeer.

Maarre, waar zit het bijpassende knopje als je voelt: "I f*cking hate him!" Of: "Ik voel me super-onzeker dat ik straks naar een feestje moet." Of, ook een lastige: "Effe geen idee wat ik voel..." Tijd voor wat socialnetwork-upgrades. Want ons gevoelsleven is heel wat complexer dan waar computerapplicaties ons in persen…

1. Verliefdheids-graden-knopje

Als je op het schoolplein door je geheime crush wordt aangesproken, is er groot stotter- en bloosgevaar. Veilig achter je schermpje heb je daar natuurlijk geen last van. Een vriendschapsverzoek is snel verstuurd. Eén klik en je hebt een nieuwe bff. Letterlijk dan. Want tot jij en je crush een megaofficiële relatiestatus bereiken, zijn jullie gedoemd forever friends te zijn.

Terwijl er tussen liken en niet liken wel honderden andere gevoelens mogelijk zijn over die ander. Neem nou: "Denk-ik-elke-seconde-van-de-dag-aan-maar-heb-ik-nog-nooit-mee-gepraat." Die categorie bestaat dus niet online. Is gewoon een vriend. Of wat dacht je van: "Zit ik naast bij scheikunde, maar zou ik liever experimenten mee doen in het bed van zijn ouders." Vriend. "Heb ik één keer mee gezoend, maar betekent echt niet dat ik er meteen verliefd op ben, hoor." 

Vriend. Potentiële stalker? Vriend. Beschamende ex? Vriend.

In real life is niks zo onduidelijk, vaag en spannend als het schemergebied van de liefde. Maar daar zijn dus geen knopjes voor. De enig mogelijke conclusie: online is vriendschap negen van de tien keer een illusie.

2. Exen-management-knopje

Ludduvudduh. Als er iets is wat internet niet kan verzachten, is het wel hartenpijn. Wie weleens gedumpt is, weet wat we bedoelen. In real life ontloop je meneer of mevrouw daarna zo veel mogelijk. Het is namelijk superpijnlijk om ook nog maar iets van je ex-liefje te zien of te horen.

Ook online zou je hem of haar het liefst compleet uitwissen. En gelukkig, op Facebook is er een verbergknop. Maar ja, op Twitter of Hyves dan weer niet. En als je ervoor kiest je ex te ontvrienden, dan doen je vrienden dat nog niet. Kom je hem of haar steeds in je newsfeed tegen. Of op de foto. Van een feestje. Met een nieuwe lover. Voor je het weet ben je uren bezig met online exenmanagement, en dat is allemaal waardevolle uithuil-en-bijkomtijd. Kortom: waar blijft die "Ik wil deze lul of trut niet voor de rest van mijn leven ontvrienden, maar nu wel even tijdelijk helemaal nergens meer online tegenkomen"-knop?

3. Beleefdheidsknopje

Stel, je bent met je ouders op vakantie in Frankrijk. De camping wordt bevolkt door alleen maar uitgebluste bejaarden.

Na drie dagen verplicht spelen met je vijf jaar jongere zusje, kom je leeftijdgenoot Chantal tegen. Uit pure armoe gaan jullie een paar keer op stap. Je moet wat. Bij je vertrek zwaait Chantal je snikkend uit. Voor je de grens over bent, ben jij je nieuwe hartsvriendin al volkomen vergeten.

Alleen, Chantals vriendschapsgevoelens voor jou zijn duurzamer: ze voegt je ogenblikkelijk overal toe als vriend. Puur uit schuldgevoel accepteer je haar verzoek. Maar je bent niet van plan ooit op haar statusupdates te reageren. En je hoopt vurig dat ze ook haar kop houdt tegen jou. Dus eigenlijk bedoel je: "Ik accepteer je vriendschapsverzoek wel, maar kunnen we alsjeblieft afspreken dat we elkaar dan wel volkomen negeren?" Uhm, is daar een beleefd knopje voor?

Mis je zelf ook een knopje? Druk op het knopje hieronder EN REAGEER.

Meer lezen over je online (en offline!) leven? Lees DUF 3 – Waanwijs. Bestel ‘m op Dufenzo.nl

Tekst: Kitty Arends, Petra Boers & Rebecca Wilson
Beeld: Anne de Laat & Suzanne Hertogs

Ik schrijf expres hing, want ze vindt dat ik daar nu 'te oud' voor ben, omdat ik achttien word. Pfff, nou ja zeg.

10 mei is de dag waarop Duitsland ons land binnenviel. Waarop Nelson Mandela de eerste zwarte president van Zuid-Afrika werd en het Wilhelmus officieel het Nederlandse volkslied. Maar veel belangrijker dan dat: de dag waarop ik jarig ben!

Verlanglijstje

Ik ben elk jaar al vanaf februari bezig met het maken van mijn verlanglijstje. De eerste twee maanden moet dat altijd stiekem, want mijn moeder heeft de regel ingesteld dat ik er pas mee mag beginnen ná de verjaardagen van mijn jongere broertje en zusje in maart. Flauw hoor. 

Intussen ben ik ook druk bezig met het zoeken van de perfecte outfit. In dozen op zolder, op internet of gewoon bij de H&M: ik moet er natuurlijk helemaal tiptop uitzien. Een setje waarin ik het stralende middelpunt van de dag ben, maar er ook super sophisticated uitzie. Ik word immers achttien, dus ik ben megavolwassen en zo.

Tijdschema

De dag zelf heb ik al helemaal tot in de puntjes uitgestippeld. Het is een vrijdag, wat betekent dat ik rond half vijf thuis ben. Het bezoek komt dus 's avonds - ik heb ze allemaal allang gemaild, zo'n mooie e-card-uitnodiging met bewegende beertjes en ballonnen - en ze stuk voor stuk een tijdslot toegedeeld.

Oma komt van half 7 tot 8, tegelijk met tante Annemie en mijn nichtjes. Daarna, tussen 8 en kwart voor 10, komen mijn twee beste vriendinnen en mijn vriendje, en misschien ook zijn ouders, maar die hebben nog niet gereageerd, help! Straks gooien ze mijn hele planning in de war en heb ik te weinig taart en en en...

Wc-verfrisser

Taart? Shit, helemaal vergeten de bakker te bellen vandaag! Straks hebben ze mijn lievelings niet meer! Ik moét aardbeien met slagroom en nootjes en een zachte bodem hebben, en een halfje abrikozen zonder deksel. Die heb ik nu eenmaal elk jaar, anders voel ik me niet écht jarig. En dan natuurlijk de vaste gezouten rozijnen van de Aldi, plastic bordjes van de Hema en slingers met glitters erop. De wc-verfrisser met lavendelgeur heb ik vorige week alvast gekocht, dus daar kan in ieder geval niks mee misgaan. 

's Avonds in bed lig ik uren na te denken over de cadeautjes die ik zal krijgen, de gezelligheid die in het huis zal weerklinken en de portie borrelnootjes die ik tot misselijk worden aan toe ga eten, waarna ik in slaap val met een glimlach op mijn gezicht.

Laatste keer

Wat zijn verjaardagen toch heerlijk. En de aanloop naartoe nog heerlijker. Kinderlijk blij kan ik daarvan worden. Elk jaar opnieuw, al mijn hele leven lang. Maar dit jaar voor de allerlaatste keer - want na deze verjaardag ben ik Echt Volwassen. Vanaf volgend jaar dus toch 'pas' vanaf april beginnen met lijstjes maken...

Dat bijna 207.000 scholieren over een kleine week examen doen, betekent nog niet dat ík er alles over wil weten. In tegendeel: ik raak haast overspannen van al dat examengezeik! Waar is 't goed voor? Waarom kan niemand meer over iets anders praten? Verreweg de meeste leerlingen slaan zich er toch prima doorheen? Ik hoef nu toch nog lang niet te beginnen met de voorbereidingen?

Eindexamenmaffia

Mei = examenmaand. Dat begrijp ik helemaal. Maar de examengekte neemt dit jaar wel hele extreme vormen aan. Docenten zijn niet aanspreekbaar vanwege de examenstress. Iedere dag mailt de teamleidster dat we VOORAL STIL NAAR HUIS MOETEN GAAN VANWEGE DE EXAMENS. Oudere vrienden kunnen hun mond maar niet houden over het alom gevreesde Maatschappijwetenschappen-examen.

En alsof dat nog niet genoeg is, worden de lessen die niét uitvallen vanwege de examens besteed aan het maken van proefexamens. Kortom: de eindexamenmaffia is niet te stoppen en blijkt echt overal.

Complot

Het is dat ik niet in complotten geloof, maar anders zou ik haast zweren dat de Nederlandse overheid, alle schooldirecteuren en Koning Willem-Alexander ons expres angst willen aanjagen voor het leed dat ons volgend jaar te wachten staat. Om nog maar te zwijgen over landelijke media, die breed uitpakken. Denken ze nou echt dat de gemiddelde volwassen vijftigplusser die het NRC Handelsblad leest, interesse heeft in de middelbare school?

Ik stel voor dat we 'n eindexamenfilter maken zodat wij, onrijpe scholiertjes, niet bezwijken onder al dat enge examengehannes. Een oase van rust in een drukke school bijvoorbeeld. Een non-examenzone. Maar voor het zover is kruip ik nog even weg onder m'n dekens. De enige plek waar ik wél veilig ben voor 't verschrikkelijke eindexamenmonster.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Voor scheikunde bleken, net als voor natuurkunde, de verhalende vragen problemen op te leveren. Hoe weet je nou waar je precies antwoord op moet geven? En hoe begin je aan zo'n vraag? Gelukkig wist Ade wederom raad. Ook nu weer lees je hieronder alles uit deze chat terug. 

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Ook hier weer een heleboel prangende vragen vanuit jullie. Vooral over de aanpak van lange, verhalende vragen en het gebruik van bijvoorbeeld blokkenschema's. Ade had supernuttige tips en ook scholieren kwamen met handige stappenplannen. Chat natuurkunde gemist? Hieronder vind je de hele chatlog, scrollen maar!

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Maar niet getreurd! Enthousiasteling Charlie kwam woensdag gewoon weer terug om te chatten. Hieronder lees je de antwoorden uit de eerste chat van dinsdag nog eens rustig na. De antwoorden van de woensdagchat volgen snel. Neem ook vooral een kijkje op Charlie's website www.vincius.nl. Daar vind je nog tal van nuttige filmpjes (onder 'videoles'). 

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Maar zenuwen zijn net zoals opstandige pitbulls: je moet ze gewoon weten te temmen.

Speciaal omdat de eindexamens in aantocht zijn: acht tips hoe je jouw zenuwpitbulls in bedwang kan houden! 

1. Voorbereiding is alles

Waarom zou je nerveus zijn, als je toch alles goed voor elkaar hebt? Nervositeit is vooral angst om te falen, maar als je jezelf zo goed hebt voorbereid dat dat onmogelijk wordt, zijn die zenuwen natuurlijk nergens voor nodig. Maak de angst om te falen net zo onlogisch als sneeuw in Atlantis.

2. Ik, mezelf en mij

Een beetje gek, maar het werkt echt: praat tegen jezelf. "Ik kan het. Ik ga dit doen. Ik heb alles onder controle. Dit wordt fantastisch. Go mezelf!" Doe dit wel bij voorkeur als je alleen bent, zodat mensen zich niet zullen afvragen of je soms een gespleten persoonlijkheid hebt...

3. Zenuw-kameraad

Heb een vriend(in) bij de hand. Die zorgt voor de nodige afleiding en kan je mooi een beetje kalmeren. Knuffels werken ook heel ontspannend. En mocht  dat allemaal niet werken, dan kan je diegene ook keihard in z'n gezicht meppen. Onder het mom van: "Ja, eh, ik moest de stress er gewoon even uitslaan!"*

4. Speeksel overal

Last van een droge mond? Daar word je waarschijnlijk nog eens tien keer zo onzeker van. Drink dus veel water om de boel een beetje gemoisturized te houden. Wat ook helpt: op de zijkant van je tong bijten, of een hapje uit een citroen nemen. Beiden stimuleren de aanmaak van ssspeeksel! 

5. Blijven ademhalen

Door alle adrenaline vergeet je soms adem te halen. Da's slecht natuurlijk, want het is niet zo chique als je tijdens je presentatie ineens dood neervalt. Zorg daarom dat je goed en regelmatig blijft ademhalen. Niet alleen krijgen je hersenen meer zuurstof, maar je fopt je lichaam ook. Die denkt dan namelijk dat je superkalm bent en stuurt dat signaal door naar je hersenen. Win-win-situatie! 

6. Leid jezelf af

Echt nerveus word je meestal pas als je tijd hebt om nerveus te worden. Dan ga je jezelf pas helemaal opjutten en zenuwachtig maken. De oplossing is dus simpel: geef jezelf geen tijd! Hou jezelf lekker bezig. Los zo'n kleurige kubus op, loop een marathon, boer het alfabet. Jouw zenuwen krijgen geen kans! 

7. Wc-trucje 

Moet je opeens keinodig naar de wc? Wedden dat het door de zenuwen komt? Wederom een adrenalinedingetje. Daadwerkelijk naar de wc gaan gaat niet helpen, maar het gevoel is wel heel vervelend.

Gelukkig heeft een één of andere Amerikaanse professor er een handig trucje voor bedacht (ik dus níet, laat dat duidelijk zijn, ik ben onschuldig!). Je moet namelijk onwijs aan seks denken. Hoe meer aan seks, hoe beter. Die gedachten nemen als het goed is al je hersenen in beslag, zodat je dus aan niks anders meer denkt. Dus ook niet aan je zogenaamde volle blaas! 

8. Overtollige energie

Last van trillende handen en/of andere ledematen? Dat komt eigenlijk niet door alle nervositeit, maar van teveel energie. Die energie wordt veroorzaakt door het toverwoord: ADRENALINE! Je lichaam moet alle energie kwijt, dus begint te trillen. Zorg dus dat je het op een andere manier kwijt kan raken. Maak bijvoorbeeld grote gebaren bij alles wat je zegt, of loop wat (subtiel, niet ijsberen!) heen en weer. 

En als dit allemaal niet werkt... tsja. Ik hoorde dat je kop eraf hakken ook best effectief is. Zenuwen zitten namelijk in je hoofd, weet je. 

*Scholieren.com is niet verantwoordelijk voor enig lichamelijk danwel geestelijk letsel voortvloeiend uit de agressie van tip 3. Bij schade: plak een pleister.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Maar wat als het wel gebeurt? Vaak is je thuissituatie (deels) de oorzaak. Aranka (inmiddels 20) kan daar maar al te goed over meepraten.

Door Fashionista Magazine, Emma Zilverberg

"Toen ik 15 was, kreeg mijn moeder kanker. Dat nieuws sloeg bij mij in als een bom. School kon me op dat moment gestolen worden. Ik was alleen maar bezig met mijn doodzieke moeder én de verhuizing waar we middenin zaten. Ik had veel huilbuien in de klas en ik was er gewoon met mijn hoofd niet bij.

Blijven zitten

Na een zwaar jaar kreeg ik te horen dat ik bleef zitten in 3-havo, maar gelukkig kreeg ik ook goed nieuws: mijn moeder was genezen! Veel zin in het nieuwe schooljaar had ik niet. Ik wilde mijn vrienden niet kwijtraken en had al helemaal geen zin in een nieuwe klas met allemaal mensen die ik niet kende. Met lood in mijn schoenen liep ik de eerste dag van het nieuwe schooljaar mijn klas binnen. Ik vond het vreselijk! Ik kende niemand en moest echt opnieuw beginnen.

Gelukkig mocht ik een jaar later met goede cijfers over naar 4-havo. Het jaar daarop kon ik ook zonder problemen naar de vijfde klas. En toen moest ik aan mijn examens beginnen…

Een goed begin

Het ging redelijk goed voordat ik aan mijn eindexamens begon. Ik had misschien niet de allerbeste cijfers, maar het zou toch wel heel raar moeten lopen als ik zou zakken. Ik stond alleen een onvoldoende voor wiskunde, want daar was ik echt superslecht in.

Vrolijk begon ik aan mijn examenweek en ook achteraf had ik er een goed gevoel over. Ook mijn ouders en docenten dachten dat het wel goed zou komen met mij. Mijn mentor had al gezegd dat de gezakte leerlingen op de dag van de uitslag als eerste gebeld zouden worden en daarna pas de geslaagden. Om tien uur ’s ochtends ging de telefoon. Hoe kan dat nou? Zouden alle gezakte leerlingen al gebeld zijn, dacht ik nog. Nee dus. Het was zelfs zo erg, dat herkansingen niet eens meer mogelijk waren. Ik was met stomheid geslagen. Ik was op vijf van de zeven vakken gezakt!

Toch gezakt

In shock liep ik naar beneden, waar mijn moeder op mij zat te wachten. 'Gezakt, maar ja… kan gebeuren, toch?' zei ik heel koeltjes. Ik besefte het toen nog niet, maar toen de buren enthousiast met champagne de tuin in liepen, begonnen de tranen over mijn wangen te rollen. Ik heb het niet gehaald – wat nu? Doe ik wéér een jaar over of ga ik naar het mbo?

Ook al voelde het enorm als falen, ik besloot om voor dat laatste te gaan. Nu zijn we bijna twee jaar verder en moet je mij eens zien! Ik heb een succesvolle beautyblog, ByAranka.nl, met zo’n drieduizend unieke bezoekers per dag en kan waarschijnlijk deze zomer al mijn mbo afronden. Heb ik er spijt van dat ik niet nog een jaar heb overgedaan? Nee, want dan had ik nooit de kansen gekregen die ik nu krijg. Maar voor iedereen is dat natuurlijk anders. Ik ben een gelukkig mens, ook zonder een papiertje van de havo."

Dit verhaal verscheen ook in Fashionista Magazine, het blad bomvol budgettips en shocking real life-verhalen. De interessantste artikelen worden doorgeplaatst op Scholieren.com. De nieuwste editie van Fashionista ligt sinds deze week in de winkels. Check trouwens ook Fashionista op Facebook: klik.

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

In dit blog geeft docent economie Richard van der Berg een aantal handige tips zodat jij je examen iets chiller in kunt gaan. Hij geeft ook eindexamencursussen die worden georganiseerd door de Universiteit Leiden en de  Stichting Studiebegeleiding Leiden (SSL).

Tip 1: Werken met wisselkoersen

Het Cito houdt van vragen over wisselkoersen, maar ermee rekenen of redeneren is vaak moeilijk, omdat het voor veel scholieren een vaag begrip is. Richard legt het uit: "De wisselkoers van de euro is de prijs van de euro (uitgedrukt in een andere munt). Net zoals bij alle andere producten wordt deze prijs bepaald door de vraag naar en het aanbod van euro's. Veel vraag naar euro's (en weinig aanbod)? Hoge wisselkoers! Veel aanbod van euro's (en weinig vraag)? Lage wisselkoers!" 

Door goed te letten op signalen van vraag en aanbod van euro's (of iedere andere munt) kun jij zelf bepalen wat er met de wisselkoers gaat gebeuren. Bij de examenopgaven kun je de vraag naar euro's aan deze zaken herkennen:

• export, want het buitenland heeft euro's nodig als ze bijvoorbeeld tulpen willen kopen.
• buitenlandse beleggers, omdat die euro's nodig hebben om in Nederland te investeren.
• geld lenen van het buitenland. Die geleende dollars moet je immers eerst voor euro's wisselen voordat je ze hier kan uitgeven.

Aan het omgekeerde van de bovenstaande dingen kun je het aanbod van euro's herkennen:

• import
• Nederlandse beleggers die beleggen in het buitenland
• geld lenen aan het buitenland

Tip 2: Redeneervragen aanpakken

Bij het examen economie moet je naast rekenen ook verbanden leggen tussen economische ontwikkelingen. Hoe praat je de loonkosten nou aan de internationale concurrentiepositie en hoe verbind je de arbeidsproductiviteit met de inflatie?

Richard heeft een aantal tips voor de beste aanpak: "Bepaal altijd je begin- en einddoel (bijvoorbeeld: beginpunt is stijging van de loonkosten, eindpunt is de internationale concurrentiepositie). Op die manier weet je niet alleen tussen welke twee zaken je een verband moet leggen, het zorgt er ook voor dat je niet doorredeneert." Je hoeft dus niet meer uit te leggen welk effect de internationale concurrentiepositie weer heeft op het nationaal product. Zo voorkom je lange antwoorden die punten kosten, omdat ze geen antwoord zijn op de vraag!

Denk daarnaast in 'vraag' en 'aanbod'. Redeneervragen worden vaak moeilijk gemaakt door allerlei ingewikkelde termen, die eigenlijk vraag en aanbod aangeven. Richard geeft een voorbeeld: "Werkgelegenheid gaat eigenlijk over de vraag naar arbeid (door de werkgevers). Wordt er meer geconsumeerd? Dan is er meer productie nodig, en dus meer werknemers. Er wordt meer arbeid gevraagd, dus neemt de werkgelegenheid toe."

Op het examen wordt soms ook gevraagd of een verband positief of negatief is en waarom. Wat is eigenlijk het verschil tussen beide? Bij een positief verband stijgen beide of dalen beide. Bij een negatief verband stijg de één en daalt de ander, of andersom. "Grootste instinker is dat een daling die een andere daling veroorzaakt óók een positief verband is," voegt Richard toe.

In het kort: hou vraag en aanbod goed in de gaten en zorg dat je weet welke verbanden je moet leggen. Dan stromen de punten op je examen economie binnen zoals euro's bij Dagobert Duck! 

Voorafgaand aan de eindexamens publiceert Scholieren.com twee keer per week examentips op Scholieren.com. Voor elk van de 14 populairste vakken komt een examendocent van de Stichting Studiebegeleiding Leiden aan het woord. De tips zijn voor zowel het havo- als vwo-examen te gebruiken. Meer eindexamentips en artikelen? Klik hier!

Op woensdag 8 mei van 17-18u kun je chatten met een docent economie en al je last-minute vragen nog even stellen. Handig!

Meer weten? Lees al het examennieuws, ervaringen van onze bloggers en bijzondere kandidaten en tips & trucs voor je examens op Scholieren.com/eindexamens.

Hoe zat het ook alweer met de resultatenrekening en de liquiditeitsbegroting? Daar liepen veel examenkandidaten tegenaan. Gelukkig had Rik een heldere uitleg paraat. Wil jij die uitleg en al Rik's andere tips & tricks nog eens nalezen. Scroll dan even door de chatlog hieronder. 

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.

Jullie hadden vooral veel vragen over de samenvatting en het tellen van het aantal woorden. Docent Ric had daarvoor een hoop handige tips. Heb je de chat gemist? Geen zorgen, hieronder lees je alle vragen en antwoorden nog eens rustig na.

Ben je op zoek naar de chatlogs van de andere examenchats van deze week? Je vindt ze hier.